АТМОСФЕРА ҲАЎАСЫН ҚОРҒАЎ ҲАҚҚЫНДА

ҚАРАҚАЛПАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ НЫЗАМЫ

15.12.1997-ж. № 291/I

 

АТМОСФЕРА ҲАЎАСЫН ҚОРҒАЎ ҲАҚҚЫНДА

 

Усы Нызамға төмендегилерге муўапық өзгерислер киргизилген

29.05.2004-ж. 273/88–санлы ҚР Нызамы

12.11.2008-ж. 201/888–санлы ҚР Нызамы

29.06.2019-ж. 258/ XXVI -санлы ҚР Нызамы

30.06.2021-ж. 152/ XX -санлы ҚР Нызамы

 

1-статья. Атмосфера ҳаўасы тәбиятты қорғаў объекти сыпатында

Атмосфера ҳаўасы тәбийий ресурслардың қурам бөлеги сыпатында улыўма миллий байлық болып табылады ҳәм мәмлекет тәрепинен қорғалады.

2-статья. Атмосфера ҳаўасын қорғаў ҳаққындағы нызамшылық

Атмосфера ҳаўасын қорғаў ҳаққындағы нызамшылық усы нызам ҳәм басқа нызам ҳүжжетлеринен ибарат.

Егер Өзбекстан Республикасының халықаралық шәртнамасында Өзбекстан ҳәм Қарақалпақстан Республикасының атмосфера ҳаўасын қорғаў ҳаққындағы нызам ҳүжжетлеринде нәзерде тутылғанынан басқаша қағыйдалар белгиленген болса, халықаралық шәртнама қағыйдалары қолланылады.

(ҚР ЖК 29.06.2019-ж. 258/XXVI-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

3-статья. Атмосфера ҳаўасын қорғаў ҳаққында нызамшылықтың тийкарғы ўазыйпалары

Атмосфера ҳаўасын қорғаў ҳаққында нызамшылықтың тийкарғы ўазыйпалары төмендегилерден ибарат:

атмосфера ҳаўасының тәбийий қурамын сақлаў;

атмосфера ҳаўасына зыянлы химиялық, физикалық, биологиялық ҳәм басқа да тәсирлердиң алдын алыў ҳәм оларды пәсейтиў;

мәмлекетлик уйымлардың, кәрханалардың, мәкемелердиң, шөлкемлердиң, жәмийетлик бирлеспелердиң ҳәм пухаралардың атмосфера ҳаўасын қорғаў саласындағы өндирислик ҳәрекетлерин ҳуқықый тәрептен тәртиплестириў.

4-статья. Пуқаралардың атмосфера ҳаўасын қорғаў саласындағы ҳуқық ҳәм миннетлери

Пуқаралар төмендеги ҳуқықларға ийе:

өз өмири ҳәм денсаўлығы ушын қолайлы атмосфера ҳаўасынан пайдаланыў;

атмосфера ҳаўасының жағдайы ҳәмде оны қорғаў бойынша көрилип атырған илажлар ҳаққында тийисли мәмлекетлик уйымлардан өз ўақтында ҳәм исенимли мәлимлеме алыў;

атмосфера ҳаўасын патасландырыўшы затлар ҳәм биологиялық организмлер шығарылыўы ҳәмде оған физикалық факторлардың зыянлы тәсир етиўи себепли өз ден саўлығына ҳәм мүлкине зыян келтирилген жағдайларда шығынның орны қапланыўы;

атмосфера ҳаўасын қорғаў мәселелери бойынша жәмийетлик пикирди үйрениўде ҳәм жәмийетлик экологиялық экспертизаны әмелге асырыўда қатнасыў.

Пуқаралар:

атмосфера ҳаўасын қорғаў ҳаққындағы нызам ҳүжжетлери талапларына әмел етиўи;

атмосфера ҳаўасының патасланыўына, кемейиўине ҳәм оған физикалық факторлардың  зыянлы тәсир етиўине алып келиўши ҳәрекетлерди ислемеўи шәрт.  (ҚР ЖК 29.06.2019-ж. 258/XXVI санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

5-статья. Атмосфера ҳаўасын қорғаў саласында мәмлекетлик басқарыў

Атмосфера ҳаўасын қорғаў саласында мәмлекетлик басқарыўды Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси, Қарақалпақстан Республикасы Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў бойынша комитети, орынлардағы мәмлекетлик ҳәкимият уйымлары әмелге асырады.

