ҚАРАҚАЛПАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҚАРҒЫ КЕҢЕСИНИҢ РЕГЛАМЕНТИ ҲАҚҚЫНДА

ҚАРАҚАЛПАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ НЫЗАМЫ

 

ҚАРАҚАЛПАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҚАРҒЫ КЕҢЕСИНИҢ РЕГЛАМЕНТИ ҲАҚҚЫНДА

 (жаңа редакцияда)

 

Усы Нызамға төмендегилерге муўапық өзгерислер киргизилген:

28.12.2016-ж. 119/XIII-санлы ҚР Нызамы

30.12.2017-ж. 167/XIX-санлы ҚР Нызамы

18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы ҚР Нызамы

29.06.2019-ж. 258/XXVI-санлы ҚР Нызамы

16.12.2019-ж. 282/XXIX-санлы ҚР Нызамы

18.08.2020-ж. 47/VI-санлы ҚР Нызамы

19.12.2020-ж. 77/ХI-санлы ҚР Нызамы

28.12.2020-ж. 88/XII-санлы ҚР Нызамы

30.06.2021-ж. 152/ХХ-санлы ҚР Нызамы

 

I БАП. УЛЫЎМА РЕЖЕЛЕР

 1-статья. Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң жумысын шөлкемлестириўдиң ҳуқықый тийкарлары

Қарақалпақстан Республикасы Конституциясының 68-статьясына муўапық, Қарақалпақстан Республикасының Жоқарғы Кеңеси жоқары ўәкилликке ийе мәмлекетлик уйым есапланады. Ол нызам шығарыўшы ҳәкимиятты әмелге асырады.

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси (буннан былай текстте Жоқарғы Кеңес деп жүргизиледи) өз жумысын Өзбекстан Республикасының ҳәм Қарақалпақстан Республикасының Конституцияларына, «Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳаққында»ғы Қарақалпақстан Республикасының Нызамына, усы Нызамға ҳәм басқа нызамларға муўапық әмелге асырады.  (18.08.2020-ж. 47/VI-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

2-статья. Жоқарғы Кеңес жумысының тийкарғы принциплери

Жоқарғы Кеңес жумысының тийкарғы принциплери төмендегилерден ибарат:

аймақлық мәплерди бирлестириў;

сиясий көп түрлилик ҳәм көппартиялылық;

мәселелерди еркин түрде талқылаў ҳәм жәмәәт болып шешиў;

ашықлық ҳәм жәриялылық;

жәмийетшилик пикирин есапқа алыў.

Жоқарғы Кеңес жумысы ўақты-ўақты менен сессияларға ҳәм Жоқарғы Кеңес комитетлериниң (комиссияларының) мәжилислерине шақырылатуғын депутатлардың жумысына, сондай-ақ Жоқарғы Кеңес тәрепинен дүзилетуғын уйымлардың, сайланатуғын, тайынланатуғын ямаса тастыйықланатуғын лаўазымлы шахслардың жуўапкершилигине, есап бериўине ҳәм нызамшылыққа тийкарланады.

3-статья. Жоқарғы Кеңес депутатлары жумысының ҳуқықый кепилликлери

Жоқарғы Кеңестиң жумысында Жоқарғы Кеңес депутатына Өзбекстан Республикасының ҳәм Қарақалпақстан Республикасының Конституцияларында, «Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳаққында»ғы, «Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси депутатының статусы ҳаққында»ғы нызамларда, усы Регламентте ҳәм Қарақалпақстан Республикасының басқа да нызам актлеринде белгиленген ҳуқықлары менен миннетлерин тосқынлықсыз ҳәм нәтийжели әмелге асырыў ушын шараятлар жаратып бериледи.

4-статья. Жоқарғы Кеңес Баслығы

Жоқарғы Кеңес Баслығы Қарақалпақстан Республикасының Басшысы ҳәм ең жоқары лаўазымлы шахс болып табылады.

Жоқарғы Кеңес Баслығы Қарақалпақстан Республикасы Конституциясының
81-статьясында ҳәм де Қарақалпақстан Республикасының 2016-жыл 21-сентябрьде жаңа редакцияда қабыл етилген «Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳаққында»ғы Нызамының 12-статьясында көрсетилген ўәкилликлерди әмелге асырады.
(28.12.2016-ж. 119/XIII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Жоқарғы Кеңес Баслығы Жоқарғы Кеңес Президиумы жумысын шөлкемлестиреди, оның мәжилислерине басшылық етеди, өз ўәкиллигине тийисли мәселелерди Жоқарғы Кеңес Президиумының додалаўына усыныў ҳуқықына ийе.

Жоқарғы Кеңес Баслығы өз ўәкиллигине тийисли мәселелер бойынша бийликлер шығарады.

Жоқарғы Кеңес Баслығы тәрепинен өз ўәкилликлери шеңберинде қабыл етилген бийликлер Қарақалпақстан Республикасында жайласқан барлық мәмлекетлик уйымлар, кәрханалар, мәкемелер, шөлкемлер, мәмлекетлик емес коммерциялық емес шөлкемлер, пуқаралардың өзин-өзи басқарыў уйымлары, лаўазымлы шахслар ҳәм пуқаралар тәрепинен орынланыўы мәжбүрий болып табылады.

 

II БАП. СЕССИЯНЫ ШАҚЫРЫЎ ҲӘМ ӨТКЕРИЎ ТӘРТИБИ

 5-статья. Жоқарғы Кеңес жумысының шөлкемлестириў формасы

Жоқарғы Кеңес жумысының шөлкемлестириў формасы оның зәрүрликке қарап, лекин жылына кеминде еки мәрте өткерилетуғын сессиялары болып табылады.

Сессия Қарақалпақстан Республикасы Конституциясы менен Жоқарғы Кеңес ўәкиллигине киргизилген ҳәр қандай мәселени қарап шығыўға ҳақылы.

Сессия өткерилетуғын ўақыт, сәне ҳәм орын ҳәм де күн тәртиби Жоқарғы Кеңес депутатлары дыққатына сессия ашылыўынан кеминде жети күн алдын жеткериледи. Жоқарғы Кеңес депутатларына танысып шығыў ушын тийисли ҳүжжетлер де жибериледи.

Сессияны шақырыў ҳаққындағы хабар ғалаба хабар қураллары арқалы жәрияланыўы мүмкин.

Сессиялар ашық, жәриялы өткериледи ҳәм ғалаба хабар қураллары тәрепинен сәўлелендириледи.

Зәрүр жағдайларда Жоқарғы Кеңес жабық сессия өткериў ҳаққында қарар қабыл етиўи мүмкин. Бундай қарар, егер бул ҳаққындағы усыныс Жоқарғы Кеңес Баслығы, комитетлер яки депутатлық фракциялар тәрепинен киргизилген болса, қабыл етилиўи мүмкин.

6-статья. Жоқарғы Кеңес сессиясын өткериўдиң улыўма шәртлери

Жоқарғы Кеңес сессиялары, егер олардың жумысында депутатлардың улыўма санының кеминде үштен екиси қатнасса, ўәкилликли есапланады.

Жоқарғы Кеңес депутатларын дизимге алыў сессия ашылыўынан алдын әмелге асырылады.

Жоқарғы Кеңес сессияларында даўыс бериў электрон системасынан ямаса жасырын даўыс бериў бюллетеньлеринен пайдаланған ҳалда әмелге асырылыўы мүмкин.

Мәмлекетлик тилден басқа тилде шығып сөйлеў нийетин депутат сессияның Секретариатына алдын-ала мәлим етеди.

Сессиялар жумысы мәмлекетлик тиллерде алып барылады ҳәм зәрүр болған жағдайда Жоқарғы Кеңестиң қарары тийкарында басқа тиллерге синхрон тәризде аўдарма исленеди.

7-статья. Жоқарғы Кеңес сессиясына мирәт етилетуғын шахслар

Сессияларда Өзбекстан Республикасы Президенти, Өзбекстан Республикасы Олий Мажлиси палаталарының Баслықлары, орынбасарлары ҳәм ағзалары, Каракалпакстан Республикасы Министрлер Кеңесиниң Баслығы ҳәм оның орынбасарлары, Қарақалпақстан Республикасының министрлери, мәмлекетлик комитетлердиң баслықлары, басқа мәмлекетлик басқарыў уйымларының басшылары ҳәм Конституциялық бақлаў комитетиниң баслығы, орынбасары ҳәм ағзалары, Қарақалпақстан Республикасы судының баслығы ҳәм Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик судының баслығы, Қарақалпақстан Республикасы Прокуроры қатнасыўы мүмкин. (28.12.2020-ж. 88/XII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Жоқарғы Кеңес сессиясына мәмлекетлик уйымлар ҳәм мәмлекетлик емес коммерциялық емес шөлкемлердиң, илимий мәкемелердиң ўәкиллери, кәнигелер ҳәм илимпазлар, баспасөз уйымларының, телевидение, радио ҳәм басқа да ғалаба хабар қуралларының ўәкиллери шақырылыўы мүмкин.

Жоқарғы Кеңестиң жабық мәжилислерине Өзбекстан Республикасы Президенти, Өзбекстан Республикасы Олий Мажлиси Сенатының Баслығы, Қарақалпақстан Республикасы аймағынан сайланған Сенат ағзалары (сенаторлар), Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңесиниң Баслығы, Қарақалпақстан Республикасы Прокуроры қатнасыўға ҳуқықлы. Сондай-ақ Жоқарғы Кеңестиң жабық мәжилислерине Жоқарғы Кеңес Баслығы тәрепинен шақырылған мәмлекетлик ҳәм басқа да уйымлар менен шөлкемлер ўәкиллери, басқа да лаўазымлы шахслар қатнасыўы мүмкин.

Сессияға мирәт етилген шахслар талқыланып атырған мәселелер бойынша қарар қабыл етиўде даўыс бериў ҳуқықына ийе емес, сондай-ақ Жоқарғы Кеңестиң регламентинде белгиленген тәртипке бойсыныўы шәрт.

Сессияға мирәт етилген шахслар ушын мәжилислер залында арнаўлы орынлар ажыратылады.

8-статья. Жоқарғы Кеңестиң биринши сессиясын өткериў тәртиби

Ўәкиллик мүддети питкеннен кейин, жаңа шақырық Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси жумыс баслайман дегенше Жоқарғы Кеңес өз жумысын даўам етеди.

Жоқарғы Кеңестиң сайлаўдан кейинги биринши сессиясы Орайлық сайлаў комиссиясы тәрепинен сайлаўдан кейин еки айдан кешиктирмей шақырылады.

Усы сессияны Қарақалпақстан Республикасы Орайлық сайлаў комиссиясының баслығы ашады ҳәм Жоқарғы Кеңес Баслығы сайланғанға шекем оған басшылық етеди.

Жоқарғы Кеңес депутатларының ўәкилликлерин тастыйықлаў ҳаққындағы қарар жаңадан сайланған Жоқарғы Кеңестиң биринши сессиясында сайлаўды өткерген сайлаў комиссиясының усынысына муўапық қабыл етиледи.

Жоқарғы Кеңестиң биринши сессиясында оның жумысын шөлкемлестириў менен байланыслы мәселелер қарап шығылады, соның ишинде, әдетте:

электрон системадан пайдаланыў үстинен ўақытша бақлаў топары сайланады;

Жоқарғы Кеңес Баслығы ҳәм оның орынбасары сайланады;

сиясий партиялар фракциялары (буннан былай текстте фракциялар деп жүргизиледи) дизимге алынады;

Жоқарғы Кеңес комитетлери ҳәм комиссиясы дүзиледи.

