ЖӘМИЙЕТЛИК ҚОРЛАР ҲАҚҚЫНДА

ҚАРАҚАЛПАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ НЫЗАМЫ

29.05.2004-ж. №264/II

  

ЖӘМИЙЕТЛИК ҚОРЛАР ҲАҚҚЫНДА

 

Усы Нызамға төмендегилерге муўапық өзгерислер киргизилген:

25.04.2009-ж. 240/III-санлы ҚР Нызамы

22.05.2010-ж. 31/II-санлы ҚР Нызамы

28.12.2013-ж. 187/XIV-санлы ҚР Нызамы

28.12.2016-ж. 119/XIII-санлы ҚР Нызамы

18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы ҚР Нызамы

 

  1. I. Улыўма режелер

 

1-статья. Усы нызамның мақсети

Усы нызамның мақсети жəмийетлик қорларды шөлкемлестириў, олардың жумысы, қайта шөлкемлестирилиўи ҳəм сапластырылыўы тараўындағы қатнасықларды тəртиплестириўден ибарат.

 

2-статья. Жəмийетлик қорлар ҳаққындағы нызам ҳүжжетлери

Жəмийетлик қорлар ҳаққындағы нызам ҳүжжетлери усы нызам ҳəм басқа да нызам ҳүжжетлеринен ибарат.

Егер Өзбекстан Республикасының халықаралық шəртнамасында Қарақалпақстан Республикасының жəмийетлик қорлар ҳаққындағы нызам ҳүжжетлеринде нəзерде тутылғаннан басқаша режелер белгиленген болса, халықаралық шəртнамаларды нəзерде тутылған режелер қолланылады.

 

3-статья. Жəмийетлик қор түсиниги

Юридикалық ҳəм (ямаса) физикалық шахслар тəрепинен ықтыярлы мүлк төлемлерин қосыў тийкарында шөлкемлестирилген, қайырқомлық, социаллық, мəдений, ағартыўшылық ҳəм басқа да жəмийетлик пайдалы мақсетлерди гөзлейтуғын, ағзалығы болмаған мəмлекетлик емес коммерциялық емес шөлкем жəмийетлик қор (буннан былай текстте қор деп алынады) деп есапланады.

 

4-статья. Қорлардың түрлери

Қарақалпақстан Республикасында республикалық қорлар ҳəм жергиликли қорлар шөлкемлестириледи ҳəм жумыс алып барады.

Жумысын өз уставына муўапық Қарақалпақстан Республикалары аймағында əмелге асыратуғын қорлар республикалық қорлар қатарына киреди.

Жумысын өз уставына муўапық район(лар), қала(лар) аймағында əмелге асыратуғын қорлар жергиликли қорлар қатарына киреди.

 

5-статья. Қордың ўəкилханалары ҳəм филиаллары

Қор Қарақалпақстан Республикасы аймағында ҳəм басқа да мəмлекетлерде ўəкилханалар ашыўы ҳəм филиаллар шөлкемлестириўи мүмкин.

Қордың ўəкилханасы қордың өзи турған жерден тысқарыда жайласқан ҳəм оның мəплерин билдиретуғын жəне қорғайтуғын өз алдына бөлими болып табылады.

Қордың филиалы қордың ол турған жерден тысқарыда жайласқан ҳəм оның барлық ўазыйпаларын ямаса ўазыйпаларының бир бөлегин, соның ишинде ўəкилхана ўазыйпаларын атқаратуғын өз алдына бөлими болып табылады.

Қордың ўəкилханалары ҳəм филиаллары қордың атынан жумыс жүргизеди ҳəм уставта белгиленген мақсетлер жəне ўазыйпалардың əмелге асырылыўы ушын қор алдында жуўапкер болып табылады.

Ўəкилханалар ҳəм филиалларды қор мүлк пенен тəмийинлейди.

Ўəкилханалар ҳəм филиалдың мүлки өз алдына баланста ҳəм қордың балансында есапқа алынады.

Қордың ўəкилханалары ҳəм филаллары қор басқармасы тəрепинен тастыйықланған устав тийкарында жумыс алып барады. (ҚР 28.12.2016-ж. 119/XIII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

 

6-статья. Халықаралық ҳəмде сырт ел қорларының ўəкилханалары ҳəм филиаллары

Халықаралық ҳəм сырт ел қорлары Қарақалпақстан Республикасы аймағында Өзбекистан Республикасының нызам ҳүжжетлерине муўапық  өз ўəкилханаларын ашыўы ҳəм филиалларын шөлкемлестириўи мүмкин.

Бас шөлкеми Өзбекистан Республикасынан сыртта жайласқан халықаралық фондлардың ҳəмде Қарақалпақстан Республикасы аймағында жумыс ислеп атырған сырт ел фондларының ўəкилханалары ҳəм филиаллары юридикалық шахс статусына ийе болыўы керек. (ҚР 18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

Халықаралық ҳəмде сырт ел қорларының Қарақалпақстан Республикасы аймағында жумыс жүргизип атырған ўəкилханалары ҳəм филиалларына, нызамда басқаша режелер белгиленген болмаса, қорлардың шөлкемлестирилиўи, жумыс жүргизиўи, қайта шөлкемлестирилиўи ҳəм сапластырылыўы ушын Өзбекистан Республикасының нызам ҳүжжетлеринде белгиленген режелер қолланылады.  (ҚР 18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

 

7-статья. Қорлардың  жумысының кепилликлери

Қарақалпақстан Республикасында қорлардың жумыс еркинлиги, мүлкине қол қатылмаслық ҳəм исшеңлик абыройы қорғалыўы кепилленеди.

Қорлардың мүлки национализация, реквизиция исленбейди ҳəм алып қойылмайды, нызамда нəзерде тутылған жағдайлар буған кирмейди.