51-статья. Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңесиниң атмосфера ҳаўасын қорғаў саласындағы ўәкилликлери

Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси:

атмосфера ҳаўасын қорғаў саласында бирден бир мәмлекетлик сиясаттың әмелге асырылыўын тәмийинлейди;

атмосфера ҳаўасын қорғаў саласындағы мәмлекетлик бағдарламалардың ислеп шығылыўын ҳәмде әмелге асырылыўын тәмийинлейди;

атмосфера ҳаўасына патасландырыўшы затлар шығарылыўы ҳәмде оған физикалық факторлардың зыянлы тәсир етиўин тәртипке салыўшы техникалық регламентлерди тастыйықлайды;

атмосфера ҳаўасын қорғаў саласында қадағалаўды әмелге асырыў тәртибин белгилейди.  (ҚР ЖК 29.06.2019-ж. 258/XXVI санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

52-статья. Қарақалпақстан Республикасы Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў комитетиниң атмосфера ҳаўасын қорғаў саласындағы ўәкилликлери

Қарақалпақстан Республикаси Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў комитети:

атмосфера ҳаўасын қорғаў саласында бирден-бир мәмлекетлик сиясатты ислеп шығыў ҳәмде әмелге асырыўда мәкемелераралық бирге ислесиўди тәмийинлейди;

атмосфера ҳаўасын қорғаў саласындағы мәмлекетлик бағдарламаларды ҳәм басқа бағдарламаларды ислеп шығыў ҳәмде әмелге асырыўда қатнасады;

атмосфера ҳаўасын қорғаў саласындағы норматив-ҳуқықый ҳүжжетлерди ислеп шығыўда қатнасады;

атмосфера ҳаўасын қорғаў саласындағы норматив-ҳуқықый ҳүжжетлерди өз ўәкиллиги шеңберинде ислеп шығады ҳәм тастыйықлайды;

атмосфера ҳаўасын қорғаў саласында мәмлекетлик экологиялық қадағалаўды әмелге асырады.  (ҚР ЖК 29.06.2019-ж. 258/XXVI санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

53-статья. Жергиликли мәмлекетлик ҳәкимият уйымларының атмосфера ҳаўасын қорғаў саласындағы ўәкилликлери

Жергиликли мәмлекетлик ҳәкимият уйымлары:

атмосфера ҳаўасын қорғаў саласындағы мәмлекетлик бағдарламаларды ҳәм басқа бағдарламаларды ислеп шығыў ҳәмде әмелге асырыўда қатнасады;

атмосфера ҳаўасын қорғаў саласындағы аймақлық бағдарламаларды ислеп шығады ҳәм тастыйықлайды ҳәмде олардың әмелге асырылыўын тәмийинлейди;

тийисли аймақта атмосфера ҳаўасын қорғаў саласында мәмлекетлик экологиялық қадағалаўды әмелге асырады.  (ҚР ЖК 29.06.2019-ж. 258/XXVI санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

54-статья. Пуқаралардың өзин-өзи басқарыў уйымларының, мәмлекетлик емес коммерциялық емес шөлкемлердиң атмосфера ҳаўасын қорғаў саласындағы ўәкилликлери

Пуқаралардың өзин-өзи басқарыў уйымлары, мәмлекетлик емес коммерциялық емес шөлкемлери:

атмосфера ҳаўасын қорғаў саласындағы мәмлекетлик бағдарламаларды, аймақлық  ҳәм басқа бағдарламаларды әмелге асырыўда қатнасады;

атмосфера ҳаўасын қорғаў ҳаққындағы нызам ҳүжжетлериниң орынланыўы үстинен жәмийетлик экологиялық қадағалаўды әмелге асырады;

халық арасында пуқаралардың атмосфера ҳаўасын қорғаў саласындағы ҳуқықый саўатлылығын ҳәм экологиялық мәдениятын жетилистириўге қаратылған түсиндириў жумысларын әмелге асырыўда қатнасады.

(ҚР ЖК 29.06.2019-ж. 258/XXVI санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

6-статья. Атмосфера ҳаўасын қорғаў саласындағы стандартлар

Атмосфера ҳаўасын қорғаў саласындағы стандартлар атмосфера ҳаўасын қорғаў тәртибин, оның жағдайын қадағалаў усылларын анықлап береди, атмосфера ҳаўасын қорғаў бойынша басқада талапларды белгилейди.

Инсан ушын атмосфера ҳаўасын қорғаў саласындағы стандартлар (санитариялық нормалар) Қарақалпақстан Республикасы Денсаўлықты сақлаў министрлигиниң усынысы менен Өзбекстан Республикасы Денсаўлықты сақлаў министрлиги тәрепинен тастыйықланады.