Босап қалған депутатлық орынға сайлаў өткерилгенде Жоқарғы Кеңес депутатының ўәкиллигин тастыйықлаў ҳаққындағы қарар да сессияда сайлаў комиссиясының усынысына муўапық қабыл етиледи.

9-статья. Жоқарғы Кеңестиң гезексиз сессиясы

Жоқарғы Кеңестиң гезексиз сессия мәжилислери Жоқарғы Кеңес Баслығының усынысына ямаса депутатлардың улыўма санының кеминде үштен бир бөлегиниң усынысына муўапық шақырылыўы мүмкин.

Жоқарғы Кеңестиң гезексиз сессия мәжилислерин шақырыў ҳаққындағы усыныслар Жоқарғы Кеңес Баслығының атына жазба түрде бериледи. Бул усыныс Жоқарғы Кеңестиң гезексиз сессия мәжилислерин шақырыў ҳаққындағы Жоқарғы Кеңес Президиумының қарарын шығарыў ушын тийкар болады.

Жоқарғы Кеңес депутатларына Жоқарғы Кеңестиң гезексиз сессия мәжилислеринде көрилетуғын мәселелер ҳәм тийисли ҳүжжетлер сессия мәжилислери басланғанға шекем бериледи.

10-статья. Жоқарғы Кеңес сессияларының секретариаты

Ҳәр бир сессияны өткериў ўақтында Жоқарғы Кеңес депутатлары арасынан сессия секретариаты сайланады. Секретариаттың жеке қурамы сессияға басшылық етиўши тәрепинен усыныс етиледи. Жоқарғы Кеңес сессиясының Секретариатын дүзиў ҳаққында қарар қабыл етиледи.

Сессия секретариаты:

сөзге шығыўшылардың дизимин алып барады;

депутат сораўларын, Жоқарғы Кеңес депутатларынан түсетуғын сораўлар, мағлыўматнамалар, хабарлар, арзалар, усыныслар ҳәм басқа материалларды дизимге алады;

сөзге шығыў ушын жазылғанлардың дизими ҳәм түскен материаллар ҳаққында басшылық етиўшиге мағлыўмат береди;

сессия жумысына байланыслы мәселелер бойынша Жоқарғы Кеңес депутатларына түсиниклер береди;

сессия жуўмақлары бойынша мағлыўмат таярлайды;

протокол ямаса стенограмма жүргизилиўин шөлкемлестиреди.

11-статья. Жоқарғы Кеңес сессияларының протоколы

Сессияда протокол яки зәрүр жағдайларда стенограмма жүргизиледи. Сессия протоколы басқарып барыўшы тәрепинен имзаланады.

Сессия протоколында төмендегилер көрсетиледи:

сессияның тәртип номери (шақырық шеңберинде);

сессияны өткериў ўақты, сәнеси ҳәм орны ҳәм де сессия күн тәртиби;

қатнасқан ҳәм қатнаспай атырған Жоқарғы Кеңес депутатлары саны, сондай-ақ мирәт етилген шахслардың саны;

сессияның күн тәртиби, сессия додалаўына киргизилген ҳәр бир мәселе бойынша ҳәр бир баянатшы ҳәм қосымша баянатшының фамилиясы ҳәм де лаўазымы;

жарыс сөзге шыққан, сондай-ақ баянатшылар ҳәм қосымша баянатшыларға сораўлар жоллаған ямаса сораўлар берген (жазба ямаса аўыз-еки түрде) Жоқарғы Кеңес депутатларының фамилиялары, сайлаў округларының номери ҳәм лаўазымлары;

қабыл етилген, «жақлайман», «қарсыман» яки «бийтәреп» деп берилген даўыслар саны көрсетилген қарарлар дизими.

Протоколда сессия күн тәртибине қойылған мәселелердиң мәниси ашып бериледи, сессия даўамында айтылған пикирлердиң мәниси қысқаша баян етиледи, сондай-ақ сессия күн тәртибиндеги мәселелер бойынша даўыс бериў жуўмақлары дизимге алынады.

Сессияның протоколына Жоқарғы Кеңес депутатлары ҳәм мирәт етилген шахслардың сессиядағы баянатлары текстлери, сессияда қатнасқан ҳәм қатнаспай атырған Жоқарғы Кеңес депутатларының дизими, мирәт етилген шахслар дизими ҳәм басқа материаллар қосымша етиледи.

Сессия протоколы яки стенограммасы сессия питкеннен соң үш күннен кешиктирмей таярланады ҳәм сессия ўақтында басқарып барған шахс тәрепинен имзаланады.

Сессия протоколы ҳәм стенограммасының түп нусқасы Жоқарғы Кеңес Аппаратының шөлкемлестириў-қадағалаў бөлиминде сақланады.

Сессия протоколы яки стенограммасы Жоқарғы Кеңес депутатларының талабына муўапық танысып шығыў ушын оларға берилиўи мүмкин.

Жабық сессия протоколы ҳәм стенограммасы Жоқарғы Кеңестиң тийисли бөлиминде «қупыя ҳүжжет» белгиси менен сақланады.

Жабық сессия протоколы ҳәм стенограммасы ҳәмде улыўмаластырылған материаллар менен Жоқарғы Кеңес депутатларын таныстырыў тиккелей Жоқарғы Кеңес Аппаратында тилхат алынып әмелге асырылады.

12-статья. Жоқарғы Кеңес сессиясын басқарып барыўшының ўәкилликлери

Сессияны басқарып барыўшы:

сессия жумысының улыўма алып барылыўына басшылық етеди, Жоқарғы Кеңестиң регламентине бойсынылыўды тәмийинлейди;

баянатшылар, қосымша баянатшыларға ҳәм жарыс сөзге шығыўшыларға гезек пенен сөз береди;

зәрүр жағдайларда себебин түсиндирип, сөзге шығыў тәртибин өзгертеди;

додаланып атырған мәселе бойынша қәлеген ўақытта сөзге шығыўы мүмкин;

нызамлардың, Жоқарғы Кеңес Президиумы қарарларының, басқа актлериниң жойбарларын, мәжилисте көрилетуғын мәселелер бойынша депутатлардың усынысларын даўысқа қояды ҳәм де даўыс бериўдиң нәтийжелерин жәриялайды;

Жоқарғы Кеңес депутатлары талапнамаларын, Жоқарғы Кеңес сессиясының Президиумына яки секретариатына келип түскен мағлыўматларды, арзаларды ҳәм усынысларды оқып еситтиреди;

сессияда қабыл етилген нызамлар, қарарлар ҳәм сессия протоколларына қол қояды.

Зәрүр болған жағдайда басқарып барыўшы Жоқарғы Кеңес жумысы барысында келип шыққан келиспеўшиликлерди сапластырыў ҳәм басқа мәселелерди шешиў мақсетинде сиясий партиялардан сайланған депутатлар фракциялары менен мәсләҳәтлер өткериўди шөлкемлестиреди.

Жоқарғы Кеңес Баслығы Жоқарғы Кеңес Президиумына сессия шақырыў ҳаққындағы мәселени көрип шығыў ушын усыныўға ҳақылы.

Жоқарғы Кеңес Баслығының орынбасары Баслыққа өз ўәкилликлерин орынлаўда жәрдем көрсетеди, оның тапсырмасы бойынша Жоқарғы Кеңестиң мәжилислерин басқарады. Жоқарғы Кеңес Баслығы болмаған жағдайда, оның ўазыйпасын атқарады.

13-статья. Қоспа мәжилислерди өткериў

Аймақты социаллық-экономикалық жақтан раўажландырыў мәселелерин ҳәм ең әҳмийетли машқалаларды додалаў мақсетинде Жоқарғы Кеңес комитетлери (комиссиялары) ҳәм халық депутатлары қалалық, районлық Кеңесиниң қоспа мәжилислери өткерилиўи мүмкин.

Жоқарғы Кеңес комитетлери (комиссиялары) ҳәм халық депутатлары қалалық, районлық Кеңесиниң қоспа мәжилиси Жоқарғы Кеңес комитетиниң (комиссиясының) баслығы ҳәм тийисли ҳәким – халық депутатлары қалалық, районлық Кеңесиниң баслығы арасында келисим бойынша өткериледи.

Жоқарғы Кеңес комитети (комиссиясы) ҳәм халық депутатлары қалалық, районлық Кеңесиниң қоспа мәжилиси күн тәртибиндеги мәселелер Жоқарғы Кеңес комитети (комиссиясы) тәрепинен халық депутатлары қалалық, районлық Кеңесиниң тийисли турақлы комиссиясы менен биргеликте таярланады.

Жоқарғы Кеңес комитети (комиссиясы) ҳәм халық депутатлары қалалық, районлық Кеңесиниң қоспа мәжилисин шақырыў, оны өткериў ўақты, сәнеси ҳәм орны ҳәм де басқа мәселелер халық депутатлары қалалық, районлық Кеңесиниң регламентине муўапық Жоқарғы Кеңес комитетиниң (комиссиясының) баслығы ҳәм ҳәким – халық депутатлары қалалық, районлық Кеңесиниң баслығы арасында келисим бойынша шешиледи.

14-статья. Жоқарғы Кеңес Баслығын ҳәм оның орынбасарын сайлаў

Қарақалпақстан Республикасы Конституциясының 80-статьясына муўапық, Жоқарғы Кеңес Баслығы Өзбекстан Республикасы Президентиниң келисими менен Жоқарғы Кеңес депутатлары арасынан жасырын даўыс бериў жолы менен Жоқарғы Кеңес ўәкиллиги мүддетине сайланады.

Жоқарғы Кеңестиң биринши сессия мәжилиси Жоқарғы Кеңес Баслығын сайлаўдан басланады. Усы сессияны Қарақалпақстан Республикасы Орайлық сайлаў комиссиясының баслығы ашады ҳәм Жоқарғы Кеңес Баслығы сайланғанға шекем оған басшылық етеди. (19.12.2020-ж. 77/ХI-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Жоқарғы Кеңес Баслығын сайлаў ушын депутатлар арасынан он бес адамнан ибарат Ақсақаллар кеңеси дүзиледи, усы кеңестиң ўәкилликлери Жоқарғы Кеңес Баслығын сайлағаннан кейин жуўмақланады.

Қарақалпақтан Республикасы Жоқарғы Кеӊеси сессиясын басқарыўшысы сиясий партиялардыӊ фракциялары басшылары тәрепинен усыныс етилген Ақсақаллар Кеӊеси қурамын оқып еситтиреди ҳәм бул бойынша тийисли қарар қабыл етиледи. (19.12.2020-ж. 77/ХI-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Ақсақаллар кеңеси қурамына депутатлық жумысында үлкен тәжирийбеге ийе болған, әдетте жасы үлкен депутатлар, талабанлары Жоқарғы Кеңеске сайланған сиясий партиялар депутатларының ўәкиллери киргизиледи. Ақсақаллар кеңеси жыйналысында көп депутатлық орын алған сиясий партияның ўәкили басшылық етеди. (19.12.2020-ж. 77/ХI-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Ақсақаллар кеңесиниң қурамы ҳаққындағы қарар Жоқарғы Кеңес депутатлары улыўма санының көпшилик даўысы менен қабыл етиледи.

Ақсақаллар кеңеси Жоқарғы Кеңеске сайланған депутатлар арасынан Жоқарғы Кеңес Баслығы лаўазымына талабанды қарап шығып, Қарақалпақстан Республикасы Конституциясының 80-статьясына муўапық Өзбекстан Республикасы Президентине келисим алыў ушын усынады.

Жоқарғы Кеңес депутатлары талабанға сораўлар бериў, ол ҳаққында өз пикирлерин билдириў ҳуқықына ийе.

