ХАЛЫҚТЫ ТУБЕРКУЛЁЗ КЕСЕЛЛИГИНЕН ҚОРҒАЎ ҲАҚҚЫНДА

ҚАРАҚАЛПАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ НЫЗАМЫ

25.12.2009-ж. №271/III

 

ХАЛЫҚТЫ ТУБЕРКУЛЁЗ КЕСЕЛЛИГИНЕН ҚОРҒАЎ ҲАҚҚЫНДА

 

Усы Нызамға төмендегилерге муўапық өзгерислер киргизилген:

28.12.2010-ж. 64/IV-санлы ҚР Нызамы

27.06.2014-ж. 209/XV-санлы ҚР Нызамы

18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы ҚР Нызамы

30.06.2021-ж. 152/XX-санлы ҚР Нызамы

 

1-статья. Усы Нызамның тийкарғы ўазыйпалары

Усы Нызам туберкулёз кеселлигиниң алдын алыўға қаратылған социаллық, медициналық, санитариялық-гигиеналық, эпидемияға қарсы ҳǝм басқа да илажларды ǝмелге асырыўдың, сондай-ақ туберкулёз кеселлигине шалынған наўқасларды анықлаў, емлеў, диспансерлик көриктен өткериў ҳǝм реабилитация етиўдиң хуқықый тийкарларын белгилейди.

2-статья. Тийкарғы түсиниклер

Усы Нызамда төмендеги тийкарғы түсиниклер қолланылады:

ВСG – Кальметт-Герен бацилласы: туберкулёз кеселлиги микробының вакцина сыпатында қолланылатуғын күшсизлендирилген штаммы (көриниси);

вакцинация – туберкулёз кеселлигиниң алдын алыў мақсетинде нǝрестелерде актив иммунитет пайда етиў усылы;

ревакцинация – кеселликти жуқтырмаў бойынша жоғалған қǝсийетти тиклеў ямаса туберкулёз кеселлигине қарсы жǝнеде күшлирек дǝрежеде иммунитет пайда етиў ушын адам ямаса ҳайўан организмине тǝкирарлап вакцина киргизиў;

туберкулёз кеселлиги – туберкулёз микобактериялары қозғайтуғын жуқпалы кеселлик;

туберкулёз кеселлигиниң жуқпалы түрлери – туберкулёз кеселлигиниң туберкулёз микобактерияларын шығарып туратуғын актив түрлери;

туберкулёз кеселлигине бола унамсыз болған шарўашылық объекти – ҳайўанлардың туберкулёз кеселлигине шалыныўы жағдайы бар болған объект;

туберкулёз микобактериялары (микроорганизмлер) – туберкулёз кеселлигин қозғатыўшылар;

туберкулин жǝрдеминде диагноз қойыў – кеселликти анықлаў ушын адам ҳǝм ҳайўанларды туберкулин жǝрдеминде тексериў усылы.

3-статья. Халықты туберкулёз кеселлигинен қорғаў ҳаққындағы нызам ҳүжжетлери

Халықты туберкулёз кеселлигинен қорғаў ҳаққындағы нызам ҳүжжетлери усы Нызам ҳǝм басқа да нызам ҳүжжетлеринен ибарат.

Егер Өзбекстан Республикасының халықаралық шǝртнамасында Қарақалпақстан Републикасының халықты туберкулёз кеселлигинен қорғаў ҳаққындағы нызам ҳүжжетлеринде нǝзерде тутылғанынан басқаша қағыйдалар белгиленген болса, халықаралық шǝртнаманың қағыйдалары қолланылады.

4-статья. Халықты туберкулёз кеселлигинен қорғаўдың тийкарғы принциплери

Халықты туберкулёз кеселлигинен қорғаўдың тийкарғы принциплери төмендегилерден ибарат:

туберкулёз кеселлиги тарқалыўының алдын алыўға байлыныслы профилактикалық илажларды ǝмелге асырыўдың избе-излиги ҳǝм турақлылығы;

Өзбекстан Республикасы пуқараларына, мǝмлекетимизде турақлы жасап атырған пуқаралығы болмаған шахсларға туберкулёз кеселлигине қарсы бийпул жǝрдем көрсетиў.