Қоршап турған тәбийий орталық объектлери ушын атмосфера ҳаўасын қорғаў, ықлымды ҳәм озон қатламын сақлаў саласындағы стандартлар Қарақалпақстан Республикасы Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў комитетиниң усынысы менен Өзбекистан Республикасы Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў  бойынша мәмлекетлик комитети тәрепинен тастыйықланады.

7-статья. Атмосфера ҳаўасы сапасының нормативлери

Қарақалпақстан Республикасының аймағы ушын атмосфера ҳаўасының жағдайын баҳалаўда атмосфера ҳаўасы сапасының бирден-бир нормативлери белгиленеди:

атмосфера ҳаўасында патасландырыўшы затлардың ҳәм биологиялық организмлердиң инсан ҳәм қоршап турған тәбийий орталық объектлери ушын жол қойылатуғын топланыў дәрежесиниң шеклери;

физикалық факторлардың атмосфера ҳаўасына акустикалық, электромагнитлик, ионластырыўшы ҳәм басқа да зыянлы тәсир көрсетиўиниң инсан ҳәм қоршап турған тәбийий орталық объектлери ушын жол қойылатуғын дәрежесиниң шеклери.

Айырым регионлар ушын атмосфера ҳаўасы сапасының нормативлерине байланыслы арттырылған талаплар нызам менен белгилениўи мүмкин.

Атмосфера ҳаўасы сапасының нормативлери нызам талаплары менен белгиленген тәртипте ислеп шығылады ҳәм тастыйықланады.

8-статья. Турақлы патасландырыўшы дереклердиң атмосфера ҳаўасына зыянлы тәсир көрсетиў нормативлери

Атмосфера ҳаўасына патасландырыўшы затларды, биологиялық организмлерди шығарыўдың ҳәм оған физикалық факторлардың зыянлы тәсир көрсетиўине жол қойылатуғын шектеги нормативлери, атмосфера ҳаўасына шығындылар шығарыўшы ямаса зыянлы физикалық тәсир көрсетиўши ҳәр бир турақлы дерек ҳәм ҳәр бир патасландырыўшы затлар, биологиялық организмлер ҳәм физикалық тәсир көрсетиў факторлары ушын бөлек-бөлек белгиленеди.

Ҳаўаны патасландырыўшы турақлы дереклерден атмосфера ҳаўасына патасландырыўшы затларды, биологиялық организмлерди шығарыўдың ҳәм оған физикалық факторлардың зыянлы тәсир көрсетиўиниң жол қойылатуғын шектеги нормативлери кәрханалар, мәкемелер, шөлкемлер тәрепинен ислеп шығылады және тийислисинше Қарақалпақстан Республикасы Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў комитетиниң» ҳәм «Өзбекистан Республикасы Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў мәмлекетлик комитети ҳәм Денсаўлықты сақлаў министрлиги тәрепинен тастыйықланады.

Атмосфера ҳаўасына патасландырыўшы затлар ҳәм биологиялық организмлер шығарыўдың жол қойылатуғын шектеги нормативлерин, турақлы патасландырыўшы дереклердиң физикалық факторларының атмосфера ҳаўасына зыянлы тәсир көрсетиўиниң жол қойылатуғын шектеги нормативлерин ислеп шығыў ҳәм тастыйықлаў тәртиби тийисли уйым тәрепинен белгиленеди.

(ҚР ЖК 29.06.2019-ж. 258/XXVI санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

ҚР ЖК 29.06.2019-ж. 258/XXVI санлы ҚР Нызамына тийкар 9-статья алып тасланған

10-статья. Көшпели дереклерден атмосфера ҳаўасына зыянлы тәсир көрсетиў нормативлери

Өзбекстан Республикасы ҳәм Қарақалпақстан Республикасының аймақларында ислеп шығарылған ҳәм пайдаланатуғын көшпели дереклер ушын ислетилген газлердеги патасландырыўшы затлар ҳәм олардың физикалық факторларының атмосфера ҳаўасына зыянлы тәсирлериниң нормативлери белгиленеди. Бул нормативлерди ислеп шығыў ҳәм тастыйықлаў тәртиби Қарақалпақстан Республикасы Қарақалпақстан Республикасы Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў комитетиниң ҳәм Денсаўлықты сақлаў министрлигиниң усынысларына муўапық тийислисинше Өзбекистан Республикасы Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў бойынша мәмлекетлик комитети ҳәм Өзбекстан Республиксы Денсаўлықты сақлаў министрлиги тәрепинен белгиленеди.