 

8-статья.  Қорлардың мəмлекетлик уйымлар менен өз-ара қатнасықлары

Қорлардың мəмлекетлик уйымлар менен өз-ара қатнасықлары социаллық шериклик, юридикалық ҳəм физикалық шахслардың хуқықлары ҳəм нызамлы мəплерин қорғаў тийкарында қурылады. (ҚР 18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

Мəмлекетлик уйымлар қорлардың ҳуқықлары ҳəм нызамлы мəплериниң сақланыўын тəмийинлейди, қорлардың социаллық əҳмийетке ийе бағдарламалары ҳəм жойбарларын қоллап-қуўатлаўы мүмкин.

Мəмлекетлик уйымлар ҳəм олардың лаўазымлы шахсларының қорлардың жумысына араласыўына, сондай-ақ, қорлардың мəмлекетлик уйымлар ҳəм олардың лаўазымлы шахсларының жумысына араласыўына жол қойылмайды.

 

  1. II. Қорды шөлкемлестириў ҳəм мəмлекетлик

 дизимнен өткериў тəртиби

 

9-статья. Қорды шөлкемлестириў

Қор шөлкемлестириўшилердиң (шөлкемлестириўшиниң) қарарына муўапық ямаса ўəсиятнама бойынша шөлкемлестирилиўи мүмкин.

 

10-статья. Қордың шөлкемлестириўшилери (шөлкемлестириўшиси)

Бир ямаса бирнеше юридикалық ҳəм (ямаса) физикалық шахс қордың шөлкемлестириўшилери (шөлкемлестириўшиси) болыўы мүмкин.
(ҚР 18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы Нызамы тийкарында өзгерис киргизилген)

Қордың шөлкемлестириўшилери (шөлкемлестириўшиси) қордың уставын тастыйықлайды, қордың қəўендерлик кеңесиниң дəслепки қурамының ағзаларын тайынлайды ҳəм усы нызам жəне басқа да нызамға ҳүжжетлерине муўапық  ўəкилликлерди əмелге асырады.

 

11-статья. Қордың ўəсиятнама бойынша шөлкемлестирилиўи

Қор ўəсиятнама бойынша шөлкемлестирилгенде ўəсиятнамада қордың  мақсетлери ҳəм ўазыйпалары, оған өткерилип атырған мүлк көлеми көрсетилген ҳəм ўəсиятнаманы орынлаўшы белгиленген болыўы керек. Ўəсиятнаманы орынлаўшы қордың кəўендерлик кеңесиниң дəслепки қурамының ағзаларын егер олар ўəсиятнамада атпа ат көрсетилген болмаса тайынлайды, сондай-ақ қордың шөлкемлестирилиўи менен байланыслы   басқа да ҳəрекетлерди əмелге асырады.

Егер ўəсиятнаманы орынлаўшы өзине жүкленген ҳəрекетлерди əмелге асырыўдан бас тартса ямаса оларды əмелге асырыўға қəбилетли болмаса, нызам ҳүжжетлерине муўапық ўəсиятнаманы орынлаўшы жаңа шахс тайынланады.

 

12-статья. Қордың уставы

Қордың уставы қор шөлкемлестириўшилери (шөлкемлестириўшиси) тəрепинен тастыйықланады.

Қор ўəсиятнама бойынша шөлкемлестирилген жағдайда, қордың уставы ўəсиятнаманы орынлаўшы тəрепинен ўəсиятнамаға муўапық рəўиште дүзиледи.

Қордың уставында төмендегилер көрсетилиўи керек:

«жəмийетлик қор» деген сөзлерди өз ишине алған қордың атамасы;

қордың жайласқан жери (почта мəкəн жайы);

қордың мақсетлери ҳəм ўазыйпалары;

қордың уйымларының дүзилиўи, ўəкилликлери ҳəм қəлиплестириў тəртиби;

қордың уйымларының  лаўазымлы шахсларын тайынлаў (сайлаў) ҳəм лаўазымнан босатыў тəртиби;

қордың мүлкин қəлиплестириў дереклери, қордың, оның ўəкилханалары жəне филиалларының мүлкин басқарыў бойынша ҳуқық ҳəм миннетлемелери;

қордың ўəкилханаларын ашыў ҳəм филиалларын шөлкемлестириў тəртиби;

қорды қайта шөлкемлестириў ҳəм сапластырыў тəртиби;

қор сапластырылған жағдайда оның мүлкинен пайдаланыў тəртиби;

қордың уставына өзгерислер ҳəм қосымшалар киргизиў тəртиби.

Қордың уставында оның тийисли тəртипте дизимнен өткерилген символикалық белгисиниң тəрийпи, сондай-ақ нызам ҳүжжетлерине қарсы болмаған басқа да режелер болыўы мүмкин.

 

13-статья. Қорды мəмлекетлик дизимнен өткериў ҳəмде оның ўəкилханалары ҳəм филиалларын есапқа алыў

Қорды мəмлекетлик дизимнен өткериў ҳəмде оның юридикалық шахс болмаған ўəкилханалары ҳəм филиалларын есапқа алыў əдиллик уйымлары (буннан кейинги текстте дизимнен өткериўши уйым деп жүргизиледи) тəрепинен əмелге асырылады.

Халықаралық, республикалық қорларды, сондай-ақ бас шөлкеми Өзбекистан Республикасынан сыртта жайласқан халықаралық қорлардың ҳəмде сырт ел қорларының ўəкилханалары ҳəм филиаллары Өзбекистан Республикасы Әдиллик министрлигинде дизимнен өткериледи.

Жергиликли қорлар, сондай-ақ Өзбекистан Республикасында дизимнен өткерилген қорлардың ўəкилханалары ҳəм филиаллары тийислисинше Қарақалпақстан Республикасы Әдиллик министрлигинде дизимнен өткериледи.