Талабанды додалаў Жоқарғы Кеңес депутатларының көпшилик даўысы менен қабыл етилген қарар тийкарында тоқтатылады.

Жоқарғы Кеңестиң Баслығын сайлаў бойынша жасырын даўыс бериў усы Регламенттиң 24-статьясына муўапық өткериледи.

Жасырын даўыс бериў нәтийжесинде Жоқарғы Кеңес депутатлары улыўма санының ярымынан көп даўысын алған талабан Жоқарғы Кеңес Баслығы лаўазымына сайланған болып есапланады.

Жоқарғы Кеңес Баслығының орынбасарлығына талабан Жоқарғы Кеңес Баслығы тәрепинен депутатлар арасынан усынылады.

Талабан, егер ол жасырын даўыс бериў нәтийжесинде депутатлардың улыўма санының ярымынан көп даўысын алған болса, Жоқарғы Кеңес Баслығының орынбасары етип сайланған есапланады.

Жоқарғы Кеңес Баслығы ҳәм оның орынбасары сайланғанлығы ҳаққында қарарлар қабыл етиледи, қарарларға Жоқарғы Кеңес сессиясын басқарып барыўшы қол қояды.

15-статья. Жоқарғы Кеңес Баслығын ҳәм оның орынбасарын мүддетинен алдын шақыртып алыў

Жоқарғы Кеңес Баслығы Қарақалпақстан Республикасы Конституциясын ҳәм нызамларын бузған жағдайда Жоқарғы Кеңес тәрепинен шақыртып алыныўы мүмкин.

Жоқарғы Кеңес Баслығын шақыртып алыў ҳаққындағы мәселе Өзбекстан Республикасы Президентиниң усынысына яки депутатлардың улыўма санының кеминде үштен бир бөлегиниң усынысына муўапық Жоқарғы Кеңес тәрепинен көрип шығылады.

Шақыртып алыў ҳаққындағы қарар Қарақалпақстан Республикасы Конституциялық бақлаў комитетиниң жуўмағы есапқа алынған ҳалда, Жоқарғы Кеңес депутатлары улыўма санының ең кеминде үштен еки бөлегиниң көпшилик даўысы менен қабыл етиледи.

Жоқарғы Кеңес Баслығының ўәкилликлери оның жеке арзасы бойынша, сондай-ақ денсаўлығына ҳәм басқа да себеплерге байланыслы ўазыйпаларын атқара алмайтуғын жағдайларда тоқтатылыўы мүмкин. (19.12.2020-ж. 77/ХI-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Жоқарғы Кеңес Баслығының ўәкиллигин тоқтатыў ҳаққындағы қарар ашық даўысқа қойылып, Жоқарғы Кеңес депутатларының улыўма санының көпшилик даўысы менен қабыл етиледи.

Жоқарғы Кеңес Баслығының орынбасарын шақыртып алыў ҳаққындағы мәселе Жоқарғы Кеңес Баслығының усынысына яки депутатлардың улыўма санының кеминде үштен бир бөлегиниң усынысына муўапық Жоқарғы Кеңес тәрепинен көрип шығылады.

Жоқарғы Кеңес Баслығының орынбасары жасырын даўыс бериў арқалы депутатлардың улыўма санының көпшилик даўысы менен қабыл етилген Жоқарғы Кеңес қарарына муўапық шақыртылып алыныўы мүмкин.

Жоқарғы Кеңес Баслығын яки оның орынбасарын шақыртып алыў ҳәм ўәкилликлерин мүддетинен алдын тоқтатыў ҳаққында қарар қабыл етиледи, қарарға Жоқарғы Кеңес сессиясын басқарып барыўшы қол қояды.

Жоқарғы Кеңес Баслығы мүддетинен алдын шақыртылып алынғанда Жоқарғы Кеңес Баслығын сайлаў 2 ай мүддет ишинде усы Нызамның 14-статьясында көрсетилген тәртипте әмелге асырылады. (19.12.2020-ж. 77/ХI-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

16-статья. Жоқарғы Кеңес Президиумы

Жоқарғы Кеңестиң сессиялар аралығында жумысын шөлкемлестириў ҳәм басқа да ўәкилликлерин әмелге асырыў ушын Жоқарғы Кеңес сессиясында Жоқарғы Кеңестиң Президиумы дүзиледи ҳәм тастыйықланады.

Жоқарғы Кеңес Президиумының қурамына Жоқарғы Кеңес Баслығы, оның орынбасары ҳәм Жоқарғы Кеңес комитетлери ҳәм комиссияларының баслықлары, Жоқарғы Кеңестеги партиялар фракцияларының басшылары киреди.

Жоқарғы Кеңес Президиумы:

Жоқарғы Кеңес сессиясының күн тәртиби жойбарын ислеп шығады;

нызамда нәзерде тутылған жағдайларда Жоқарғы Кеңестиң ўәкилликлерине тийисли қарарларды Жоқарғы Кеңес сессиялары аралығында қабыл етеди, усы қарарлар кейин-ала Жоқарғы Кеңес сессияларында тастыйықланады;

комитетлердиң жумысын муўапықластырып барады;

Жоқарғы Кеңеске келип түскен нызам жойбарын дәслепки тәризде көрип шығыў ушын жуўапкер болған комитетти (буннан былай текстте жуўапкер комитет деп жүргизиледи) белгилейди;

нызам жойбарын Жоқарғы Кеңес қарап шығыўы ушын қабыл етиў яки оны нызамшылық басламасы ҳуқықы субъектине қайтарыў ҳаққында тийисли комитеттиң жуўмағына муўапық қарар қабыл етеди;

Жоқарғы Кеңес жумысын шөлкемлестириў менен байланыслы басқа да мәселелерди шешеди.

Президиум өз ўәкиллигине киретуғын мәселелер бойынша өз ағзаларының улыўма санының көпшилик даўысы менен қарарлар қабыл етеди.

Жоқарғы Кеңес Президиумына Жоқарғы Кеңес Баслығы басшылық етеди, ол Президиумның мәжилислерин алып барады ҳәм оның қарарларын имзалайды.

Жоқарғы Кеңес Президиумының мәжилислери Жоқарғы Кеңес Баслығы тәрепинен зәрүрликке қарап айына бир мәрте шақырылады. Жоқарғы Кеңес Президиумының мәжилислери Президиум ағзаларының үштен екиси қатнасса, ўәкилликли есапланады.

Жоқарғы Кеңес Баслығының усынысына муўапық Президиум мәжилислеринде Жоқарғы Кеңес депутатлары, сондай-ақ мәмлекетлик уйымлар, жәмийетлик бирлеспелериниң ўәкиллери, илимпазлар ҳәм қәнигелер де қатнасыўы мүмкин.

Жоқарғы Кеңестиң Президиумы мәжилислери бойынша протокол дүзиледи.

17-статья. Жоқарғы Кеңестеги партия фракциялары

Фракция сиясий партиядан усынылатуғын депутатлар тәрепинен партия мәплерин Жоқарғы Кеңесте билдириў мақсетинде дүзилетуғын ҳәм белгиленген тәртипте дизимнен өткерилген депутатлар бирлеспеси болып табылады.

Жоқарғы Кеңестиң кеминде бес депутаты фракция дүзиў ҳуқықына ийе.

Жоқарғы Кеңес депутаты тек бир фракция ағзасы болыўы мүмкин.

Сиясий партиядан усынылған ҳәм Жоқарғы Кеңеске сайланған депутат тек сол партия фракциясының ағзасы болыўы мүмкин.

Фракция дүзиў ушын:

фракцияның шөлкемлестириў жыйналысын өткериў;

фракция дүзиў ҳаққында шөлкемлестириў протоколын қабыл етиў;

фракция баслығын сайлаў зәрүр болады.

Фракция баслығы фракцияны дүзиў ҳаққындағы шөлкемлестириў протоколын Жоқарғы Кеңеске усынады ҳәм тийислисинше фракция дүзилгени ҳаққында Жоқарғы Кеңеске мәлимлеме береди, бул Жоқарғы Кеңес сессиясының протоколында дизимге алынады.

Фракциялар есапқа алыў дизиминен өткериледи.

Фракциялар жумысының шөлкемлестириў формасы олардың мәжилислери болып табылады.

Фракция Жоқарғы Кеңес басшылары, Жоқарғы Кеңес комитетлери ҳәм комиссиялары менен биргеликте ислейди.

Фракциялар Жоқарғы Кеңес пенен ислесиўде «Сиясий партиялар ҳаққында»ғы Өзбекстан Республикасы Нызамы тийкарында жумыс алып барады.

Фракциялар жумысын муўапықластырып барыў, Жоқарғы Кеңес сессиясына киргизилетуғын мәселелерди дәслепки тәризде көрип шығыў, фракциялардың көз-қарасын келисип алыў мақсетинде фракциялар басшыларының қоспа мәжилислери өткерилиўи мүмкин.

Фракциялар өзлери қабыл еткен қарарлар, сондай-ақ фракциялар басшыларының қоспа мәжилислеринде қабыл етилген қарарлар ҳаққында Жоқарғы Кеңес Баслығына ҳәм оның Президиумына мағлыўмат береди.

Фракция жумысы төмендеги жағдайларда тоқтатылады:

фракцияның өз басламасына муўапық;

Жоқарғы Кеңестиң ўәкилликлери мүддети питкенде;

фракция қурамына кириўши депутатлар саны оны дүзиў ушын зәрүр болған муғдар шегарасынан кемейип кеткенде;

тийисли сиясий партия жумысы тоқтағанда (сапластырылғанда).

Жоқарғы Кеңестиң ўәкилликлери мүддети питпестен алдын фракциялар жумысының тоқтатылыўы Жоқарғы Кеңестиң қарары менен рәсмийлестириледи. (16.12.2019-ж. 282/XXIX-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

18-статья. Парламенттеги көпшилик, фракциялардың блокқа бирлесиўи

Жоқарғы Кеңесте көпшилик орынды ийелеген фракция парламенттеги көпшиликти қурайды.

Өз бағдарламалық мақсетли ўазыйпаларының жақынлығынан яки сәйкеслигинен келип шыққан ҳалда блок дүзетуғын бир неше фракциялар да парламенттеги көпшиликти қураўы мүмкин.

Фракциялардың блокқа бирлесиўи нызамда нәзерде тутылған ҳуқықларды әмелге асырыўда олардың ғәрезсизлигин шеклеп қоймайды.

19-статья. Жоқарғы Кеңестеги депутатлар топарлары

Жоқарғы Кеңестиң көрип шығыўы ушын усынылып атырған айырым зәрүр мәселелерди алдын-ала талқылаў ушын Жоқарғы Кеңес депутатлары депутатлық топарларға өз ерки менен бирлесиўи мүмкин.

Ҳәр бир депутатлар топары талқыланған мәселе бойынша Жоқарғы Кеңеске улыўмаластырылған пикир ҳәм усынысларды билдириўге ҳақылы.

20-статья. Жоқарғы Кеңес комитетлери ҳәм комиссияларын дүзиў

Қарақалпақстан Республикасы Конституциясының 77-статьясына муўапық Жоқарғы Кеңес нызам жойбарларын таярлаў жумысларын алып барыў, Жоқарғы Кеңестиң додалаўына киргизилетуғын мәселелерди дәслепки тәризде көрип шығыў ҳәм таярлаў, нызамлардың ҳәм Жоқарғы Кеңестиң басқа қарарларының орынланыўын қадағалап турыў ушын депутатлар арасынан комитетлер ҳәм комиссиялар сайлайды.