11-статья. Турақлы патасландырыўшы дереклердиң атмосфера ҳаўасына патасландырыўшы затларды шығарыўын тәртиплестириў

Турақлы патасландырыўшы дереклердиң атмосфера ҳаўасына патасландырыўшы затларды шығарыўына мәмлекетлик экологиялық экспертизасының нәтийжелерине муўапық белгиленетуғын патасландырыўшы затлар шығарыўдың жол қойылатуғын шегиндеги  нормативлерге муўапық жол қойылады.  (ҚР ЖК 29.06.2019-ж. 258/XXVI санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

12-статья. Атмосфера ҳаўасына физикалық факторлардың зыянлы тәсир көрсетиўин тәртиплестириў

Атмосфера ҳаўасына физикалық факторлардың зыянлы тәсири жол қойылатуғын тийисли дәрежедеги шеклеринен аспаўы тийис.

ҚР 27.06.2014-ж. 209/XV-санлы Нызамына муўапық екинши бөлим алып тасланған

13-статья. Атмосфера ҳаўасына зыянлы тәсир көрсетиўди шеклеў, тоқтатып турыў ямаса шеклеў

Атмосфера ҳаўасына турақлы яки көшпели патасландырыўшы дереклерден патасландырыўшы затлар шығарылыўының жол қойылатуғын шегиндеги нормативлерин бузыў менен байланыслы ҳәрекетлер Қарақалпақстан Республикасы Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў комитети, Қарақалпақстан Республикасы Денсаўлықты сақлаў министрлиги, Қарақалпақстан Республикасы Ишки ислер министрлигиниң ўәкилликлерине муўапық олардың қарары менен шеклениўи, тоқтатып қойылыўы,  зыянлы тәсир көрсетиў себеплерин сапластырыў мүмкин болмаған жағдайда, тоқтатылыўы мүмкин.  Исбилерменлик субъектлериниң жумысын шеклеў, тоқтатып қойыў (айрықша жағдайлар, эпидемиялар ҳәмде халықтың өмири ҳәм денсаўлығы ушын басқа да реал қәўип жүзеге келиўиниң алдын-алыў менен байланыслы ҳалда он ис күнинен көп болмаған мүддетке шеклеў, тоқтатып қойыў жағдайлары буған кирмейди) ямаса сапластырыў суд тәртибинде әмелге асырылады. (ҚР 30.06.2021-ж. 152/XX-санлы Нызамы тийкарында өзгерис киргизилген)

14-статья. Жанылғы ҳәм жанылғы-майлаў материалларына тийисли талаплар

Қарақалпақстан Республикасы аймағында пайдаланылатуғын жанылғы ҳәм жанылғы-майлаў материалларының барлық түрлери Қарақалпақстан Республикасы Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў комитети менен келисилген стандартлар, техникалық регламентлер  талапларына сәйкес болыўы тийис.  (ҚР ЖК 29.06.2019-ж. 258/XXVI санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

15-статья. Қарақалпақстан Республикасының аймағына транспорт ҳәм басқада қатнаў қураллары менен дүзилмелерин алып кириў ҳәм олардың кирип келиў шәртлери

Транспорт ҳәм басқада қатнаў қуралларының, сондай-ақ дүзилмелериниң ислеўи нәтийжесинде бөлип шығарылған газлердеги патасландырыўшы затлардың муғдары ҳәм олардың физикалық факторларының зыянлы тәсири Қарақалпақстан Республикасы аймағында ҳәрекет етиўши нормативлерден аспаған жағдайда ғана оларды Республика аймағына алып кириўге ҳәм кирип келиўине жол қойылады.

16-статья. Транспорт ҳәм басқада қатнаў қураллары менен дүзилмелерин ислеп шығарыў ҳәм олардан пайдаланыў

Ислеў нәтийжесинде бөлип шығарылған шығындыларында ислетилген газлердиң патасландырыўшы затларының муғдары ямаса олардың физикалық факторларының зыянлы тәсири нормативлерден жоқары болған транспорт ҳәм басқада қатнаў қуралларын, сондай-ақ дүзилмелерин ислеп шығарыў ҳәм олардан пайдаланыў қадаған етиледи.

Транспорт ҳәм басқада қатнаў қураллары менен дүзилмелериниң ийелери, ислетиў нәтийжесинде бөлип шығарылған газлердеги патасландырыўшы затлардың муғдарының ҳәм олардың физикалық факторларының зыянлы тәсириниң нормативлерин сақлаўды тәмийинлеўи тийис.