Қордың юридикалық шахс болмаған ўəкилханалары ҳəм филиаллары Қарақалпақстан Республикасы Әдиллик министрлигинде есапқа алыныўы тийис. (ҚР 28.12.2016-ж. 119/XIII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

 

14-статья. Мəмлекетлик дизимнен өткериў ҳəм есапқа алыў ушын талап етилетуғын ҳүжжетлер

Қорды мəмлекетлик дизимнен өткериў ушын төмендеги ҳүжжетлер дизимнен өткериўши уйымға усынылады:

дизимнен өткериў ҳаққындағы, шөлкемлестириўшилер (шөлкемлестириўши) яки олар (ол) ўəкиллик берген шахслар (шахс) тəрепинен қол қойылған, олардың (оның) фамилиясы, аты, əкесиниң аты, туўылған жылы ҳəм жасаў орны (почта мəнзили) көрсетилген арза;

егер қор ўəсиятнама бойынша шөлкемлестирилип атырған болса, ўəсиятнаманың нотариал тастыйықланған нусқасы;

шөлкемлестириў жыйналысының (съезди, конференциясының) яки шөлкемлестириўшиниң (егер фонд бир юридикалық шахс тəрепинен шөлкемлестирилип атырған болса) қор шөлкемлестириўшилери (шөлкемлестириўшиси) ҳаққындағы мағлыўматлар, қордың мақсети ҳəм ўазыйпалары көрсетилген қарары;

қор уставы ямаса юридикалық шахс болған ўəкилхана яки филиал ҳаққындағы реже мəмлекетлик тилде еки нусқада;

жайласқан орны қордың почта мəнзили сыпатында пайдаланылыўы белгиленип атырған көшпес мүлкке болған мүлк ҳуқықын яки оннан пайдаланыў ҳуқықын тастыйықлаўшы ҳүжжет;

қорды дүзиў басламашылары ямаса оның шөлкемлестириўшилери ҳаққындағы мағлыўматлар;

бас қордың мəмлекетлик дизимнен өткерилгенлиги ҳаққындағы гүўалығының нусқасы – ўəкилханалар ҳəм филиаллар ушын;

мəмлекетлик бажы төленгенлиги ҳаққындағы банк төлеў ҳүжжети;

қордың дəслепки қаржылары жыйналғанлығын тастыйықлаўшы ҳүжжет.

Усы статьяның биринши бөлиминде атап көрсетилген ҳүжжетлер қорды шөлкемлестириў ҳаққында шөлкемлестириўшилер (шөлкемлестириўши) тəрепинен қарар қабыл етилген күннен баслап еки ай ишинде мəмлекетлик дизимнен өткериў ушын усынылады. Егер қор ўəсиятнама бойынша шөлкемлестирилип атырған болса, бул ҳүжжетлер мийрасқа болған ҳуқық ҳаққындағы гүўалық берилгеннен кейин еки ай ишинде усынылады.

Қосып жибериў ҳəм қосып алыў формасында қайта шөлкемлестириў жолы менен дүзилип атырған қорлар қосымша түрде төмендеги ҳүжжетлерди усынады:

қайта шөлкемлестирилип атырған қорға мəлим болған барлық кредиторлар жазба түрде хабардар етилгенлигиниң ҳəм қайта шөлкемлестириў ҳаққында ғалаба хабар қуралларында жəрияланғанлығының тастыйқнамасы;

қайта шөлкемлестирилип атырған қордың барлық кредиторлары ҳəм қарыздарларына қатнаслы болған барлық миннетлемелери, соның ишинде тəреплер тартысып атырған миннетлемелери бойынша ҳуқықый мийрасхорлық ҳаққындағы қағыйдалар көрсетилген тапсырыў акты (қосып жиберилген жағдайда);

мəмлекетлик дизимнен өткерилгенлиги ҳаққындағы гүўалықтың түп нусқасы, сондай-ақ ишки ислер уйымларының қордың мөри ҳəм штампы жоқ етип тасланғанлығы ҳаққындағы мағлыўматнамасы (қосып жиберилген жағдайда).

Қорлардың юридикалық шахс болмаған ўəкилханалары ҳəм филиалларын есапқа алыў ушын төмендеги ҳүжжетлер дизимнен өткериўши уйымға усынылады:

Өзбекистан Республикасы Министрлер Кабинети тəрепинен тастыйықланатуғын формадағы арза;

бас шөлкемниң ўəкилханалар ҳəмде филиалларды дүзиў, шөлкемлестириў ҳəм олардың жумысын тоқтатыў тəртибин, олардың ҳуқықлары ҳəм миннетлемелерин белгилеўши уставының нусқасы яки бас шөлкемниң уставына муўапық ислеп шығылған, ўəкилхана яки филиал ҳаққындағы, мəмлекетлик тилдеги реже еки нусқада. Ўəкилхана яки филиал ҳаққындағы реже усынылғанда бас шөлкем уставының нусқасы қосымша етиледи;

қордың орайлық басшы уйымының ўəкилхананы ашыў яки филиалды шөлкемлестириў ҳаққындағы қарары (протоколы);

қордың орайлық басшы уйымының ўəкилхана яки филиал баслығын тайынлаў ҳаққындағы қарарының нусқасы;

ўəкилхана яки филиал баслығына қордың орайлық басшы уйымы тəрепинен берилген исенимнаманың нусқасы;

қор мəмлекетлик дизимнен өткерилгенлиги ҳаққындағы гүўалықтың нусқасы. (ҚР 28.12.2016-ж. 119/XIII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

 

15-статья.  Мəмлекетлик дизимнен өткериў ҳəм есапқа алыў ҳаққындағы қарар

Қорды мəмлекетлик дизимнен өткериў яки оның юридикалық шахс болмаған ўəкилханасы ҳəм филиалын есапқа алыў ушын ҳүжжетлерди қабыл еткен дизимнен өткериўши уйым мəмлекетлик дизимнен өткериў яки есапқа алыў ҳаққында ямаса мəмлекетлик дизимнен өткермеў яки есапқа алмаў ҳаққында бир ай ишинде қарар шығарыўы шəрт.