Комитетлер ҳәм комиссиялар басшылығына ҳәм де ағзалығына талабанлар Жоқарғы Кеңес сессиясына Жоқарғы Кеңес Баслығы тәрепинен усынылады.

Комитет ҳәм комиссия баслығына талабан бойынша даўыс бериў өз алдына өткериледи.

Комитетлер ҳәм комиссия ағзалары Жоқарғы Кеңес депутатлары арасынан сайланады.

Комитетлер ҳәм комиссия ағзалығына талабанларды сайлаў талабанлардың ҳәр бирин өз алдына яки комиссияның толық қурамын жалпы додалаў жолы менен әмелге асырылады, даўыс бериўде қарар ҳәр бир талабан бойынша өз алдына яки комиссияның толық қурамы бойынша Жоқарғы Кеңес депутатларының улыўма санының көпшилик даўысы менен қабыл етиледи.

Комитетлер ҳәм комиссия саны ҳәм қурамы сессияда белгиленеди. Жоқарғы Кеңес қурамында, әдетте, төмендеги комитетлер ҳәм комиссия дүзилиўи мүмкин:

Бюджет, экономикалық реформалар ҳәм инвестициялар мәселелери комитети;

Нызамлылық, суд-ҳуқық ҳәм коррупцияға қарсы гүресиў мәселелери комитети;

Санаат, қурылыс, транспорт ҳәм мәлимлеме технологиялары мәселелери комитети;

Социаллық-мәдений раўажланыў ҳәм жәмийетлик бирлеспелер мәселелери комитети;

Аграр, суў хожалығы, тәбиятты қорғаў ҳәм экология мәселелери комитети;

Жаслар сиясаты ҳәм саламат әўладты тәрбиялаў мәселелери бойынша комитет;

Регламент ҳәм депутатлық әдеплилик мәселелери комиссиясы. (19.12.2020-ж.
77/ХI-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Зәрүр жағдайларда Жоқарғы Кеңес тәрепинен жаңа комитетлер ҳәм комиссиялар дүзилиўи ҳәм алдын дүзилген комитетлер ҳәм комиссиялар сапластырылыўы, олардың қурамына өзгерислер киргизилиўи мүмкин.

Комитетлер ҳәм комиссиялардың жумысы «Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳаққында»ғы, «Парламент қадағалаўы ҳаққында»ғы Қарақалпақстан Республикасы Нызамлары менен тәртипке салынады. (28.12.2016-ж. 119/XIII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Комитетлер ҳәм комиссиялар өз мәжилислеринде баслықтың орынбасарларын ҳәм хаткерлерин сайлайды.

Жоқарғы Кеңес депутаты тек бир комитет ҳәм комиссия ағзасы етип сайланыўы мүмкин. Комитет ҳәм комиссия қурамына кирмеген Жоқарғы Кеңес депутаты оның жумысында мәсләҳәт даўысы ҳуқықы менен қатнасыўы мүмкин.

Комитетлер ҳәм комиссиялар Жоқарғы Кеңес депутатлары алдында жуўапкер ҳәм оған есап береди.

Комитетлер ҳәм комиссиялар өз жумысын Жоқарғы Кеңес қарары менен тастыйықланатуғын ис жобалары тийкарында әмелге асырады.

Комитетлер ҳәм комиссиялар өз жумысын мәжилис түринде әмелге асырады.

Комитетлер ҳәм комиссиялардың мәжилислери, әдетте, айына кеминде бир мәрте өткериледи.

Комитетлер ҳәм комиссиялардың қоспа мәжилислери олар арасындағы келисимге муўапық өткериледи.

Комитетлер ҳәм комиссиялардың тийисли аймақтағы мәмлекетлик уйымлар, кәрханалар, мәкемелер, шөлкемлер, мәмлекетлик емес коммерциялық емес шөлкемлер, пуқаралардың өзин-өзи басқарыў уйымлары ҳәм лаўазымлы шахсларға жиберилетуғын қарарлары усыныс көринисине ийе болады ҳәм олар тәрепинен көрип шығылып, қарап шығыў нәтийжелери ҳаққында яки көрилген ис-илажлар ҳаққында бир айлық мүддетте мәлим етилиўи шәрт.

21-статья. Жоқарғы Кеңес комитетлери жанында экспертлик топарларын дүзиў

Нызам жойбарларын ислеп шығыўға ҳәм додалаўға, қадағалаў-таллаў илажларын таярлаўға ҳәм өткериўге көмеклесиў мақсетинде Жоқарғы Кеңес комитетлери жанында экспертлик топарлары дүзиледи.

Экспертлик топарлары мәмлекетлик уйымлардың, илимий ҳәм билимлендириў мәкемелериниң, мәмлекетлик емес коммерциялық емес шөлкемлердиң, тийисли тараўларда илимий ис тәжирийбесине, нызам жойбарларын таярлаў ҳәм (яки) әмелий ис тәжирийбесине ийе болған маман қәнигелер арасынан дүзиледи.

Жоқарғы Кеңес комитетлери жанында экспертлик топарларын дүзиў ҳәм олардың жумыс тәртиби Жоқарғы Кеңес Президиумы тәрепинен тастыйықланатуғын реже менен белгиленеди.

22-статья. Жоқарғы Кеңестиң ўақытша комиссияларын дүзиў

Жоқарғы Кеңес анық ўазыйпаларды орынлаў ушын Жоқарғы Кеңес депутатлары арасынан ўақытша комиссия дүзиўи мүмкин.

Комиссия Жоқарғы Кеңес сессиясында депутатлар арасынан комиссия баслығы ҳәм ағзалары, зәрүр болған жағдайда болса комиссия баслығының орынбасарынан ибарат қурамда дүзиледи.

Ўақытша комиссия дүзиў ҳаққында Жоқарғы Кеңес қарар қабыл етеди.

Ўақытша комиссия өзине жүкленген ўазыйпаларды орынлағаннан соң, қайсы мүддетке дүзилген болса, сол мүддет өткеннен кейин яки Жоқарғы Кеңестиң қарарына муўапық мүддетинен алдын өз жумысын тоқтатады.

Ўақытша комиссияның ўазыйпалары Жоқарғы Кеңес қарары менен белгиленеди.

Ўақытша комиссиялардың Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси, министрликлери, мәмлекетлик комитетлери, басқа мәмлекетлик басқарыў уйымларына жиберилетуғын қарарлары усыныс көринисине ийе болады ҳәм олар тәрепинен қарап шығылып, қарап шығыў нәтийжелери ҳаққында яки көрилген ис-илажлар ҳаққында бир айлық мүддетте мәлим етилиўи шәрт.

 

III БАП. ЖОҚАРҒЫ КЕҢЕС СЕССИЯСЫНДА МӘСЕЛЕЛЕРДИ ҚАРАП ШЫҒЫЎ ТӘРТИБИ

23-статья. Жоқарғы Кеңес сессиясына киргизилген мәселелердиң додаланыўы

Сессия додалаўына киргизилген күн тәртибиндеги ҳәр бир мәселе тыңланады ҳәм де еркин түрде додаланады.

Додалаў процесси усы мәселе бойынша Жоқарғы Кеңес Баслығы, оның орынбасары, комитетлер баслықларының баянатлары ҳәм қосымша баянатларын яки Жоқарғы Кеңес депутатларының баянатлары ҳәм қосымша баянатларын тыңлаў, сондай-ақ мирәт етилген шахслардың пикир билдириўи формасында әмелге асырылады.

Айырым жағдайларда додаланып атырған мәселениң мазмунын есапқа алған ҳалда, сессия усы мәселениң мазмунына тийисли қысқаша мағлыўматты тыңлап яки комитетлер баслықлары ямаса Жоқарғы Кеңес депутатларының түсиндириўлери менен шекленип, оны додаламастан қарар қабыл етиўи мүмкин.

Сессияны басқарып барыўшы тәрепинен баянатшылар ҳәм қосымша баянатшылар менен келисимге қарап, әдетте, баянат ушын – 30 минутқа шекем, қосымша баянат ушын – 20 минутқа шекем, жуўмақлаўшы сөз ушын 15 минутқа шекем ўақыт белгиленеди.

Жарыс сөзге шығыўшы Жоқарғы Кеңес депутатларына 10 минутқа шекем ўақыт бериледи. Мәжилислерде қайтадан сөзге шығыў ушын, сондай-ақ сессия жумысын алып барыў тәртиби, даўыс бериў тийкарлары, талабанлар бойынша сөзге шығыў ушын, арзалар, сораўлар, усыныслар, хабарлар, мағлыўматлар ушын 3 минутқа шекем ўақыт бериледи.

Сессияда қатнасып атырған Жоқарғы Кеңес депутатлары көпшилигиниң келисими менен басқарып барыўшы сессия күн тәртибине киргизилген мәселени додалаўдың улыўма ўақтын, сораўлар ҳәм жуўаплар ушын ажыратылатуғын ўақытты белгилеп қойыўы, сөйлеў ўақтын созыўы мүмкин.

Сессияларда Жоқарғы Кеңес депутаты бир мәселе бойынша жарыс сөзге ең көби еки мәрте шығыўы мүмкин.

Жарыс сөзлерди тоқтатыў ҳаққында қарар қабыл етилгеннен кейин баянатшы ҳәм қосымша баянатшы жуўмақлаўшы сөзди айтыў ҳуқықына ийе.

Егер сөзге шығыўшы ажыратылған ўақыттан артық сөйлесе яки додаланып атырған мәселе бойынша пикир билдирмей атырған болса, сессияны басқарып барыўшы оны дәслеп ескертип, кейин сөз бериўди тоқтады.

24-статья. Жоқарғы Кеңес сессияларында даўыс бериў формалары ҳәм усыллары

Жоқарғы Кеӊес сессиясында қарарлар ашық ямаса жасырын даўыс бериў жолы менен қабыл етиледи. Ашық даўыс бериў атпа-ат болыўы мүмкин. (19.12.2020-ж. 77/ХI-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Жоқарғы Кеңес сессиясында даўыс бериў даўысларды есаплаўдың электрон системасынан пайдаланған ҳалда яки жасырын даўыс бериў бюллетенлеринен пайдаланған ҳалда әмелге асырылыўы мүмкин.

Жоқарғы Кеңес сессиясында даўысларды есаплаўдың электрон системасынан пайдаланылыўы үстинен қадағалаўды депутатлар арасынан болған топар әмелге асырады.

Даўыс бериў формасы ҳәм усылы ҳаққындағы қарар Жоқарғы Кеңес тәрепинен ашық даўыс бериў арқалы қабыл етиледи, ол яки бул мәселе бойынша даўыс бериўдиң басқаша формасы ҳәм усылы Қарақалпақстан Республикасының Конституциясында ҳәм де нызамларда белгиленген жағдайлар буннан тысқары.

Жоқарғы Кеңес депутаты өзиниң даўыс бериў ҳуқықын жеке өзи әмелге асырады.

Ҳәр бир Жоқарғы Кеңес депутаты бир даўысға ийе болады ҳәм додаланып атырған мәселе бойынша «жақлайман», «қарсыман» яки «бийтәреппен» деп даўыс береди.

Даўыс бериў ўақтында қатнаспаған Жоқарғы Кеңес депутаты кейин ала даўыс бериўге ҳақылы емес.

241-статья. Электрон даўыс бериў системасынан қолланыў тәртиби.

Жоқарғы Кеңесте электрон дизимге алыў ҳәм даўыс бериў системасы төмендеги мақсетлерде қолланылады:

1) Жоқарғы Кеңес депутатларын дизимге алыў;

2) Депутатлардан сөзге шығыўшылардың дизимин алыў;

3) Даўысларды санаў ҳәм даўыс бериў нәтийжелерин анықлаў;

4) Мағлыўматты оператив жеткериў;

5) Жоқарғы Кеңес жумысының нәтийжелилигин арттыратуғын басқа мақсетлерде.