5-статья. Халықты туберкулёз кеселлигинен қорғаўды тǝмийинлеў

Халықты туберкулёз кеселлигинен қорғаў профилактикалық илажлар, медициналық көриктен өткериў ҳǝм халықты туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў мǝкемелеринде, сондай-ақ мǝмлекетлик денсаўлықты сақлаў системасының басқа да мǝкемелеринде туберкулёз кеселлигинен емлеў жолы менен ǝмелге асырылады.

Халықты туберкулёз кеселлигинен қорғаўды тǝмийинлеў мақсетинде тийисли ўǝкилликли уйым тǝрепинен белгиленген тǝртипте мǝжбүрий тǝризде ВСG менен нǝрестелерди вакцинация ҳǝм балаларды ревакцинация етиў ҳǝм туберкулин жǝрдеминде диагноз қойыў ǝмелге асырылады. (ҚР 18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

Мǝжбүрий медициналық көриктен өтпеген ямаса ǝтираптағыларға туберкулез кеселлигин жуқтырыў  қǝўпи болған шахслардың орынлаўы рухсат етилмейтуғын жумыслардың дизими тийисли ўǝкилликли уйым тǝрепинен нызам ҳүжжетлеринде белгиленген тǝртипте тастыйықланады. Дизимде көрсетилген жумысларды атқарыўы рухсат етилген шахсларды мǝжбүрий медициналық көриктен өткериў оларды ǝлбетте бактериоскопиялық тексериўден, сондай-ақ, тийисли ўǝкилликли уйым тǝрепинен белгиленетуғын дǝўирликте рентген-флюорография тексериўинен өткериўди өз ишине алады. (ҚР 18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

Туберкулёз кеселлигиниң жуқпалы формаларына шалынған наўқаслардың жатақханаларға көшип кириўине жол қойылмайды.

Туберкулёз кеселлигине шалынған наўқастың жасаў, жумыс, оқыў орынларында (эпидемия ошақларында) эпидемияға қарсы ҳǝм саламатландырыў илажлары нызам ҳүжжетлерине муўапық ǝмелге асырылады.

6-статья. Туберкулёз кеселлигине шалынған шахсларды есапқа алыў

Медициналық мǝкемелер, соның ишинде Қарақалпақстан Республикасы Ишки ислер министрлигиниң медициналық хызмети медициналық көрик нǝтийжесинде туберкулёз кеселлиги барлығы анықланған шахслар ҳаққында олардың жасаў орынларындағы туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў мǝкемелерин хабардар етиўи шǝрт. (ҚР 28.12.2010-ж. 64/IV-санлы, 18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы Нызамлары тийкарында өзгерислер киргизилген)

Туберкулёз кеселлигине шалынған шахслар жасаў орынларындағы туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў мǝкемесинде есапқа алынады.

7-статья. Тергеў қамақханаларында ҳǝм жазаны өтеў мǝкемелеринде сақланып атырған шахсларды туберкулёз кеселлигинен қорғаў

Тергеў қамақханаларында ҳǝм жазаны өтеў мǝкемелеринде сақланып атырған шахслар туберкулёз кеселлигиниң алдын алыў мақсетинде нызам ҳүжжетлеринде белгиленген тǝртип ҳǝм мүддетлерде мǝжбүрий медициналық көриктен өткерилиўи шǝрт.

Тергеў қамақханаларында ҳǝм жазаны өтеў мǝкемелеринде сақланып атырған шахслар туберкулёз кеселлигине шалынған жағдайда оларға зǝрүрли медициналық жǝрдем көрсетиледи.

Тергеў қамақханаларында ҳǝм жазаны өтеў мǝкемелеринде сақланып атырған, туберкулёз кеселлигиниң жуқпалы формаларына шалынған шахслар ажыратып қойылады ҳǝм емлеў ушын қǝнийгелестирилген туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў мǝкемелерине нызам ҳүжжетлеринде белгиленген тǝртипте жатқызылады.