Қордың есапқа алынған, юридикалық шахс болмаған ўəкилханасы ҳəм филиалына дизимнен өткериўши уйым тəрепинен есапқа алынғанлығы ҳаққындағы гүўалық ҳəмде дизимнен өткериўши уйымның мөри менен тастыйықланған, есапқа алынғанлығы ҳаққында белги қойылған ўəкилхана яки филиал ҳаққындағы реже бериледи. (ҚР 28.12.2016-ж. 119/XIII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

 

16-статья. Мəмлекетлик дизимнен өткериў ҳəм есапқа алыўдан бас тартыў тийкарлары

Қорды мəмлекетлик дизимнен өткериў ҳəмде фондтың юридикалық шахс болмаған ўəкилханасы ҳəм филиалын есапқа алыўдан нызамда нəзерде тутылған жағдайларда бас тартылыўы мүмкин.

Мəмлекетлик дизимнен өткериўден ҳəм есапқа алыўдан бас тартыў  тийкарланған болыўы керек. Қорды, оның ўəкилханалары ҳəм филиалларын шөлкемлестириў мақсетке муўапық емес деген бəне бенен мəмлекетлик дизимнен өткериўден ҳəм есапқа алыўдан бас тартыўға жол қойылмайды.

Дизимнен өткериўши уйымның фондты мəмлекетлик дизимнен өткерииў ҳəмде оның юридикалық шахс болмаған ўəкилханалары ҳəм филиалларын есапқа алыўдан бас тартыў ҳаққындағы қарары үстинен, сондай-ақ бул уйымның мəмлекетлик дизимнен өткериў ҳəм есапқа алыў мүддетлерин бузғанлығы үстинен судқа шағым етилиўи мүмкин. (ҚР 28.12.2016-ж. 119/XIII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

 

17-статья. Қордың уставына, қордың ўəкилханалары жəне филиалларының режелерине өзгерислер ҳəм қосымшалар киргизиў

Қордың уставына уставтың өзинде нəзерде тутылған тəртипте өзгерислер ҳəм қосымшалар киргизилиўи мүмкин.

Қордың уставына киргизилип атырған өзгерислер ҳəм қосымшалар қордың қəўендерлик кеңеси тəрепинен тастыйықланады ҳəмде дизимнен өткериўши уйымға бул өзгерислер ҳəм қосымшалар киргизилген ўақыттан баслап бир ай мүддетте мəлим етиледи. Қордың уставына киргизилип атырған өзгерислер ҳəм қосымшалар қорды нызам ҳүжжетлеринде белгиленген тəртипте қайта дизимнен өткериўге себеп болады.

Қордың уставына киргизилип атырған ҳəм уставта белгиленген мақсетлер жəне ўазыйпаларды ямаса қордың уйымларын дүзиў тəртибин ҳəм бул уйымлардың ўəкилликлерин, сондай-ақ қордың жумыс тараўын өзгертетуғын өзгерислер ҳəм қосымшалар қорды нызам ҳүжжетлеринде белгиленген тəртипте қайта дизимнен өткериўге себеп болады.

Қордың ўəкилханалары ҳəм филиалларының режелерине киргизилип атырған өзгерислер ҳəм қосымшалар қордың басқармасы тəрепинен тастыйықланады ҳəм дизимнен өткериўши уйымға усы өзгерислер ҳəм қосымшалар киргизилген ўақыттан баслап бир айлық мүддет ишинде билдириледи. (ҚР 28.12.2016-ж. 119/XIII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

 

III. Қордың ҳуқықлары ҳəм миннетлемелери

 

18-статья. Қордың ҳуқықлары

Қор:

меншик ҳуқықы ҳəм басқа да материаллық ҳуқықлар тийкарында мүлкке ийе болыўға;

пуқаралық ҳуқықый келисимлер дүзиўге;

қайырқомлық қаржылар, төлемлер, грантлар ҳəм басқа да қаржылар алыўға;

судта, басқа да уйымлар ҳəм шөлкемлерде өз мəплерин билдириў ҳəм қорғаўға;

ғалаба хабар қуралларын шөлкемлестириў ҳəм баспа жумысын əмелге асырыўға;

өз жумысы ҳаққында мағлыўматлар тарқатыўға;

ўəкилханалар ашыў ҳəм филиаллар шөлкемлестириўге;

мəмлекетлик ҳəкимият ҳəм басқарыў уйымларына белгиленген тəртипте усыныслар киргизиўге;

халықаралық байланыслар орнатыў, бирге ислесиў ҳаққында келисимлер дүзиўге жəне халықаралық бағдарламалар ҳəм жойбарларда қатнасыўға ҳақылы.

Қор нызам ҳүжжетлерине муўапық басқа да ҳуқықларға ийе болыўы мүмкин.

 

19-статья. Қордың миннетлемелери

Қор:

өз жумысын нызам ҳүжжетлерине ҳəм қордың уставына муўапық əмелге асырыўы;

қордың жумысының жəриялылығын тəмийинлеўи ҳəм қордың мүлкинен пайдаланыўы ҳаққында ҳəр жылы есабатлар жəриялаўы;

дизимнен өткериўши уйымның ўəкиллерине қор өткеретуғын илажларға еркин кириў имканиятын бериўи;

өз жумысы ҳаққында мəмлекетлик салық хызмети ҳəм мəмлекетлик статистика уйымларына есабатлар тапсырыўы шəрт.