Электрон системасынан пайдаланыў үстинен ўақытша депутатлар ишинен қадағалаў топары сайланады.

Электрон системадан пайдаланыўды қадағалаўшы топар қурамына кириўши депутатлар системаны қадағалаў ушын зәрүр болған барлық мәлимлемеден тосықсыз пайдаланыў ҳуқықына ийе. Усы топардыӊ өз ўәкиллигине тийисли мәселелер бойынша қарарлары Жоқарғы Кеӊес Аппаратыныӊ барлық хызметкерлери, соныӊ ишинде Жоқарғы Кеӊес электрон системасына хызмет көрсетиўши қәнигелер ушын мәжбүрий болып табылады.

Электрон системадан пайдаланыўды қадағалаўшы топар өзиниӊ жумысына экспертлер ҳәм қәнигелерди тартыўы мүмкин.

Дизимге алыў ҳәм даўыс бериў нәтийжелери бойынша электрон дизимге алыў ҳәм даўыс бериў системасының барлық мағлыўматлары электрон түрде Жоқарғы Кеңес Аппаратында сақланады.

Дизимге алыў ҳәм даўыс бериў нәтийжелери туўралы электрон түрде сақланған мағлыўматларды алыў Жоқарғы Кеңес Баслығы орынбасарының келисими бойынша Жоқарғы Кеңес Аппараты баслығының рухсаты менен әмелге асырылады. (19.12.2020-ж. 77/ХI-санлы ҚР Нызамына тийкар 241–статья менен толықтырылған)

25-статья. Жоқарғы Кеңес сессиялары қарарларын жәриялаў тәртиби

Қарақалпақстан Республикасының қабыл етилген, Жоқарғы Кеңес Баслығы қол қойған нызамының тексти жәриялаў ушын жибериледи.

Қарақалпақстан Республикасының нызамларын жәриялаў «Норматив-ҳуқықый актлер ҳаққында»ғы Қарақалпақстан Республикасы Нызамына муўапық әмелге асырылады.

 

IV БАП. НЫЗАМЛАРДЫ ҲӘМ ДЕ ЖОҚАРҒЫ КЕҢЕС ҚАРАРЛАРЫН ҚАРАП ШЫҒЫЎ ТӘРТИБИ

 26-статья. Нызам жойбарын Жоқарғы Кеңесте қарап шығыў ушын киргизиў

Нызам жойбары Жоқарғы Кеңеске нызамшылық басламасы ҳуқықына ийе субъектлер тәрепинен усынылады.

Сондай-ақ, депутатлардың усыныслары тийкарында Жоқарғы Кеңестиң комитетлери менен комиссиялары Жоқарғы Кеңес Баслығы ҳәм Жоқарғы Кеңес Президиумының тапсырмасы бойынша, яки өзлериниң басламасы менен Қарақалпақстан Республикасының нызам жойбарларын ислеп шығып, Жоқарғы Кеңеске усыныўы мүмкин.

Нызам жойбарын Жоқарғы Кеңеске киргизиўде төмендегилер усынылыўы керек:

1) нызам жойбарының концепциясы баян етилген түсиндириў хаты;

2) өзгерис ҳәм қосымшалар киргизиў ҳаққындағы, сондай-ақ нызам жойбары киргизилиўи менен байланыслы нызамларды өз күшин жойытқан деп табыў ҳаққындағы нызам жойбары;

3) өзгертилиўи, қосымшалар киргизилиўи, өз күшин жойытқан деп табылыўы яки қабыл етилиўи керек болған нызамасты ҳүжжетлериниң дизими;

4) материаллық шығынлар талап етилетуғын нызамлардың жойбарлары ушын материаллық–экономикалық тийкарлар.

Нызам жойбары Жоқарғы Кеңес тәрепинен биринши оқыўда қабыл етилгенге шекем нызам жойбарын киргизген нызамшылық басламасы ҳуқықы субъекти жойбар текстин өзгертиў яки өзи киргизген нызам жойбарын шақыртып алыў ҳуқықына ийе.

27-статья. Нызам жойбарын Жоқарғы Кеңес тәрепинен қарап шығыў ушын қабыл етиў

Жоқарғы Кеңес қарап шығыўы керек болған нызам жойбары ҳәм де оған қосымша етилген материалларды Жоқарғы Кеңес Баслығы яки Жоқарғы Кеңес Президиумы жуўапкер комитетке тапсырады ҳәм жуўапкер комитет тәрепинен нызам жойбарын қарап шығыў ушын қабыл етиў мүмкинлиги ҳаққында жуўмақты усыныў мүддетин белгилейди.

Жоқарғы Кеңес Президиумы жуўапкер комитеттиң жуўмағы тийкарында нызам жойбарын қарап шығыў ушын қабыл етиў ҳаққында яки нызам жойбары усы Нызамның 26-статьясының үшинши бөлиминде белгиленген талапларға муўапық болмаған жағдайда оны нызамшылық басламасы ҳуқықы субъектине қайтарыў ҳаққында қарар қабыл етеди.

Анықланған кемшиликлер сапластырылғаннан кейин нызам жойбары Жоқарғы Кеңес қарап шығыўы ушын жаңадан киргизилиўи мүмкин.

Нызам жойбары қарап шығыў ушын қабыл етилип атырғанда Президиум нызам жойбарын көрип шығыўға таярлаў мүддетин белгилейди.

Қарап шығыў ушын қабыл етилген нызам жойбары оған қосымша етилген материаллар менен Жоқарғы Кеңестиң тийисли комитетине жибериледи, Жоқарғы Кеңес комитетлери тәрепинен таярланған нызам жойбары буннан тысқары.

28-статья. Нызам жойбарларын дәслепки тәризде көрип шығыў

Нызам жойбарын дәслепки тәризде додалаў ҳәм оны Жоқарғы Кеңес сессиясында қарап шығыўға таярлаў жуўапкер комитет тәрепинен әмелге асырылады.

Фракциялар нызам жойбарын дәслепки тәризде додалаў жуўмақларына муўапық жуўапкер комитетке өз пикирлери ҳәм усынысларын береди.

Жуўапкер комитет фракциялар, мәпдар шөлкемлер ҳәм де экспертлер топарларының пикирлери ҳәм усынысларын есапқа алған ҳалда нызам жойбарының дәслепки тәриздеги додаланыўын өткереди ҳәм егер Жоқарғы Кеңес Президиумы тәрепинен басқа мүддет белгиленген болмаса, нызам жойбары алынған күннен баслап еки ай ишинде Президиумның қарап шығыўына:

Жоқарғы Кеңес Президиумының нызам жойбарын қарап шығыў ушын сессияға киргизиў ҳаққындағы қарар жойбарын;

жуўапкер комитеттиң усы нызам жойбарын қабыл етиў яки қайтарыў зәрүрлиги тийкарланған жуўмағын усынады.

Нызам жойбарын Жоқарғы Кеңес комитетлеринде додалаў ашық, нызам жойбарын киргизген нызамшылық басламасы ҳуқықы ўәкиллерин шақырған ҳалда өткериледи. Додалаўға илимпазлар, кәнигелер, пуқаралық жәмийети институтларының ўәкиллери де шақырылыўы мүмкин.

Жоқарғы Кеңес Президиумы жуўапкер комитет усынған нызам жойбарын қарап шығыў ушын сессияның күн тәртиби жойбарына киргизиў ҳаққында қарар қабыл етеди.

29-статья. Нызам жойбарын Жоқарғы Кеңес тәрепинен қарап шығыў тәртиби

Жоқарғы Кеңеске киргизилген нызам жойбарларын қарап шығыў бир неше оқыўда әмелге асырылыўы мүмкин, олар айрықша әҳмийетке ийе болса, бир неше оқыўда әмелге асырылыўы шәрт.

Нызам жойбарының биринши оқылыўында Жоқарғы Кеңес, әдетте, нызам жойбары басламасышының баянатын ҳәм тийисли комитеттиң қосымша баянатын тыңлайды, нызам жойбарының тийкарғы қағыйдаларын додалайды ҳәм де дүзетиўлер түринде усыныс ҳәм пикирлер билдиреди.

Додалаў жуўмақлары бойынша Жоқарғы Кеңес нызамды қабыл етеди яки нызам жойбарының тийкарғы қағыйдаларын биринши оқыўда мақуллайды ямаса оны қайтарады. Нызам жойбары мақулланған жағдайда Жоқарғы Кеңес оны екинши оқыўда усыныў мүддетин белгилейди.

Биринши оқыўда қарап шығылған нызам жойбарына тийисли тоқтам, егер Жоқарғы Кеңес депутатлары улыўма санының көпшилиги оны жақлап даўыс берген болса, қабыл етилген есапланады. Бундай тоқтам Жоқарғы Кеңестиң қарары менен рәсмийлестириледи.

Жуўапкер комитет келип түскен пикирлер ҳәм усынысларды нызам жойбарын екинши оқыўға таярлаў ўақтында улыўмаластырады. Нызам жойбарының ақырына жеткерилген тексти фракцияларға, сондай-ақ нызам жойбарын киргизген нызамшылық басламасы ҳуқықы субъектине олардың усы нызам жойбары бойынша пикирлери ҳәм усынысларын алыў ушын жибериледи.

Жуўапкер комитет ақырына жеткерилген нызам жойбары бойынша пикир ҳәм усынысларды алғаннан кейин олардың додалаўын нызам жойбарын киргизген нызамшылық басламасы ҳуқықы субъекти ўәкиллери қатнасыўында шөлкемлестиреди. Додалаўға илимпазлар, қәнигелер, пуқаралық жәмийети институтларының ўәкиллери де шақырылыўы мүмкин.

Жуўапкер комитет тәрепинен тийкарлы деп табылған усыныслар нызам жойбарының текстине киргизиледи.

Ақырына жеткерилген нызам жойбары Жоқарғы Кеңес Президиумының қарарына муўапық екинши оқыўдағы додалаўға киритиледи.

Нызам жойбары екинши оқыўда қарап шығылып атырғанда статьяма-статья, бөлимлер бойынша яки толығы менен додаланады.

Көрип шығыў нәтийжесине қарап, Жоқарғы Кеңес нызамды қабыл етиў, нызам жойбарын ақырына жеткериў ҳәм кейинги оқыўда көрип шығыў ушын сессияға киргизиў мүддетин белгилеген ҳалда оны екинши оқыўда қабыл етиў ҳаққында ямаса нызам жойбарын қайтарыў ҳаққында қарар қабыл етеди.

Үшинши оқыўда нызам жойбары додаланбай толығы менен даўысқа қойылады.

Нызам жәми депутатлардың көпшилик даўысы менен қабыл етиледи, усы Нызамның 30-статьясында нәзерде тутылған жағдайлар буған кирмейди.

Қарақалпақстан Республикасы нызамларын Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси Баслығы имзалайды.

30-статья. Қарақалпақстан Республикасының Конституциясын, конституциялық нызамын, оларға өзгерислер ҳәм қосымшалар киргизиў ҳаққындағы нызамларды қарап шығыўдың өзине тән өзгешеликлери

Қарақалпақстан Республикасының Конституциясын, конституциялық нызамын, оларға өзгерислер ҳәм қосымшалар киргизиў ҳаққындағы нызамларды мақуллаў ушын депутатлардың улыўма санының үштен еки бөлегинен ибарат көпшиликтиң даўысы талап етиледи.