Қарақалпақстан Республикасы Ишки ислер министрлигиниң медициналық хызмети хызметкерлери тергеў қамақханаларында ямаса жазаны өтеў мǝкемелеринде сақланып атырған шахслардың жасаў орынларындағы туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў мǝкемелерине төмендегилерди хабарлаўы шǝрт: (ҚР 18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

усы шахслар туберкулёз кеселлигине шалынғанлығы биринши мǝрте анықланған ҳǝр бир жағдай ҳаққында;

жазаны өтеў мǝкемелеринен босатылып атырған, туберкулёз кеселлигине шалынған наўқаслар ҳаққында;

усы шахслардың туберкулёз кеселлигинен қайтыс болғанлығы жағдайлары ҳаққында.

Жазаны өтеў мǝкемелери ҳǝкимшилиги азат етилиў ҳаққындағы мағлыўматнамаларда жазаны өтеп болған шахсларда туберкулёз кеселлиги бары-жоқлығы ҳаққында белги қойыўы шǝрт.

Ишки ислер ўйымлары:

жазаны өтеў мǝкемесинен келген туберкулёз кеселлигине шалынған наўқас шахстың паспортын ямаса басқа ҳүжжетин рǝсмийлестириў пайытында туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў мǝкемесин ол хызмет көрсетип атырған аймаққа туберкулёз кеселлиги менен кеселленген наўқас келгенлиги ҳаққында хабардар етеди ҳǝм оның жасайтуғын мǝкан жайын көрсетеди;

жазаны өтеў мǝкемелеринен келген, туберкулёз кеселлигине жоллыққан наўқаслар туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў мǝкемелеринде есапқа алыныўын қадағалаўды ǝмелге асырады.

8-статья. Халықты туберкулёз кеселлигинен қорғаў бойынша ветеринариялық-санитариялық илажлар

Ветеринариялық хызметлер халықты туберкулёз кеселлигинен қорғаў мақсетинде ҳайўанларды белгилеген тǝртип ҳǝм мүддетлерде мǝжбүрий рǝўиште туберкулин жǝрдеминде диагностикадан өткереди.

Туберкулёз кеселлигине шалынған ҳǝм саў ҳайўанларды бирге сақлаў, сондай-ақ туберкулёз кеселлигине бола жағдайы унамсыз болған шарўашылық объектлериндеги ҳайўанлар ҳǝм шарўашылық өнимлерин еркин реализация етиў қадаған етиледи.

Туберкулёз кеселлигине бола жағдайы унамсыз болған шарўашылық объектлериндеги ҳайўанлар белгиленген тǝртипте тек ғана гөш комбинатларында ҳǝм арнаўлы сойыў пунктлеринде сойылады.

Туберкулёз кеселлигинен өлген ҳайўанларды, сондай-ақ олардың зыянланған ағзалары, тоқымалары ҳǝм денелерин утилизация етиў нызам ҳүжжетлерине муўапық ǝмелге асырылады.

Санитариялық-эпидемиологиялық, ветеринариялық хызметлер мǝкемелери ҳǝм туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў мǝкемелери адамлар ҳǝм ҳайўанлардың туберкулёз кеселлигине шалыныўы жағдайлары ҳаққында өз-ара хабарландырып турылыўын тǝмийинлейди.

9-статья. Халыққа туберкулёз кеселлигине қарсы жǝрдем көрсетиў

Халыққа туберкулёз кеселлигине қарсы жǝрдем көрсетиў туберкулёз кеселлигиниң алдын алыўға, оған ўақтында диагноз қойыў, оны ўақтында ҳǝм қǝнигели емлеўге қаратылған арнаўлы профилактикалық, санитариялық-эпидемиологиялық ҳǝм ветеринариялық илажларды өткериўди өз ишине алады.

Халыққа туберкулёз кеселлигине қарсы жǝрдем пуқаралар иқтыярлы рǝўиште мүрǝжат еткенде, олардың өз келисими бойынша ямаса нызамлы ўǝкиллериниң келисими менен көрсетиледи.

Мǝмлекетлик ўйымлар халыққа туберкулёз кеселлигине қарсы жǝрдем көрсетиў ушын:

туберкулёз кеселлигине қарсы амбулаториялық, стационарлық ҳǝм санаториялық жǝрдем көрсетиўши мǝкемелерди шөлкемлестиреди;

туберкулёз кеселлигине шалынған балаларды туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиўши стационарлық ҳǝм санаторий мǝкемелеринде оқытыў ушын шараятлар жаратады;

туберкулёз кеселлигине шалынған шахслардың мийнет терапиясын шөлкемлестириў ҳǝм оларды жаңа кǝсиплерге үйретиў  ушын туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў мǝкемелеринде емлеў-мийнет устаханаларын шөлкемлестиреди;

туберкулёз кеселлигине шалынған шахсларға социаллық жǝрдем көрсетиў мақсетинде басқа да илажларды көреди.