17-статья. Транспорт ҳәм басқада қатнаў қураллары менен дүзилмелерин оңлайтуғын ҳәм оларға техникалық хызмет көрсететуғын кәрханалар менен шөлкемлерге қойылатуғын талаплар

Атмосфера ҳаўасына зыянлы тәсир көрсетиўши транспорт ҳәм басқада қатнаў қураллары менен дүзилмелерин оңлайтуғын ҳәм оларға техникалық хызмет көрсететуғын кәрханалар, шөлкемлер транспорт ҳәм басқада қатнаў қураллары ҳәм дүзилмелери бөлип шығарған газлердеги патасландырыўшы затлар муғдарының ҳәм олардың физикалық факторларының зыянлы тәсириниң нормативлерге муўапықлығын тексериўди ҳәм тәртиплестириўди тәмийинлейди.

18-статья. Химиялық затларды ислеп шығарыў ҳәм олардан пайдаланыў

Химиялық затларды ислеп шығарыўшы ҳәм олардан пайдаланыўшы кәрхана менен шөлкемлер бундай затлардың атмосфера ҳаўасында жол қойылатуғын топланыў дәрежеси шеклериниң нормативлерин, оларды қадағалаў усылларын ҳәм экологиялық-токсикологиялық паспортларын Қарақалпақстан Республикасы Қарақалпақстан Республикасы Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў комитетиниң ҳәм Қарақалпақстан Республикасы Денсаўлықты сақлаў министрлигиниң усынысларына муўапық Өзбекистан Республикасы Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў бойынша мәмлекетлик комитети ҳәм Өзбекстан Республикасы Денсаўлықты сақлаў министрлиги белгилеген тәртипте ислеп шығады.

Пайдаланыў қадаған етилген ҳәм пайдаланыўға жарамсыз болып қалған химиялық затларды зыянсызландырыў мәмлекетлик экологиялық экспертизасының унамлы жуўмағы бар болғанда, Қарақалпақстан Республикасы Денсаўлықты сақлаў министрлиги менен келисилген ҳалда әмелге асырылады. (ҚР ЖК 27.06.2014-ж. 209/XV-санлы Қарарына тийкар өзгерислер киритилген)

Өсимликлерди қорғаў қураллары, олардың өсиўин тезлестириўши затлар, минерал төгинлер ҳәм басқада препаратлар сыпатында химиялық затларды пайдаланыўға аўыл хожалығы егинлерин қорғаў қуралларын қолланыў регламентине муўапық жол қойылады.  (ҚР ЖК 29.06.2019-ж. 258/XXVI санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

19-статья. Озон қатламына зыянлы тәсирдиң алдын алыў бойынша талаплары

Объектлерди жойбарластырыў, қурыў, реконструкциялаў, капитал оңлаўда, хожалық ҳәм басқа жумысларды әмелге асырыўда кәрханалар, мәкемелер ҳәм шөлкемлер азонды бузыўшы затлардан, қурамында азонды бузыўшы затлар бар болған үскенелер ҳәм техникалық қурылмалардан пайдаланыў  ҳәмде қолланыўды тәртипке салыўға тийисли илажларға әмел етиўи тийис.

Қурамында азонды бузыўшы затлар болған буйымлардан пайдаланыўшы ҳәм оларды оңлайтуғын кәрханалар, мәкемелер ҳәм шөлкемлер бундай затлардың есапқа алыныўын ҳәм оларды азон ушын қәўипсиз затлар менен алмастырылыўын тәмийинлеўи тийис.

Азонды бузыўшы затлар ҳәм қурамында олар бар болған өнимлердиң импорты ҳәмде экспорты экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаўшы уйымлар тәрепинен берилетуғын рухсатнамалар тийкарында әмелге асырылады.  (ҚР ЖК 29.06.2019-ж. 258/XXVI санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

20-статья. Минераллық шийки затты қазып алыў, тасыў ҳәм қайта ислеў пайытында атмосфера ҳаўасын қорғаў бойынша талаплар

Минераллық шийки затты қазып алыў, тасыў ҳәм қайта ислеў пайытында атмосфера ҳаўасын патасландырыўдың алдын алыў ямаса патасландырыў дәрежесин кемейтиў қәделерин сақлаў Қарақалпақстан Республикасы Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў комитети менен келисилген усыллар бойынша әмелге асырылыўы тийис.