Жоқарғы Кеңес Конституцияға өзгерислер ҳәм де дүзетиўлер киргизиў ҳаққындағы нызамды тийисли усыныс киргизилгеннен кейин алты ай даўамында, кең додалаўды есапқа алған ҳалда қабыл етиўи мүмкин. Егер Жоқарғы Кеңес Конституцияға өзгерис киргизиў ҳаққындағы усынысты қайтарса, усыныс кеминде бир жыл өткеннен кейин қайта киргизилиўи мүмкин.

31-статья. Жоқарғы Кеңес қарарларын қабыл етиў тәртиби

Жоқарғы Кеңес нызамлар қабыл етилиўи талап етилмейтуғын мәселелер бойынша қарарлар қабыл етеди.

Қарар жойбары Жоқарғы Кеңеске киргизилгенде оған қысқаша түсиндириў хаты ҳәм басқа зәрүр материаллар қосымша етиледи.

Жоқарғы Кеңес Баслығы Жоқарғы Кеңес қарарының жойбарын дәслепки тәризде қарап шығыў ушын жуўапкер комитет ҳәм мүддет белгилейди.

Жоқарғы Кеңес Президиумы жуўапкер комитет ўәкилиниң мәлимлемесин тыңлап, қарар жойбарын Жоқарғы Кеңес сессиясының күн тәртибине киргизиў ҳаққында қарар қабыл етеди ҳәм баянатшыны белгилейди.

Жоқарғы Кеңес сессиясында жуўапкер комитет ўәкилиниң мәлимлемеси тыңланады ҳәм додалаў нәтийжелери бойынша депутатлардың улыўма санының көпшилик даўысы менен Жоқарғы Кеңес қарары қабыл етиледи.

Егер даўыс бериў жуўмақларына муўапық қарар жойбарын қабыл етиў ҳаққындағы усыныс зәрүр муғдарда даўыс топламаған болса, усыныс қайтарылған болып есапланады.

 

V БАП. КЕЛЕСИ ЖЫЛ УШЫН ҚАРАҚАЛПАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БЮДЖЕТИН ҚАБЫЛ ЕТИЎ

32-статья. Келеси жыл ушын Қарақалпақстан Республикасының бюджетин қарап шығыў

Гезектеги финанс жылы ушын Қарақалпақстан Республикасы бюджети (буннан былай текстте бюджет деп жүргизиледи) Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси тәрепинен ағымдағы жылдың 20-октябринен кешиктирмей Жоқарғы Кеңеске жибериледи.

Жоқарғы Кеңес Баслығы тәрепинен бюджет Жоқарғы Кеңестиң қарап шығыўы ушын тапсырылады ҳәм жуўапкер комитет тәрепинен дәслепки тәризде көрип шығылады.

Бюджетке тийисли материаллар депутатларға Жоқарғы Кеңес сессиясында қарап шығылмастан алдын жибериледи.

Бюджетти Жоқарғы Кеңес сессиясында додалаў Қарақалпақстан Республикасы финанс министри яки оның ўазыйпасын атқарыўшы шахстың баянаты менен басланады.

Бюджет бойынша қарар Жоқарғы Кеңес тәрепинен ағымдағы жылдың 20-декабринен кешиктирмей қабыл етилиўи керек.

33-статья. Қарақалпақстан Республикасы бюджетиниң қәрежетлерине өзгерислер киргизиў

Қарақалпақстан Республикасы бюджетиниң қәрежетлерине Министрлер Кеңесиниң усынысына муўапық белгиленген тәртипте өзгерислер киргизилиўи мүмкин.

Бюджеттиң қәрежетлерине өзгерислер киргизиў ҳаққындағы мәселе Жоқарғы Кеңестиң жақын арадағы сессиясында қарап шығылады.

Жоқарғы Кеңес сессиялары аралығындағы дәўирде болса Жоқарғы Кеңестиң Президиумы тәрепинен қарап шығылып, Жоқарғы Кеңес Президиумының усы мәселе бойынша қарары кейин-ала Жоқарғы Кеңес сессиясында тастыйықланады.

Бюджеттиң қәрежетлерине өзгерислер ҳәм қосымшалар усы бюджетти қабыл етиў ушын белгиленген тәртипте киргизиледи.

34-статья. Жергиликли салықлар ҳәм басқада мәжбүрий төлемлердиң ставкаларын нызам ҳүжжетлеринде белгиленген муғдарлар шеңберинде белгилеў

Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңесиниң белгиленген тәртипте киргизилген усынысына муўапық Қарақалпақстан Республикасы аймағындағы жергиликли салықлар ҳәм басқада мәжбүрий төлемлердиң ставкаларын нызам ҳүжжетлеринде белгиленген муғдарлар шеңберинде белгилеў ҳаққындағы мәселе Жоқарғы Кеңес сессиясында қарап шығылады.

Жоқарғы Кеңес сессиялары аралығындағы дәўирде болса Жоқарғы Кеңестиң Президиумы тәрепинен қарап шығылып, Жоқарғы Кеңес Президиумының усы мәселе бойынша қарары кейин-ала Жоқарғы Кеңес сессиясында тастыйықланады.

 

VI БАП. ЖОҚАРҒЫ КЕҢЕС ТӘРЕПИНЕН ЛАЎАЗЫМЛЫ ШАХСЛАРДЫ ТАЙЫНЛАЎ (САЙЛАЎ)

35-статья. Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси Баслығының кандидатурасын қарап шығыў ҳәм тастыйықлаў

Жоқарғы Кеңес Баслығының Өзбекстан Республикасы Президенти менен келисилген Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңесиниң (буннан былай текстте Министрлер Кеңеси деп жүргизиледи) Баслығы кандидатурасын тастыйықлаў ҳаққындағы усынысы Жоқарғы Кеңес тәрепинен оның жақын арадағы сессиясында қарап шығылады.

Министрлер Кеңесиниң Баслығы лаўазымына талабан Жоқарғы Кеңесте оның кандидатурасы қарап шығылып атырғанда ҳәм тастыйықланып атырғанда келеси ҳәрекет бағдарламасы менен Жоқарғы Кеңес сессиясында шығып сөйлейди.

Жоқарғы Кеңестиң депутатлары талабанға сораўлар бериўге, усыныс етилген талабан бойынша өз пикирин айтыўға ҳақылы.

Министрлер Кеңесиниң Баслығы лаўазымына кандидатура оның ушын депутатлардың улыўма санының ярымынан көби даўыс берген жағдайда Жоқарғы Кеңес тәрепинен тастыйықланған болып есапланады.

Жоқарғы Кеңес басқа тәртип белгилемесе, Министрлер Кеңесиниң Баслығы лаўазымына тайынлаў ҳаққындағы мәселе ашық даўыс бериў жолы менен шешиледи.

Министрлер Кеңесиниң Баслығын тайынлаў ҳаққында Жоқарғы Кеңес қарар қабыл етеди.

Егер Министрлер Қеңесиниң Баслығы лаўазымына усынылған талабан депутатлардың қоллап-қуўатлаўына ийе болмаса, онда сол лаўазымға Жоқарғы Кеңестиң Баслығы тәрепинен белгиленген тәртипте келисилгеннен кейин басқа талабан усыныс етиледи, бул бойынша жаңадан додалаў ҳәм даўыс бериў өткериледи.

36-статья. Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңесин дүзиў

Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңесиниң Баслығы лаўазымға тайынланғаннан кейин, Министрлер Кеңесиниң қурамындағы лаўазымларға тайынлаў ушын талабанлар ҳаққындағы Министрлер Кеңеси Баслығының усынысы Жоқарғы Кеңес тәрепинен оның жақын арадағы сессиясында қарап шығылады.

«Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси ҳаққында»ғы Қарақалпақстан Республикасының Нызамына муўапық Министрлер Кеңесиниң қурамына Министрлер Кеңесиниң Баслығы, оның орынбасарлары, министрлер, мәмлекетлик комитетлериниң баслықлары, басқа да мәмлекетлик ҳәм хожалық басқарыў уйымларының баслықлары киреди.

Министрлер Кеңесиниң Баслығы тәрепинен Министрлер Кеңесиниң қурамына киретуғын лаўазымларға усыныс етилген талабанларды тайынлаўдан алдын Жоқарғы Кеңес Баслығы Жоқарғы Кеңес комитетлери менен комиссияларына усыныс етилген талабанларды додалаў ҳәм олар бойынша өз жуўмақларын шығарыўды тапсырыўы мүмкин.

Егер усыныс етилген талабанлар комитетлер ҳәм комиссиялар тәрепинен Министрлер Кеңесиниң қурамындағы тийисли лаўазымға усыныс етилмесе, комитеттиң яки комиссияның қабыл етилген қарары тийкарланған болыўы тийис.

Жоқарғы Кеңес комитетлери ҳәм комиссиялары ағзалары Министрлер Кеңесиниң қурамына усыныс етилген талабанларды додалаў ушын мағлыўмат ҳәм басқа да материалларды алыўға ҳақылы.

Талабанларды додалаў Жоқарғы Кеңес комитетлери менен комиссияларының өз алдына яки қоспа мәжилислеринде өткерилиўи мүмкин.

Комитетлердиң, комиссиялардың баслықлары, зәрүр болғанда, талабанларды Жоқарғы Кеңес тастыйықлағанда, усыныс етилген талабанларды додалаў жуўмақлары ҳаққында Жоқарғы Кеңеске мағлыўмат бериўге ҳақылы.

Жоқарғы Кеңес депутатларының талабы бойынша Министрлер Кеңесиниң қурамына тастыйықланатуғын талабан келеси жумыслардың қысқаша бағдарламасы менен Жоқарғы Кеңес алдында баянат етеди.

Жоқарғы Кеңес депутатлары Министрлер Кеңесиниң қурамына усыныс етилген талабан бойынша Министрлер Кеңесиниң Баслығына, талабанға сораўлар бериўге, тастыйықланатуғын талабан бойынша өз пикирлерин билдириўге ҳақылы.

Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңесин дүзиў ҳаққында Жоқарғы Кеңес қарар қабыл етеди.

Жоқарғы Кеңес сессиялары аралығындағы дәўирде Министрлер Кеңесин дүзиў мәселеси Жоқарғы Кеңес Президиумы тәрепинен қарап шығылып, Жоқарғы Кеңес Президиумының усы мәселеге тийисли қарары кейин-ала Жоқарғы Кеңес сессиясында тастыйықланады.

37-статья. Қарақалпақстан Республикасы министрликлерин, мәмлекетлик комитетлерин ҳәм мәмлекетлик басқарыўдың басқа да уйымларын дүзиў ҳәмде сапластырыў

Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңесиниң белгиленген тәртипте киргизилген усынысына муўапық Қарақалпақстан Республикасы министрликлерин, мәмлекетлик комитетлерин ҳәм мәмлекетлик басқарыўдың басқа уйымларын дүзиў ҳәмде сапластырыў ҳаққындағы мәселе Жоқарғы Кеңес сессиясында қарап шығылады.

Жоқарғы Кеңес сессиялары аралығындағы дәўирде Қарақалпақстан Республикасы министрликлерин, мәмлекетлик комитетлерин ҳәм мәмлекетлик басқарыўдың басқа да уйымларын дүзиў ҳәмде сапластырыў ҳаққындағы мәселе Жоқарғы Кеңес Президиумы тәрепинен қарап шығылады.

Жоқарғы Кеңес Президиумының министрликлер, мәмлекетлик комитетлер ҳәм мәмлекетлик басқарыўдың басқа да уйымларын дүзиў ҳәмде сапластырыў ҳаққындағы қарарлары Жоқарғы Кеңестиң гезектеги сессиясында тастыйықланады.