10-статья. Халыққа туберкулёз кеселлигине қарсы жǝрдем көрсетилиўин қадағалаў

Халыққа туберкулёз кеселлигине қарсы жǝрдем көрсетилиўин қадағалаў Қарақалпақстан Республикасы Ден саўлықты сақлаў министрлиги,  Қарақалпақстан Республикасы  ветеринария комитети, жергиликли мǝмлекетлик ҳǝкимият ўйымлары, сондай-ақ туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў мǝкемелерине ийе болған министрликлер, мǝмлекетлик комитетлер ҳǝм ведомстволар тǝрепинен ǝмелге асырылады.

11-статья. Туберкулёз кеселлигине шалынған шахслардың хуқықлары

Туберкулёз кеселлигине шалынған шахслар төмендеги хуқықларға ийе:

өзлерине сыйласықлы ҳǝм адамгершиликли қатнаста болыныўы;

өз ҳуқықлары ҳаққында ҳǝм шалынған кеселликлериниң өзгешелиги ҳǝмде қолланылып атырған емлеў усыллары ҳаққында мағлыўмат алыў;

туберкулёз кеселлигине қарсы жǝрдем көрсетиўдиң барлық түрлерин, соның ишинде амбулаториялық ҳǝм стационарлық шараятларда мǝслǝҳǝт – диагноз қойыў, емлеў ҳǝм реабилитация жǝрдемин, туберкулёз кеселлиги менен байланыслы барлық экспертиза түрлерин, санитариялық-профилактикалық жǝрдем алыў;

қǝнигелестирилген санаторийларда емлениў;

социаллық-турмыслық жǝрдем алыў;

жумысқа орналасыўда жǝрдем алыў;

оқыў ҳǝм қайта билим алыў.

Туберкулёз кеселлигиниң жуқпалы формасына шалынған, туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў емлеўханасының қǝнигелестирилген бөлиминде мǝжбүрий тǝртипте емленип атырған шахслар усы статьяда нǝзерде тутылған барлық ҳуқықлардан пайдаланады, соның ишинде, қандай болмасын шеклеўлерсиз хатлар жазыў ҳǝм алыўға, посылкалар, бандероллар ҳǝм пул жөнелтпелерин алыўға, телефоннан пайдаланыўға, ең зǝрүр нǝрселерге ийе болыў ҳǝм оларды алыўға, өз кийимлеринен пайдаланыўға ҳақылы.
(ҚР 27.06.2014-ж. 209/XV-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

Туберкулёз кеселлигине шалыныў ақыбетинде мийнетке жарамлылығын ўақытша жойтқан шахслардың жумыс орны, ийелеп турған лаўазымы белгиленген тǝртипте оларда сақланып турады ҳǝм оларға ўақытша мийнетке жарамсызлық напақасы төленеди.

Жатақханаларда, сондай-ақ анық мақсетли коммуналлық турақ жай қорының турақ жайларында жасаўшы шахсларда туберкулёз кеселлигиниң жуқпалы формалары анықланған жағдайда, оларға нызам ҳүжжетлеринде белигиленген тǝртипте өз алдына бөлекленген турақ жай майданы бериледи.

Туберкулёз кеселлигине шалынған шахслардың балалары көп тармақлы қǝнигелестирилген мектепке шекемги билимлендириў шөлкемлерине, мектеплер, интернатлар ҳǝм санаториялық-саламатландырыў мǝкемелерине гезексиз қабыл етилиў ҳуқықынан пайдаланады. (ҚР 30.06.2021-ж. 152/XX-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

Туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў мǝкемеси ямаса санаторийинде емленип атырған балаларға улыўма орта билимлендириў бағдарламасы бойынша оқыў имканияты жаратылады.