қордың нызам ҳүжжетлерине муўапық басқа да миннетлемелери болыўы мүмкин.

 

  1. IV. Қордың жумысының экономикалық тийкары

 

20-статья. Қордың мүлки

Шөлкемлестириўшилер (шөлкемлестириўши) ямаса ўəсият етиўши тəрепинен қорға өткерилген ақша қаржылары ҳəм басқа да мүлк қордың меншиги болып есапланады.

Имаратлар, қурылмалар, турақ жайлар ҳəм басқа да имаратлар, əсбап- үскенелер, инвентарь, ақша қаржылары, соның ишинде сырт ел валютасындағы қаржылар, баҳалы қағазлар ҳəм басқа да мүлк қордың меншиги болыўы мүмкин.

Қордың шөлкемлестириўшилери (шөлкемлестириўшиси) ямаса қор ўəсиятнама бойынша шөлкемлестирилгенде ўəсиятнаманы орынлаўшы қордың миннетлемелери бойынша жуўап бермейди, ал қор болса шөлкемлестириўшилердиң (шөлкемлестириўшиниң) ямаса ўəсиятнаманы орынлаўшының миннетлемелери бойынша жуўап бермейди.

Қордың мүлки шөлкемлестириўшилер арасында бөлистирилиўи мүмкин емес ҳəм оннан тек қор уставында белгиленген мақсетлер жəне ўазыйпаларды əмелге асырыў ушын пайдаланылады.

Қордың мүлкинен гиреў ямаса миннетлемелердиң орынланыўын тəмийинлеўдиң басқа да усылы сыпатында пайдаланыўға, сондай-ақ кредитлер бериў ушын пайдаланыўға болмайды. (ҚР 28.12.2016-ж. 119/XIII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

 

20¹-статья. Жəмийетлик қорларды шөлкемлестириў ушын зəрүр болған дəслепки қаржылардың ең кем муғдары

Төмендегилерди шөлкемлестириў ушын зəрүр болған дəслепки қаржылардың ең кем муғдары:

халықаралық ҳəм республикалық жəмийетлик қорлар ушын – ең кем ис ҳақының бес жүз есеси муғдарында;

жергиликли жəмийетлик қорлар ушын – ең кем ис ҳақының жүз есеси муғдарында болыўы керек.

Жəмийетлик қорлардың бөлимлери (ўəкилханалары ҳəм филиаллары) ушын дəслепки қаржылардың ең кем муғдары бар болыўы талап етилмейди.

Жəмийетлик қорларды шөлкемлестириў ушын зəрүр болған дəслепки қаржылардың ең кем муғдары мəмлекетлик дизимнен өткериў ўақтында тек ғана пул формасында кəлиплестирилиўи тийис. (ҚР 28.12.2016-ж. 119/XIII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

 

 

21-статья. Қордың мүлкин қəлиплестириў дереклери

Қордың мүлкин қəлиплестириў дереклери төмендегилер болыўы мүмкин:

шөлкемлестириўшилер (шөлкемлестириўши) тəрепинен бир жола төленетуғын (өткерилетуғын) ямаса турақлы келип туратуғын ақша ҳəм басқа да түсимлер; (ҚР 18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

қор ўəсиятнама бойынша шөлкемлестирилген жағдайда ўəсият етиўшиниң қорға өткерген мүлки;

юридикалық ҳəм физикалық шахслардың ықтыярлы қəўендерлик қаржылары; (ҚР 28.12.2016-ж. 119/XIII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

юридикалық ҳəм физикалық шахслар, мəмлекетлик, сырт ел ҳəм халықаралық шөлкемлер, сырт ел мəмлекетлери ажырататуғын грантлар;
(ҚР 18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

қордың исбилерменлик жумысынан алынатуғын дəраматлар (пайда);

нызам ҳүжжетлеринде қадаған етилмеген басқа да дереклер.

 

22-статья. Қордың исбилерменлик жумысын əмелге асырыўы

қор нызам ҳүжжетлерине муўапық исбилерменлик жумысы менен өз уставында белгиленген мақсетлерге туўры келетуғын шеклерде шуғылланыўы мүмкин.

Исбилерменлик жумысының айырым түрлери қор тəрепинен тек лицензия тийкарында əмелге асырылыўы мүмкин.

Қор коммерциялық шөлкемлердиң устав қорында (устав капиталында) қатнасыўға ҳақылы емес, ашық саўдаларда акционерлик жəмийетлердиң акцияларын сатып алыў буннан тысқары.

Қордың бир акционерлик жəмийеттиң устав қорындағы (устав капиталындағы) үлеси бул акционерлик жəмийет устав фонды (устав капиталы) суммасының жигирма процентинен артық болыўы мүмкин емес. Бунда акционерлик жəмийетлердиң алынған акциялары улыўма суммасы фонд активлери баланс қунының акционерлик жəмийетлери устав фондында (устав капиталында) қатнасыў ҳаққындағы қарар қабыл етилип атырған сəнедеги жигирма процентинен артық болмаўы керек. (ҚР 28.12.2016-ж. 119/XIII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

 

23-статья. Қордың өзине қатнаслы шахслар менен қатнасықлары

Қорға қатнаслы шахслар төмендегилер болып табылады:

қордың шөлкемлестириўшилери (шөлкемлестириўшиси) ямаса қор ўəсиятнама бойынша шөлкемлестирилгенде ўəсиятнаманы орынлаўшы;

қордың шөлкемлестириўшилери (шөлкемлестириўшиси) ямаса қор ўəсиятнама бойынша шөлкемлестирилгенде ўəсиятнаманы орынлаўшы менен жақын туўысқанлық ямаса ағайиншилик байланыслығы болған шахслар, сондай-ақ, усы шөлкемлестириўшилердиң (шөлкемлестириўшиниң) ямаса ўəсиятнаманы орынлаўшының кридиторлары;