38-статья. Қарақалпақстан Республикасы Орайлық сайлаў комиссиясын дүзиў

Қарақалпақстан Республикасы Орайлық сайлаў комиссиясының ағзалары халық депутатлары районлық ҳәм қалалық Кеңеслериниң усынысы бойынша Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси тәрепинен сайланады.

Қарақалпақстан Республикасы Орайлық сайлаў комиссиясының ағзаларын сайлаў ҳаққында Жоқарғы Кеңес қарар қабыл етеди.

Қарақалпақстан Республикасы Орайлық сайлаў комиссиясының баслығы комиссия ағзалары арасынан Жоқарғы Кеңес Баслығының усынысы бойынша комиссия мәжилисинде сайланады.

39-статья. Қарақалпақстан Республикасы Конституциялық бақлаў комитетин сайлаў

Жоқарғы Кеңес Баслығы Жоқарғы Кеңес Президиумының келисими менен Жоқарғы Кеңеске Қарақалпақстан Республикасы Конституциялық бақлаў комитетиниң (буннан былай текстте Конституциялық бақлаў комитети деп жүргизиледи) баслығы, орынбасары ҳәм ағзалары лаўазымына сайлаў ушын талабанларды усыныс етеди.

Басқа тәртип белгиленбесе, Конституциялық бақлаў комитетиниң баслығын, орынбасарын ҳәм ағзаларын сайлаў ҳәр бир талабан бойынша өз алдына даўыс бериў жолы менен өткериледи.

Бул мәселе бойынша қарарлар Жоқарғы Кеңес депутатларының улыўма санының көпшилик даўысы менен қабыл етиледи.

Буннан кейин Жоқарғы Кеңес Баслығы «Қарақалпақстан Республикасы Конституциялық бақлаў комитети ҳаққында»ғы Қарақалпақстан Республикасы Нызамында көрсетилген текстте сайланғанларды бирме-бир ант бериўге шақырады.

Егер Конституциялық бақлаў комитетиниң қурамына усыныс етилген талабан сайланыўы ушын жетерли даўысқа ийе болмаса, Жоқары Кеңес Баслығы тәрепинен Жоқарғы Кеңес Президиумының келисими менен Жоқарғы Кеңес қарап шығыўы ушын басқа талабанлар усыныс етиледи.

Конституциялық бақлаў комитетиниң қурамындағы шахслардың ўәкилликлери «Қарақалпақстан Республикасы Конституциялық бақлаў комитети ҳаққында»ғы Қарақалпақстан Республикасы Нызамында нәзерде тутылған жағдайларда ҳәм тәртипте мүддетинен алдын тоқтатылыўы мүмкин.

40-статья. Қарақалпақстан Республикасы судыныӊ баслығы ҳәм баслықтың орынбасарларын, Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик суды баслығы ҳәм орынбасарын сайлаў

Қарақалпақстан Республикасы судыныӊ баслығы ҳәм баслықтың орынбасарлары, Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик суды баслығы ҳәм орынбасары лаўазымларына сайлаў ушын талабанлар Жоқарғы Кеңес Баслығының Өзбекстан Республикасы Жоқары Судьялар Кеңесиниң жуўмағы тийкарында Өзбекстан Республикасы Президенти менен келисилген усынысына муўапық Жоқарғы Кеңеске усынылады. (28.12.2020-ж. 88/XII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Жоқарғы Кеңес Қарақалпақстан Республикасы судының баслығы ҳәм баслықтың орынбасарларын, Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик суды баслығы ҳәм орынбасарын сайлаў ҳаққындағы мәселени өзиниң гезектеги сессиясында көрип шығады. Бул мәселелер бойынша қарарлар Жоқарғы Кеңес депутатлары улыўма санының көпшилик даўысы менен қабыл етиледи. (28.12.2020-ж. 88/XII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Егер Қарақалпақстан Республикасы судыныӊ баслығы ҳәм баслықтың орынбасарлары, Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик суды баслығы ҳәм орынбасары лаўазымларына усыныс етилген талабанлар даўыс бериў барысында Жоқарғы Кеңес депутатлары даўысының жетерли санын ала алмаса, Жоқарғы Кеңестиң Баслығы сессияда қарап шығыў ушын сол талабанларды қайтадан усыныўы мүмкин. Егер олар және қайтарылса, Жоқарғы Кеңес Баслығы тәрепинен Жоқарғы Кеңестиң гезектеги сессиясында депутатлар қарап шығыўы ушын басқа талабанлар усыныс етиледи. (28.12.2020-ж. 88/XII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

41-статья. Қарақалпақстан Республикасы суды судьяларын ҳәм Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик суды судьяларын ҳәмде пуқаралық ислери бойынша районлараралық ҳәм районлық судлары,  жынаят ислери бойынша районлық ҳәм қалалық судлары, районлараралық экономикалық судлары, районлараралық ҳәкимшилик судлары баслықлары, орынбасарлары ҳәм судьяларын тайынлаў (28.12.2020-ж. 88/XII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Қарақалпақстан Республикасы судының судьялары ҳәм Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик судының судьялары ҳәмде пуқаралық ислери бойынша районлараралық ҳәм районлық судлары,  жынаят ислери бойынша районлық ҳәм қалалық судлары, районлараралық экономикалық судлары, районлараралық ҳәкимшилик судлары баслықлары, орынбасарлары ҳәм судьяларын Өзбекстан Республикасы Жоқары судьялар кеңесиниң усынысына муўапық Жоқарғы Кеңес тәрепинен тайынланады. (28.12.2020-ж. 88/XII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Жоқарғы Кеңес Қарақалпақстан Республикасы судының судьяларын ҳәм Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик судының судьяларын ҳәмде пуқаралық ислери бойынша районлараралық ҳәм районлық судлары,  жынаят ислери бойынша районлық ҳәм қалалық судлары, районлараралық экономикалық судлары, районлараралық ҳәкимшилик судлары баслықлары, орынбасарлары ҳәм судьяларын тайынлаў ҳаққындағы мәселени өзиниң гезектеги сессиясында қарап шығады. Бул мәселелер бойынша қарарлар Жоқарғы Кеңес депутатлары улыўма санының көпшилик даўысы менен қабыл етиледи. (28.12.2020-ж. 88/XII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Жоқарғы Кеңес сессиялары аралығындағы дәўирде Қарақалпақстан Республикасы судының судьяларын ҳәм Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик судының судьяларын ҳәмде пуқаралық ислери бойынша районлараралық ҳәм районлық судлары,  жынаят ислери бойынша районлық ҳәм қалалық судлары, районлараралық экономикалық судлары, районлараралық ҳәкимшилик судлары баслықлары, орынбасарлары ҳәм судьяларын тайынлаў ҳаққындағы мәселени Жоқарғы Кеңес Президиумы көрип шығады ҳәм тийисли қарар қабыл етеди. (28.12.2020-ж. 88/XII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Жоқарғы Кеңес Президиумының Қарақалпақстан Республикасы судының судьяларын ҳәм Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик судының судьяларын ҳәмде пуқаралық ислери бойынша районлараралық ҳәм районлық судлары,  жынаят ислери бойынша районлық ҳәм қалалық судлары, районлараралық экономикалық судлары, районлараралық ҳәкимшилик судлары баслықлары, орынбасарлары ҳәм судьяларын тайынлаў ҳаққындағы қарарлары дәрҳал тийислисинше Қарақалпақстан Республикасы судына ҳәм Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик судына орынлаў ушын жибериледи. Жоқарғы Кеңес Президиумының қарары менен тайынланған судьялардың ўәкиллик мүддети Президиум қарары қабыл етилген күннен баслап күшке киреди. (28.12.2020-ж. 88/XII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Жоқарғы Кеңес Президиумының Қарақалпақстан Республикасы судының судьяларын ҳәм Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик судының судьяларын ҳәмде пуқаралық ислери бойынша районлараралық ҳәм районлық судлары,  жынаят ислери бойынша районлық ҳәм қалалық судлары, районлараралық экономикалық судлары, районлараралық ҳәкимшилик судлары баслықлары, орынбасарлары ҳәм судьяларын тайынлаў ҳаққындағы қарарлары Жоқарғы Кеңестиң гезектеги сессиясында тастыйықланады. (28.12.2020-ж. 88/XII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

42-статья. Қарақалпақстан Республикасы суды ҳәм Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик суды судьяларының ўәкилликлерин мүддетинен алдын тоқтатыў (28.12.2020-ж. 88/XII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Қарақалпақстан Республикасы суды ҳәм Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик суды судьяларының ўәкилликлери Жоқарғы Кеңес Баслығының Өзбекстан Республикасы Жоқары судьялар кеңесиниң жуўмағына тийкарланып киргизилетуғын усынысына муўапық Жоқарғы Кеңес тәрепинен мүддетинен алдын тоқтатылады. Жоқарғы Кеңес Қарақалпақстан Республикасы суды ҳәм Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик суды судьяларының ўәкилликлерин мүддетинен алдын тоқтатыў ҳаққындағы мәселени өзиниң гезектеги сессиясында көрип шығады. Бул мәселелер бойынша қарарлар Жоқарғы Кеңес депутатлары улыўма санының көпшилик даўысы менен қабылланады. (28.12.2020-ж. 88/XII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Жоқарғы Кеңес сессиялары аралығындағы дәўирде Қарақалпақстан Республикасы суды ҳәм Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик суды судьяларының ўәкилликлерин мүддетинен алдын тоқтатыў ҳаққындағы мәселени Жоқарғы Кеңес Президиумы көрип шығады ҳәм тийисли қарар қабыл етеди. (28.12.2020-ж. 88/XII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Жоқарғы Кеңес Президиумының Қарақалпақстан Республикасы суды ҳәм Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик суды судьяларының ўәкилликлерин мүддетинен алдын тоқтатыў ҳаққындағы қарарлары Жоқарғы Кеңестиң гезектеги сессиясында тастыйықланады. (28.12.2020-ж. 88/XII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Жоқарғы Кеңестиң Қарақалпақстан Республикасы суды ҳәм Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик суды судьяларының ўәкилликлерин мүддетинен алдын тоқтатыў ҳаққындағы қарарлары дәрҳал тийислисинше Қарақалпақстан Республикасы суды ҳәм Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик судына орынлаў ушын жибериледи. (28.12.2020-ж. 88/XII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

43-статья. Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў комитети баслығын тайынлаў ҳәм де лаўазымынан босатыў

Қарақалпақстан Республикасы Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў комитети баслығын тайынлаў ҳаққындағы мәселе Жоқарғы Кеңес Баслығы тәрепинен киргизилген усынысқа муўапық Жоқарғы Кеңес сессиясында қарап шығылады.

Жоқарғы Кеңес сессиялары аралығындағы дәўирде болса Қарақалпақстан Республикасы Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў комитети баслығын тайынлаў ҳәм де лаўазымынан босатыў мәселеси Жоқарғы Кеңес Президиумы тәрепинен қарап шығылып, Жоқарғы Кеңес Президиумының усы мәселеге байланыслы қарары Жоқарғы Кеңестиң гезектеги сессиясында тастыйықланады. (30.12.2017-ж. 167/XIX-санлы
ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

44-статья. Қарақалпақстан Республикасы Прокурорын тайынлаў ҳәм де лаўазымынан босатыў

Қарақалпақстан Республикасы Прокурорын тайынлаў ушын талабанды Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси Президиумы Өзбекстан Республикасы Бас прокуроры менен келисилген ҳалда Жоқарғы Кеңеске усынады.