21-статья. Өндирис ҳәм тутыныў шығындыларын жайластырыў ямаса көмип таслаўға байланыслы талаплар

Атмосфера ҳаўасын патасландырыўшы дәрек болыўы ямаса ҳаўаға басқада зыянлы тәсир көрсетиўи мүмкин болған шығысы техногенлик қурамаларды елатлы пунктлердиң аймағында ямаса оларға жақын жерлерде жайластырыў қадаған етиледи.

Атмосфера ҳаўасын патасландырыўшы дәреклерден есапланатуғын өндирис ҳәм тутыныў шығындылары қайта ислениўи, тазаланыўы, дезодорация етилиўи ямаса арнаўлы полигонларда жайластырылыўы тийис. Арнаўлы полигонлардың жайласыў орнын мәмлекетлик экологиялық экспертизасының унамлы жуўмағы бар болғанда, Қарақалпақстан Республикасы Денсаўлықты сақлаў министрлиги менен келисилген ҳалда орынлардағы мәмлекетлик ҳәкимият уйымлары белгилейди. (ҚР ЖК 27.06.2014-ж. 209/XV-санлы Қарарына тийкар өзгерислер киритилген)

22-статья. Атмосфера ҳаўасының жағдайына тәсир көрсетиўши кәрханаларды, қурылысларды, транспорт магистралларын ҳәм басқада объектлерди жайластырыў, жойбарлаў, қурыў, реконструкциялаў ҳәм пайдаланыўға тапсырыў

Кәрханаларды, қурылысларды, транспорт магистралларын ҳәм басқа да объектлерди жайластырыў, жойбарлаў, қурыў, реконструкциялаў ҳәм пайдаланыўға тапсырыў, ислеп турған технологиялық процесслер менен үскенелерди жетилистириў ҳәм жаңаларын енгизиў атмосфера ҳаўасын қорғаў ҳаққындағы нызам талаплары тийкарында әмелге асырылыўы тийис.

Атмосфера ҳаўасының жағдайына тәсир көрсетиўши кәрханаларды, қурылысларды, транспорт магистралларын ҳәм басқа да объектлерди қурыў орынларын белгилеў, оларды қурыў ҳәм реконструкциялаў жойбарлары орынлардағы мәмлекетлик ҳәкимият уйымлары, Қарақалпақстан Республикасы Тәбиятты қорғаў бойынша мәмлекетлик комитети ҳәм Қарақалпақстан Республиксы Денсаўлықты сақлаў министрлиги менен келисиледи.

23-статья. Жаңалықларды, ойлап табыўларды, санаатлық үлгилерди, техника ҳәм технологияларды енгизгенде атмосфера ҳаўасын қорғаў бойынша талапларды сақлаў

Атмосфера ҳаўасының жағдайына, ықлымға ҳәм озон қатламына зыянлы тәсир көрсетиўи мүмкин болған жаңалықларды, ойлап табыўларды, санаат үлгилерин енгизиўди, техникадан, технологиялардан, әсбап-үскенелерден, шийки заттан, материаллардан, жанылғыдан пайдаланыўды ҳәм таяр өним шығарыўды сертификатсыз ямаса оларда белгиленген көрсеткишлерден шығып кеткен түрде әмелге асырыўға жол қойылмайды.

24-статья. Кәрханалардың, мәкемелердиң ҳәм шөлкемлердиң атмосфера ҳаўасын қорғаў бойынша миннетлери

Өндирислик ҳәрекети нәтийжесинде атмосфера ҳаўасына патасландырыўшы затларды, биологиялық организмлерди, парник газлерин ҳәм азонды бузыўшы затларды шығарыў ҳәмде оған физикалық факторлардың зыянлы тәсир көрсетиўи менен байланыслы болған кәрханалар, мәкемелер ҳәм шөлкемлер~

– атмосфера ҳаўасына шығарылатуғын шығындыларды тазалаў ҳәм оған зыянлы физикалық тәсирин кемейтиў ушын имаратлар, қурылмалар ҳәм үскенелерден, сондай-ақ олардың үстинен қадағалаў жүргизиў қуралларынан пайдаланыў ҳәмде оларды ислетиў қағыйдаларына әмел етиўи;

– азонды бузыўшы затлардың есабын жүритиўи, олардың атмосфера ҳаўасына шығарылыўына жол қоймаўы, рециркуляцияны (оларды қайта ислетиў мақсетинде бирлемши тазалаўды) әмелге асырыўы;