қордың шөлкемлестириўшилери (шөлкемлестириўшиси) болған юридикалық шахслардың қатнасыўшылары, кридиторлары, сондай-ақ, олар менен мийнетке байланыслы қатнасықларда болған шахслар; (ҚР 18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

уставлық қорында (уставлық капиталында) қордың өзи қатнасып атырған юридикалық шахслар ҳəм олардың хызметкерлери, сондай-ақ усы хызметкерлер менен жақын туўысқанлық ямаса ағайиншилик байланыслары болған шахслар; (ҚР 18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

қордың қəўендерлик кеңесиниң ағзалары, қордың басқарма баслығы ҳəм ағзалары, қордың тексериў комиссиясының ағзалары, қордың басқа да хызметкерлери, сондай-ақ олар менен жақын туўысқанлық ямаса ағайиншилик байланыслары болған шахслар.

Қордың өзине байланыслы шахслар менен келисимлер дүзиўине, сондай-ақ, олардың пайдасын гөзлеп басқада ҳəрекетлер ислеўине қəўендерлик кеңестиң келисими менен жол қойылады.

Қор төмендеги жағдайларда өзине байланыслы шахслар менен келисимлер дүзиўге ямаса олардың пайдасын гөзлеп басқа да ҳəрекетлер ислеўге ҳақылы емес:

қорға қатнаслы шахслар менен бундай келисимлер дүзиў ямаса ҳəрекетлер ислеўге қорға байланыслы болмаған шахслар менен болғандағыға қарағанда бир қанша қолай шəртлерде əмелге асырылып атырған болса;

қорға қатнаслы шахс қордың қəўендерлик кеңесиниң ағзасы болса.

 

24-статья. Қордың мүлкинен пайдаланыў

Қордың мүлкинен қордың уставында белгиленген мақсетлер ҳəм ўазыйпаларды əмелге асырыў жəне ҳəкимшилик қəрежетлерди қаплаў ушын пайдаланылады.

Қордың ҳəкимшилик қəрежетлери қор тəрепинен есап бериў дəўиринде қорды басқарыў ушын исленген барлық қəрежетлерди ҳəм биринши нəўбетте оның активлерин сақлаў ҳəм сақлап турыў ушын зəрүр қəрежетлерди, қордың өз уставында белгиленген мақсетлер ҳəм ўазыйпаларды əмелге асырыў ушын рекламаға сарыпланған қаржыларын, сондай-ақ, нызам ҳүжжетлерине муўапық қордың жумысы менен байланыслы қəрежетлерди ҳəм төлемлерди өз ишине алады.

Ҳəр жылғы ҳəкимшилик қəрежетлердиң жалпы муғдары, сондай-ақ, қордың қəўендерлик кеңеси ҳəм тексериў комиссиясының ағзаларына ҳақы төлеў ҳəм олардың өз ўазыйпаларын орынлаўы менен байланыслы қəрежетлерин компенсация ислеў қордың барлық қəрежетлери муғдарының жигирма процентинен аспаўы керек. Усы шеклеў қəўендерлик бағдарламаларын əмелге асырыўда қатнасатуғын шахслардың мийнетине ҳақы төлеўде қолланылмайды. (ҚР 25.04.2009-ж. 240/III-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

Қордың мүлки қорға қатнаслы шахслар арасында бөлистирилиўине жол қойылмайды.

Қордың мүлкин көбейтиў ушын қорға қаржы киргизген шахслар қаржы берип атырғанда бул қаржылардың белгиленген мақсетте пайдаланылыўы ҳаққында, соның ишинде қорды қайта шөлкемлестиргенде ямаса сапластырғанда қаржыларды қайтарыў шəртлери ҳаққында қор менен шəртнамалар дүзиўи мүмкин.

 

25-статья. Қорда есапқа алыў ҳəм есабат

Қор өз жумысы нəтийжелери есабын жүргизеди ҳəм белгиленген тəртипте мəмлекетлик салық хызмети уйымлары ҳəм мəмлекетлик статистика уйымларына есабат усынады.

Қор ҳəр жылы алдыңғы жылдағы өз жумысы ҳаққында төмендегилерди өз ишине алған есабат жəриялайды;

Қордың есап бериў дəўирдеги жумысына шолыў, бул жумыс қордың уставында белгиленген мақсет ҳəм ўазыйпаларға муўапықлығы дəрежесин көрсеткен ҳалда;

қордың бир жыллық есабатын, аудиторлық шөлкемниң жуўмағын көрсеткен ҳалда;

қордың алған ықтыярлы қайырқомлық жəрдемлери ҳаққындағы мағлыўматларды;

қордың исбилерменлик жумысынан алынған дəраматлары (пайдасы) ҳаққындағы мағлыўматларды, бул дəраматлардың (пайданың) келип шығыў дереклерин өз алдына көрсеткен ҳалда;

қəрежетлердиң улыўма муғдарын, қордың жумысының айырым түрлери бойынша ҳəм ҳəкимшилик қəрежетлер бойынша өз алдына көрсеткен ҳалда;

қордың уставындағы ҳəм қордың уйымларындағы өзгерислер ҳаққындағы мағлыўматларды;

қордың уставында ямаса қордың қəўендерлик кеңеси тəрепинен белгиленген басқада мағлыўматларды.

 

  1. V. Қорды басқарыў

 

26-статья. Қордың қəўендерлик кеңеси

Қордың қəўендерлик кеңеси қордың уйымы болып, ол қордың жумысын қадағалаўды əмелге асырады.

Қордың қəўендерлик кеңесиниң қурамы кеминде үш адамнан ибарат болыўы керек. Қəўендерлик кеңесиниң дəслепки қурамының ағзалары шөлкемлестириўшилер (шөлкемлестириўши) тəрепинен ямаса қор ўəсиятнама бойынша шөлкемлестирилген болса, ўəсиятнамада нəзерде тутылған тəртипте тайынланады.