Туберкулёз кеселлигине шалынған ҳǝм сол себепли майып деп табылған балалардың ата-аналары (нызамлы ўǝкиллери) туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў мǝкемесинде балалар менен бирге болыў ҳуқықына ийе.

Туберкулёз кеселлигине шалынған наўқаслар ҳǝм оларды гүзетип барыўшы шахслар туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў санаторийине барып келиўде бюджет қаржылары есабынан жылына бир мǝрте бийпул жүриў ҳуқықына ийе. Туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў мǝкемелерине мǝслǝҳǝт алыў ҳǝм емлениў ушын шақырылып атырған яки жиберилип атырған, туберкулёз кеселлигине шалынған  наўқаслар бюджет қаржылары есабынан бийпул жүриў (барып келиў) ҳуқықына ийе.

12-статья. Туберкулёз кеселлигине шалынған шахслардың миннетлери

Туберкулёз кеселлигине шалынған наўқаслар:

жǝмийетлик орынларда, жумыс, оқыў орнында, жǝмийетлик транспорттан пайдаланыўда, сондай-ақ, жасаў орынларында усы тайпадағы наўқаслар ушын белгиленген санитариялық нормалар ҳǝм қағыйдаларға бойсыныўға;

емлениў режимине, күнделикли турмыс ҳǝм жумыстағы журыс-турысына байланыслы медициналық хызметкердиң усынысларын орынлаўға;

медициналық хызметкердиң шақырыўына муўапық туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў мǝкемесине келиўге;

жасаў орны өзгерген жағдайда q0 күн мүддет ишинде жаңа орындағы туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў мǝкемесине есапқа турыўға миннетли.

Туберкулёз кеселлигиниң жуқпалы түрине шалынған ҳǝм шыпакер белгилеген даўаланыўдан мойын таўлап атырған шахслар нызамда белгиленген тǝртипте жуўапкер болады.

121-статья. Туберкулёз кеселлигиниң жуқпалы формасына шалынған, медициналық тексериўден ҳǝм (яки) емлениўден бас тартып атырған шахсты емлеў

Туберкулёз кеселлигиниң жуқпалы формасына шалынған, диспансерлик есапта турған ҳǝмде медициналық тексериўден ҳǝм (яки) емлениўден бас тартып атырған шахс туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў емлеўханасының қǝнигелестирилген бөлимине судтың шешими тийкарында мǝжбүрий тǝртипте жатқарылыўы керек. (ҚР 18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

Туберкулёз кеселлигиниң жуқпалы формасына шалынған шахсты туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў емлеўханасының қǝнигелестирилген бөлимине мǝжбүрий тǝртипте жатқарыў ҳаққындағы арза усы емлеўхананың медициналық комиссиясының медициналық тексериўинен ҳǝм (яки) емлениўден бас тартып атырған усы шахсты мǝжбүрий тǝртипте жатқарыў зǝрүрлиги ҳаққындағы жуўмақ қабыл етилген күннен баслап бир сутка ишинде бериледи. Арза судқа шахс диспансерлик есабында турған яки емленип атырған ямаса оның жасап атырған (турған) орнындағы туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў емлеўханасы тǝрепинен бериледи. (ҚР 27.06.2014-ж. 209/XV-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

122-статья. Туберкулёз кеселлигиниң жуқпалы формасына шалынған шахстың туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў емлеўханасының қǝнигелестирилген бөлиминде ықтыярсыз тǝртипте емлениўде болыўы мүддетлери

Туберкулёз кеселлигиниң жуқпалы формасына шалынған шахстың туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў емлеўханасының қǝнигелестирилген бөлиминде мǝжбүрий тǝртипте емлениўде болыўының даўамлылық мүддети алты айға шекем етип белгиленеди.

Туберкулёз кеселлигиниң жуқпалы формасына шалынған, туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў емлеўханасының қǝнигелестирилген бөлиминде мǝжбүрий тǝртипте турған шахс өзиниң усы емлеўханадан шығарылыўы яки усы емлеўханада жатыў мүддети узайтырылыўы мǝселеси шешилиўи ушын өзинен туберкулёз микобактериялары ажыралып шығыўы бойынша ҳǝр айда кеминде бир мǝрте белгиленген тǝртипте медициналық тексериўден өткерилиўи керек.