– хожалық объектлери әтирапында санитариялық-қорғаў зоналарын дүзиўи;

– атмосфера ҳаўасына патасландырыўшы затлар шығарыўдың жол қойылатуғын шегиндеги нормативлерин белгилеўи;

– атмосфера ҳаўасына патасландырыўшы затлар шығарыўды ҳәмде оған зыянлы физикалық тәсирди кемейтиў ҳәм (яки) сапластырыў илажларын көриўи;

– атмосфера ҳаўасына патасландырыўшы затлар шығарылыўы ҳәмде оған физикалық факторлардың зыянлы тәсириниң жол қойылатуғын шегиндеги нормативлерине әмел етилиўи үстинен қадағалаўды әмелге асырыўы, олардың есабын жүритиўи ҳәм статистикалық есабатын усыныўы;

– атмосфера ҳаўасына патасландырыўшы затлар шығарылыўының сапа ҳәм көлем қурамын анықлаў ушын үлгилер алыныўын тәмийинлеўи ҳәмде өлшеўлерди әмелге асырыўы;

– жағыў ушын мөлшерленген орынларда ҳәм (яки) қурылмаларда жанылғының, жанылғы сыпатында пайдаланылатуғын затлардың яки затлар араласпасының жағылыўына, сондай-ақ жанылғы есапланбайтуғын материаллар ҳәм шығындылардың жағылыўына жол қоймаўы, арнаўлы үскенелерден пайдаланып ҳәмде атмосфера ҳаўасын қорғаў ҳаққындағы ҳәм шығындылар ҳаққындағы нызам ҳүжжетлери талапларына әмел еткен ҳалда әмелге асырылған жағдайлар буннан тысқары;

– энергияны үнемлеўши ҳәм (яки) ресурсларды үнемлеўши технологияларды енгизиў ҳәмде экологиялық таза энергия дереклеринен пайдаланыў илажларын көриўи;

– метеорологиялық шараятлар унамсыз келиўи күтилиўи менен атмосфера ҳаўасына патасландырыўшы затлар ҳәм биологиялық организмлер шығарылыўын кемейтиў бойынша Қарақалпақстан Республикасы Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў комитети менен келисилген илажларды орынлаўы;

– кәрханалар ҳәм транспорт коммуникацияларының тәсири астындағы зонада қоршап турған орталыққа ҳәм халықтың ден саўлығына зыянлы тәсир көрсетилиўин баҳалаўдан өткериўи;

– күшли тәсир етиўши зәҳәрли затларды ҳәмде пуўланыўшы бирикпелерди сақлаў, тасыў шәртлерине, олардан пайдаланыў ҳәм олардан босаған ыдысларды зыянсызландырыў шәртлерине әмел етиўи;

– атмосфера ҳаўасына бирден ҳәм авария себепли патасландырыўышы затлар шығарылыўының, жасырын қәўипли жағдайлар пайда болыўының алдын алыў, сондай-ақ атмосфера ҳаўасының шегаралар аралық патасланыўын кемейтиў бойынша илажлар көриўи;

– шығындылардың утилизация етилиўин тәмийинлеўи ҳәмде олар топланып қалғанда ҳәм қайта исленип атырғанда атмосфера ҳаўасының патасланыўының алдын алыў бойынша илажларды көриўи шәрт.

Атмосфера ҳаўасын қорғаў бойынша илажлардың орынланыўы топырақтың, суўдың ҳәм қоршаған орталықтың басқа да объектлериниң патасланыўына алып келмеўи тийис.  (ҚР ЖК 29.06.2019-ж. 258/XXVI санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

25-статья. Атмосфера ҳаўасына зыянлы тәсир көрсеткени ушын компенсация төлемлер

Атмосфера ҳаўасына зыянлы тәсир көрсеткени ушын компенсация төлемлер кәрханалардан, мәкемелерден ҳәм шөлкемлерден нызам талаплары менен белгиленетуғын тәртипте ҳәм муғдарларда өндирип алынады.