Қордың қəўендерлик кеңесин дүзиў, қəўендерлик кеңеси жыйналысларын шақырыў ҳəм қəўендерлик кеңесиниң қарарларын қабыл етиў тəртиби қордың уставында белгиленеди.

Қордың қəўендерлик кеңесиниң ағзалары бир ўақыттың өзинде қордың басқармасы ҳəм тексериў комиссиясына ағза болыўына жол қойылмайды.

Қордың уставында қордың кəўендерлик кеңесиниң ағзаларына ҳақы төлеў ҳəм олардың өз ўазыйпаларын атқарыўы менен байланыслы қəрежетлерин компенсация етиў нəзерде тутылыўы мүмкин.

 

27-статья. Қордың қəўендерлик кеңесиниң ўəкилликлери

Қордың қəўендерлик кеңесиниң ўəкилликлерине төмендегилер киреди:

қордың жумысын ҳəм усы жумыс нызам ҳүжжетлерине жəне қордың уставына, қордың кəўендерлик кеңесиниң қарарларына муўапық болыўын қадағалаўды əмелге асырыў;

қордың уставына киргизилетуғын өзгерислер ҳəм қосымшаларды тастыйықлаў;

қордың басқармасы ҳəм тексериў комиссиясын дүзиў;

қордың ақша қаржылары ҳəм басқа да мүлкинен пайдаланыўын қадағалаўды əмелге асырыў;

қор бюджетин тастыйықлаў;

қордың бир жыллық балансын, бир жыллық финанс есабатын, соның ишинде қор басқармасының өз жумысы ҳаққындағы есабатын тастыйықлаў;

қордың жумысын гезексиз тексериў ушын аудиторлық шөлкемди тартыў ҳаққында қарар қабыл етиў;

қордың басқармасының қор уставында белгиленген мақсетлер ҳəм ўазыйпаларға қарсы болған қарарларының орынланыўын тоқтатып қойыў ямаса оларды бийкарлаў;

қорды қайта шөлкемлестириў ҳаққында қарар қабыл етиў.

Қордың уставында қордың қəўендерлик кеңесиниң ўəкилликлерине басқа да мəселелер киргизилиўи мүмин.

Қордың кəўендерлик кеңесиниң ўəкилликлерине киргизилген мəселелер шешилиўи ушын қордың басқармасы ямаса тексериў комиссиясына өткерилиўине жол қойылмайды.

Қордың кəўендерлик кеңеси қордың басқа уйымларынан қордың жумысына байланыслы ҳүжжетлерди талап етиўге ҳəм алыўға ҳақылы.

Қордың кəўендерлик кеңесиниң қарарлары қордың басқармасы ҳəм басқа да уйымлары, қордың хызметкерлери ушын мəжбүрий есапланады.

 

28-статья. Қордың басқармасы

Қордың басқармасы қордың атқарыў уйымы болып табылады. қордың басқармасының қурамы қордың қəўендерлик кеңеси тəрепинен қəлиплестириледи.

Қор басқармасының басшысы ҳəм ағзалары қордың қəўендерлик кеңеси ҳəм тексериў комиссиясының ағзалары болыўына жол қойылмайды.

Қордың басқармасы кеминде жылына бир мəрте өз жумысы ҳаққында қəўендерлик кеңесине есап береди.

 

29-статья. Қордың басқармасының ўəкилликлери

Қор басқармасының ўəкилликлерине төмендегилер киреди:

қордың күнделикли жумысына улыўма басшылық етиў;

қор тəрепинен шөлкемлестирилген исбилерменлик структуралары жумысын қадағалаўды əмелге асырыў;

қордың қəўендерлик кеңеси менен келисилген тийкарда қордың хызметкерлериниң штат кестеси ҳəм ис ҳақы муғдарын белгилеў;

қордың қəўендерлик кеңеси менен келисилген тийкарда ўəкилханалар ашыў ҳəм филиаллар шөлкемлестириў жəне олардың жумысын қадағалаўды əмелге асырыў;

қордың ўəкилханалары ҳəм филиаллары ҳаққындағы режелерди тастыйықлаў олардың басшылырын тайынлаў.

қордың уставында қордың басқармасының ўəкилликлерине басқада мəселелер киргизилиўи мүмкин.

 

30-статья. Қор басқармасының басшысы

Қор басқармасының басшысы қор басқармасының жумысына басшылық етеди, мəмлекетлик уйымлар, халықаралық шөлкемлер ҳəм сырт ел шөлкемлери, сондай-ақ, басқа да юридикалық ҳəм физикалық шахслар менен қатнасықларда оның атынан ҳəрекет етеди. (ҚР 18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

 

  1. VI. Қордың жумысын қадағалаў

 

31-статья. Қордың тексериў комиссиясы

Қордың материаллық жумысын ҳəм оның ақша қаржылары дурыс сарыпланыўын жəне мүлкинен дурыс пайдаланылыўын қадағалаў ушын кеминде үш адамнан ибарат қурамда қордың тексериў комиссиясы дүзиледи.

Қордың тексериў комиссиясының ағзалары қордың қəўендерлик кеңеси тəрепинен лаўазымға тайынланады ҳəм лаўазымнан босатылады. Қордың тексериў комиссиясының қурамы, ўəкилликлери ҳəм жумыс мүддети қордың уставында белгиленеди.

Қордың тексериў комиссиясы ағзалары бир ўақыттың өзинде қордың қəўендерлик кеңесиниң ҳəм басқарманың ағзасы болыўы мүмкин емес.

Қордың тексериў комиссиясы қордың кəўендерлик кеңесиниң гезексиз жыйналысы шақырылыўын талап етиўге ҳақылы.