Туберкулёз кеселлигиниң жуқпалы формасына шалынған шахстың туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў емлеўханасының қǝнигелестирилген бөлиминде мǝжбүрий тǝртипте жатыўы мүддетин узайтыў ҳаққындағы арза усы мǝкемениң медициналық комиссиясының шахс емлениўде болған емлеўханада жатыўы мүддетин узайтыў зǝрүрлиги ҳаққындағы жуўмағы тийкарында судқа бериледи.

Туберкулёз кеселлигиниң жуқпалы формасына шалынған шахстың туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў емлеўханасының қǝнигелестирилген бөлиминде мǝжбүрий тǝртипте емлениўде болыўы мүддети усы мǝкемениң медициналық комиссиясының жуўмағы тийкарында суд тǝрепинен алты айға шекем узайтырылыўы мүмкин.

Туберкулёз кеселлигиниң жуқпалы формасына шалынған, туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў емлеўханасының қǝнигелестирилген бөлиминде мǝжбүрий тǝртипте емлениўде болған шахс усы емлеўханадан төмендегилер тийкарында шығарылыўы керек:

өзинен туберкулёз микобактериялары ажыралып шығыўы турақлы рǝўиште тоқтаған жағдайда туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў емлеўханасының медициналық комиссиясының жуўмағы;

судтың туберкулёз кеселлигиниң жуқпалы формасына шалынған шахстың туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў емлеўханасының қǝнигелестирилген бөлиминде ықтыярсыз тǝртипте жатқарыў мүддетин узайтыўды бийкар етиў ҳаққындағы шешими. (ҚР 18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

Туберкулёз кеселлигиниң жуқпалы формасына шалынған, туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў емлеўханасының қǝнигелестирилген бөлиминде мǝжбүрий тǝртипте емлениўде болған шахс усы емлеўханадан шығарылғаннан кейин жасаў орнында диспансерлик бақлаўда болыўы ҳǝм емлениўди даўам еттириў ушын жибериледи. (ҚР 27.06.2014-ж. 209/XV-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

123-статья. Судтың туберкулёз кеселлигиниң жуқпалы формасына шалынған шахсты туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў емлеўханасының қǝнигелестирилген бөлимине мǝжбүрий тǝртипте жатқызыў ҳаққындағы шешимин орынлаў (ҚР 18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

Судтың туберкулёз кеселлигиниң жуқпалы формасына шалынған шахсты туберкулёз кеселлигине қарсы гүресиў емлеўханасының қǝнигелестирилген бөлимине мǝжбүрий тǝртипте жатқызыў ҳаққындағы шешимин орынлаў нызамшылықта белгиленген тǝртипте ишки ислер уйымлары тǝрепинен ǝмелге асырылады. (ҚР 27.06.2014-ж. 209/XV-санлы, 18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы  Нызамлары тийкарында өзгерислер киргизилген)

13-статья. Туберкулёз кеселлигине қарсы жǝрдем көрсетиўде қатнасып атырған хызметкерлер ушын кепилликлер ҳǝм жеңилликлер

Халыққа туберкулёз кеселлигине қарсы жǝрдем көрсетиўде қатнасып атырған медициналық хызметкер ҳǝм басқа да хызметкерлер мийнет шараятлары қолайсыз ҳǝм өзине тǝн жумысларда бǝнт болған шахслар қатарына киргизиледи ҳǝм оларға нызам хүжжетлеринде нǝзерде түтылған жеңилликлер бериледи.

14-статья. Халыққа туберкулёзге қарсы жǝрдем көрсетиўди қаржыландырыў

Халыққа туберкулёзге қарсы жǝрдем көрсетиўге байланыслы шығынларды қаржыландырыў бюджет қаржылары, бюджеттен тысқары ҳǝм нызам менен қадаған етилмеген басқа да дереклер есабынан ǝмелге асырылады.

15-статья. Халықты туберкулёзден қорғаў ҳаққындағы нызамларды бузғанлығы ушын жуўапкерлик

Халықты туберкулёз кеселлигинен қорғаў ҳаққындағы нызамларды бузыўда айыпкер болған шахслар белгиленген тǝртипте жуўапкер болады.