Атмосфера ҳаўасына патасландырыўшы затларды ҳәм биологиялық организмлерди шығарғаны, оған физикалық факторлардың зыянлы тәсир көрсеткени ушын компенсация төлемлерин төлеў кәрханалар, мәкемелер ҳәм шөлкемлерди ҳаўаны қорғаў илажларын орынлаўдан және келтирилген зыянды қаплаў миннетинен азат етпейди.  (ҚР ЖК 29.06.2019-ж. 258/XXVI санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

26-статья. Атмосфера ҳаўасын қорғаў саласында мәмлекетлик есап жүргизиў

Мәмлекет тәрепинен төмендегилер есапқа алыныўы зәрүр:

– атмосфера ҳаўасының жағдайына зыянлы тәсир көрсетип атырған ямаса зыянлы тәсир көрсетиўи мүмкин болған объектлер;

–  (ҚР ЖК 29.06.2019-ж. 258/XXVI санлы ҚР Нызамына тийкар алып тасланған)

– атмосфера ҳаўасына шығарылып атырған патасландырыўшы затлар, биологиялық организмлер, парник газлери ҳәм озонды бузыўшы затлардың түрлери ҳәм муғдарлары;

– атмосфер ҳаўасына физикалық факторлардың зыянлы тәсириниң түрлери ҳәм көлемлери.

Атмосфера ҳаўасын қорғаў саласында мәмлекетлик есап жүргизиў Өзбекстан Республикасы Министлер Кабинети тәрепинен белгиленген тәртипте бирден бир система бойынша әмелге асырылады.

27-статья. Атмосфера ҳаўасының мониторинги

Атмосфера ҳаўасының жағдайын бақлаў, ол ҳаққында мәлимлеме жыйнаў, улыўмаластырыў, таллаў ҳәм болжаў жүргизиў қоршап турған тәбийий орталықтың мәмлекетлик монторингиниң бирден бир системасы бойынша нызам менен белгиленген тәртипте әмелге асырылады.

28-статья. Атмосфера ҳаўасын қорғаўды қадағалаў

Атмосфера ҳаўасын қорғаў үстинен  мәмлекетлик экологиялық қадағалаў арнаўлы ўәкиллик берилген мәмлекетлик уйымлар, жергиликли мәмлекетлик ҳәкимият уйымлары тәрепинен өз ўәкиллиги шеңберинде әмелге асырылады.

Қарақалпақстан Республикасы Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў комитети, Қарақалпақстан Республикасы Денсаўлықты сақлаў министрлиги, Қарақалпақстан Республикасы Ишки ислер министрлиги атмосфера ҳаўасын қорғаўды қадағалаў бойынша арнаўлы ўәкиллик берилген мәмлекетлик уйымлар болып табылады.

Қарақалпақстан Республикасы Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў комитети төмендегилерди әмелге асырады:

атмосфера ҳаўасын патасландырыўшы дереклердиң жағдайын, атмосфера ҳаўасын қорғаў ҳаққындағы нызам талапларының юридикалық ҳәм физикалық шахслар тәрепинен орынланыўы үстинен мәмлекетлик экологиялық қадағалаўды;

мәмлекетлик ҳәм ведомствалық экологиялық қадағалаў тараўында мәмлекетлик ҳәм хожалық басқарыў уйымларының жумысы муўапықластырылыўын.

Қарақалпақстан Республикасы Денсаўлықты сақлаў министрлиги санитария-қорғаў ҳәм турақ-жай зоналарында атмосфера ҳаўасына зыянлы тәсир көрсетилиўи үстинен мәмлекетлик экологиялық қадағалаўды әмелге асырады.

Қарақалпақстан Республикасы Ишки ислер министрлиги пайдаланылыўы атмосфера ҳаўасына зыянлы тәсир тийгизетуғын автомототранспорт қураллары үстинен мәмлекетлик экологиялық қадағалаўды әмелге асырады.

Атмосфера ҳаўасын қорғаў үстинен ведомствалық, өндирислик ҳәм жәмийетлик экологиялық қадағалаў нызам ҳүжжетлерине муўапық әмелге асырылады.  (ҚР ЖК 29.06.2019-ж. 258/XXVI санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

29-статья. Атмосфера ҳаўасын қорғаў ҳаққындағы нызамды бузғаны ушын жуўапкерлик

Атмосфера ҳаўасын қорғаў ҳаққындағы нызамды бузыўда айыплы болған физикалық ҳәм юридикалық тәреплер нызам менен белгиленген тәртипте жуўапкершиликке тартылады.

Кәрханалар, мәкемелер, шөлкемлер ҳәм пуқаралар атмосфера ҳаўасын қорғаў ҳаққында нызамды бузыў ақыбетинде келтирилген зыянды нызам менен белгиленген тәртипте өтеўге миннетли. Зыянды өтеў айыпкерлерди нызамға муўапық жуўапкерликке тартыўдан азат етпейди.

ҚР ЖК 29.06.2019-ж. 258/XXVI санлы ҚР Нызамына тийкар 30-статья алып тасланған