Қор уставында қордың тексериў комиссиясы ағзаларына ҳақы төлеў ҳəм олардың өз ўазыйпаларын атқарыўы менен байланыслы шығынларын компенсация етиў нəзерде тутылыўы мүмкин. Төленетуғын бундай ҳақы ҳəм компенсация муғдары қордың уставына муўапық қордың қəўендерлик кеңеси тəрепинен белгиленеди.

 

32-статья. Қордың тексериў комиссиясының тексериўлер өткериўи

Қордың финанс жумысын ҳəм қор басқарыўы тəрепинен ақша қаржылары дурыс сарыпланып атырғанлығын ҳəм басқа да мүлктен дурыс пайдаланылып атырғанлығын тексериўди қордың қəўендерлик кеңесиниң қарарына муўапық қордың тексериў комиссиясы қордың бир жыллық ямаса басқа мүддеттеги жумысының жуўмақлары бойынша əмелге асырады.

Қордың лаўазымлы шахслары қордың тексериў комиссиясының талабына муўапық комиссияға қордың финанслық жумысы ҳаққындағы ҳүжжетлерди усыныўы шəрт.

Қордың финанс жумысын тексериў нəтийжелери тийкарында қордың тексериў комиссиясы төмендегилерди өз ишине алған жуўмақ таярлайды:

есабатлардағы ҳəм басқа да финанслық ҳүжжетлердеги мағлыўматлардың исенимли екенлигине берилген баҳа;

бухгалтериялық есап жүргизилиўи ҳəм финанслық есабат тапсырыў тəртибин бузғанлығы жағдайлары ҳаққындағы мағлыўмат;

анықланған қағыйдабузарлықларды сапластырыў бойынша усыныслар, сондай-ақ, қордың финанс жумысы нəтийжелилигин арттырыўға байланыслы усыныслар.

 

33-статья. Қордың жумысын аудиторлық тексериўден өткериў

Қор нызам ҳүжжетлерине муўапық ҳəр жылы өз жумысын аудиторлық тексериўден өткереди.

Аудиторлық шөлкемди қордың қайырқомлық кеңеси таңлайды.

Қорға қатнаслы шахслар қор жумысын аудиторлық тексериўден өткериўге аудитор сыпатында тартылыўы мүмкин емес.

 

34-статья. Қордың жумысын тоқтатып қойыў

Қордың нызам ҳүжжетлерин ҳəм қордың уставында белгиленген талапларды бузған жағдайда оның жумысы дизимнен өткериўши уйымның арзасына муўапық суд тəрепинен тоқтатып қойылыўы мүмкин.

Қордың жумысын тоқтатып қойыў тəртиби ҳəм мүддетлери нызам ҳүжжетлеринде белгиленеди.

 

35-статья. Қордың жумысын мəмлекетлик қадағалаў

Қордың жумысын мəмлекетлик қадағалаў дизимнен өткериўши уйым ҳəм басқа да ўəкилликли уйымлар тəрепинен нызам ҳүжжетлерине муўапық əмелге асырылады.

 

VII. Жуўмақлаўшы режелер

 

36-статья. Қорды қайта шөлкемлестириў

Қордың қəўендерлик кеңесиниң қарарына муўапық қор қайта шөлкемлестирилиўи мүмкин.

Қордың қайта шөлкемлестирилиўине тек басқа қор менен қосып жиберилген, басқа қорды бирлестирип алған ямаса басқа қорға бирлестирилген жағдайларда жол қойылады.

 

37-статья. Қорды сапластырыў

Қорды сапластырыў мəпдар тəреплердиң арзасына тийкарланып судтың қарарына муўапық əмелге асырылады.

Қор төмендеги жағдайларда сапластырылыўы мүмкин:

қордың шөлкемлестирилиўинен гөзленген мақсетке ерисилгенлигине байланыслы;

жумыс мүддети тамамланғанлығына байланыслы;

егер қордың мүлки қор өзиниң алдына қойған мақсетлерге ерисиў ҳəм ўазыйпаларды əмелге асырыў ушын жетерли болмаса, ал зəрүр мүлкти алыў итималы болмаса;

егер қор өз алдына қойған мақсетлерге ерисиўи мүмкин болмаса, бул мақсетлерди болса тийисли түрде өзгертиўге болмаса;

қор өз уставында белгиленген мақсетлер ҳəм ўазыйпалардан шетке шыққан болса;

нызамда нəзерде тутылған басқада жағдайларда.

Қорды сапластырыў нызам ҳүжжетлеринде нəзерде тутылған тəртипте əмелге асырылады.

Қордың кредиторларының талаплары қанаатландырылғаннан кейин қалған мүлки қордың шөлкемлестириўшилери (шөлкемлестириўшиси), сондай-ақ, қордың қəўендерлик кеңеси, басқармасы, тексериў комиссиясының ағзалары ямаса қордың хызметкерлери арасында бөлистирилиўине жол қойылмайды ҳəм оннан қордың уставында нəзерде тутылған тəртипте, қорды шөлкемлестириўден гөзленген мақсетлерде ҳəм (ямаса) қайырқомлық мақсетлерде пайдаланылады.

 

38-статья. Тартысларды шешиў

Қорларды шөлкемлестириў, олардың жумыс жүргизиўи, қайта шөлкемлестирилиўи ҳəм сапластырылыўы тараўындағы тартыслар нызам ҳүжжетлеринде белгиленген тəртипте шешиледи.

 

39-статья. Жəмийетлик қорлар ҳаққындағы нызам ҳүжжетлерин бузғанлығы ушын жуўапкершилик

Жəмийетлик қорлар ҳаққындағы нызам ҳүжжетлерин бузғанлығы ушын айыплы шахслар белгиленген тəртипте жуўапкер болады.