Қарақалпақстан Республикасы Прокурорын тайынлаў ҳәм де оны лаўазымынан босатыў ҳаққындағы мәселени Жоқарғы Кеңес гезектеги сессиясында қарап шығады. Бул мәселе бойынша қарар Жоқарғы Кеңес депутатлары улыўма санының көпшилик даўысы менен қабыл етиледи.

 

VII БАП. ЖОҚАРҒЫ КЕҢЕС ТӘРЕПИНЕН БАСҚА ДА МӘСЕЛЕЛЕРДИ ҚАРАП ШЫҒЫЎ

45-статья. Экономикалық ҳәм социаллық раўажланыўдың келешекке мөлшерленген бағдарламаларын қабыл етиў

Қарақалпақстан Республикасының экономикалық ҳәм социаллық раўажланыўының келешекке мөлшерленген бағдарламаларын қабыл етиў ҳаққындағы мәселе Жоқарғы Кеңес Баслығы тәрепинен киргизилген усынысқа муўапық Жоқарғы Кеңес сессиясында қарап шығылады.

46-статья. Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңесиниң республиканың социаллық-экономикалық жақтан раўажланыўының ең зәрүр ҳәм әҳмийетли мәселелери бойынша ҳәр жылғы есабатын көрип шығыў

Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси Баслығының республиканың социаллық-экономикалық жақтан раўажланыўының ең зәрүр ҳәм әҳмийетли мәселелери бойынша есабаты (буннан былай текстте есабат деп жүргизиледи) ҳәр жылы Жоқарғы Кеңес сессиясында тыңланады. Усы сессия Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинетиниң тийисли мәжилиси өткерилгеннен кейин он күннен кешиктирмей өткериледи.

Министрлер Кеңеси есабатын ҳәм оған тийисли материалларды есабатты тыңлаўға он күн қалғанға шекем Жоқарғы Кеңеске усынады. Жоқарғы Кеңес Баслығы яки Жоқарғы Кеңес Президиумы тәрепинен есабат Жоқарғы Кеңестиң тийисли комитетине (буннан былай текстте жуўапкер комитет деп жүргизиледи) жибериледи.

Есабат бойынша Жоқарғы Кеңес қарары жойбары бойынша көз-қарасын қәлиплестириў ҳәм усыныслар алыў мақсетинде есабатқа тийисли материаллар алынған күни жуўапкер комитет тәрепинен Жоқарғы Кеңес фракцияларының ўәкиллерине ҳәм депутатларына жибериледи.

Есабатты тыңлаў ҳаққындағы мәселени таярлаў ҳәм сессия додалаўына киргизиў жуўапкер комитет тәрепинен әмелге асырылады. Зәрүрлик болғанда жуўапкер комитет есабатты тыңлаў ҳаққындағы мәселени ҳәр тәреплеме таярлаў ушын басқа комитетлерди де тартыўы мүмкин.

Есабат бойынша материалларды улыўмаластырыў ушын жуўапкер комитет тәрепинен тийисли тараў қәнигелерин тартқан ҳалда исши топар дүзиледи.

Есабатқа тийисли материалларды улыўмаластырыў нәтийжелери бойынша жуўапкер комитет тәрепинен Жоқарғы Кеңес фракцияларының пикир-усынысларын есапқа алған ҳалда комитет жуўмағы ҳәм Жоқарғы Кеңес қарарының жойбары таярланады.

Министрлер Кеңеси Баслығының есабатын тыңлаў ушын баянатшы менен келисилген ҳалда кеминде 30 минут ўақыт бериледи.

Есабат бойынша жуўапкер комитеттиң жуўмағының мазмунын ҳәм Жоқарғы Кеңес қарары жойбарының тийкарғы қағыйдаларын баян етиў мақсетинде жуўапкер комитет баслығына 15 минутқа шекем ўақыт бериледи.

Фракциялардың ўәкиллерине ҳәм Жоқарғы Кеңес депутатларына баянатшыға сораў бериўи ушын 3 минутқа шекем ҳәм есабат бойынша жарыс сөзлер ушын 10 минутқа шекем ўақыт бериледи.

Есабатты додалаў Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинетиниң мәжилисинде берилген баҳалар ҳәм белгиленген ўазыйпалар есапқа алынған ҳалда әмелге асырылады.

Есабатты додалаў жуўмақлары бойынша комитеттиң жуўмағы ҳәм фракциялардың пикир-усынысларын есапқа алған ҳалда Жоқарғы Кеңестиң қарары қабыл етиледи. Қарарда Министрлер Кеңеси жумысының нәтийжелилигине комплексли баҳа бериледи, олардың жумысын жетилистириўге тийисли усыныслар, сондай-ақ қарар әмелге асырылыўының барысы үстинен қадағалаўды тәмийинлеў бойынша ис-илажлар нәзерде тутылады.

Есабат бойынша қарардың орынланыўын қадағалаў жуўапкер комитетке жүкленеди.

Есабат бойынша Жоқарғы Кеңестиң қарары ҳәм есабат Жоқарғы Кеңестиң рәсмий басылымларында ҳәм де веб-сайтында жәрияланыўы шәрт.

Жуўапкер комитет есабат бойынша Жоқарғы Кеңестиң қарары орынланыўы бойынша мониторинг өткереди ҳәм қарарда белгиленген мүддетлерде Жоқарғы Кеңеске мәлимлеме береди.

47-статья. Республика бюджетиниӊ орынланыўы барысы ҳаққындағы мәселени қарап шығыўы

Жоқарғы Кеӊес республика бюджетиниӊ орынланыўы үстинен қадағалаўды әмелге асырады.

Қарақалпақстан Республикасы Финанс министрлиги Жоқарғы Кеӊеске республика бюджетиниӊ орынланыўы барысы ҳаққындағы мәлимлемени ҳәм зәрүр материалларды ҳәр шеректе жоллайды.

Жоқарғы Кеӊес республика бюджетиниӊ ҳәр шеректе орынланыў барысын қарап шығады. Оны қарап шығыў ўақытында Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеӊесиниӊ есабаты, депутатлардыӊ пикирлери ҳәм усыныслары, жуўапкер комитеттиӊ жуўмағы тыӊланады, додаланады ҳәмде тийисли қарар қабыл етиледи.

Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеӊеси республика бюджетиниӊ орынланыў барысы ҳаққындағы жыллық есабатын есабат жылынан кейинги жылдыӊ 15 апрельинен кешиктирместен Жоқарғы Кеӊеске усынады.

Жоқарғы Кеӊес Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеӊеси тәрепинен усынылған республика бюджетиниӊ орынланыў барысы ҳаққындағы жыллық есабатын Жоқарғы Кеӊестиӊ комитетлеринде дәслепки тәризде додалаў тийкарында көрип шығады.

Республика бюджетиниӊ орынланыў барысы ҳаққындағы мәселени дәслепки түрде додалаў ўақтында Жоқарғы Кеӊес комитетлери республика бюджетиниӊ дәрамат бөлиминиӊ орынланыўы бойынша, ажыратылған қаржылардыӊ өзлестириў жағдайы ҳаққында тийисли уйымлардан қосымша мәлимлемени, сондай-ақ олардыӊ жумсалыўы ҳәм олардан нәтийжели пайдаланылыўы ҳаққындағы мағлыўматларды талап етиўи мүмкин. Бунда Жоқарғы Кеӊестиӊ жуўапкер комитети орынларда бюджет қаржыларыныӊ мақсетли жумсалыўын ҳәм олардан нәтийжели пайдаланыў мәселелерин Жоқарғы Кеӊестиӊ тийисли комитетлери тәрепинен үйрениў басламасы менен шығыўы мүмкин.

Республика бюджетиниӊ орынланыў барысы ҳаққындағы жыллық есабат Жоқарғы Кеӊестиӊ комитетлеринде додаланғаннан кейин Жоқарғы Кеӊес сессиясында қарап шығылады ҳәм Жоқарғы Кеӊес қарары менен тастыйықланады.

Жоқарғы Кеңес сессиялары аралығындағы дәўирде болса Жоқарғы Кеңестиң Президиумы тәрепинен қарап шығылып, Жоқарғы Кеңес Президиумының усы мәселе бойынша қарары кейин-ала Жоқарғы Кеңес сессиясында тастыйықланады.
(30.06.2021-ж. 152/X X-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

48-статья. Жоқарғы Кеңестиң халық депутатлары районлық, қалалық Кеңеслериниң қарарларын бийкар етиў ҳаққындағы мәселени қарап шығыўы

Халық депутатлары районлық, қалалық Кеңесиниң Өзбекстан Республикасы ҳәм Қарақалпақстан Республикасы Конституциялары ҳәм де нызамларына, Өзбекстан Республикасы Президентиниң пәрманлары, қарарлары ҳәм бийликлерине қайшы келетуғын қарарларын бийкар етиў ҳаққындағы мәселе физикалық ҳәм юридикалық шахслардың мүрәжатлары, мәмлекетлик уйымларының, хожалық басқарыў уйымларыныӊ мағлыўматлары тийкарында Жоқарғы Кеңес тәрепинен комитетлердиң басламасына муўапық он бес күн ишинде қарап шығылады.

Халық депутатлары районлық, қалалық Кеңеслериниң Өзбекстан Республикасы ҳәм Қарақалпақстан Республикасы Конституциялары ҳәм де нызамларына, Өзбекстан Республикасы Президентиниң пәрманлары, қарарлары ҳәм бийликлерине қайшы келетуғын қарарларын бийкар етиў ҳаққындағы мәселени қарап шығыў жуўмақлары бойынша Жоқарғы Кеңес қарар қабыл етеди.

Жоқарғы Кеңестиң халық депутатлары районлық, қалалық Кеңеслериниң қарарын бийкар етиў ҳаққындағы қарары қабыл етилген күннен баслап бес күн ишинде тийисли халық депутатлары районлық, қалалық Кеңесине орынлаў ушын жибериледи.
(30.06.2021-ж. 152/X X-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

49-статья. Районлар, қалаларды дүзиў, сапластырыў, олардың атамасын ҳәм шегараларын өзгертиў ҳаққындағы мәселелерди қарап шығыў

Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңесиниң белгиленген тәртипте киргизилген усынысына муўапық районларды, қалаларды шөлкемлестириў, сапластырыў, оларды қайта атаў ҳәм олардың шегараларын өзгертиў ҳаққындағы мәселе Жоқарғы Кеңес сессиясында қарап шығылады.

Жоқарғы Кеңес сессиялары аралығындағы дәўирде болса Жоқарғы Кеңес Президиумы тәрепинен қарап шығылып, Жоқарғы Кеңес Президиумының усы мәселеге байланыслы қарары кейин-ала Жоқарғы Кеңестиң сессиясында тастыйықланады.

Районларды, қалаларды шөлкемлестириў, сапластырыў, оларды қайта атаў ҳәм олардың шегараларын өзгертиў ҳаққында қарар белгиленген тәртипте жәрияланыўы тийис.

50-статья. Каракалпакстан Республикасының республикалық ҳәм жергиликли мәмлекетлик ҳәкимият уйымлары системасын ҳәм ўәкилликлерин белгилеў

Қарақалпақстан Республикасының республикалық ҳәм жергиликли мәмлекетлик ҳәкимият уйымлары системасын ҳәм ўәкилликлерин белгилеў ҳаккындағы мәселе Жоқарғы Кеңес сессиясында қарап шығылады.

51-статья. Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңесиниң структурасы, штатлары ҳәм фондын тастыйықлаў

Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңесиниң структурасы, оның ҳызметкерлериниң штатлары ҳәм мийнетке ҳақы төлеў фондын тастыйықлаў ҳаққындағы мәселе Жоқарғы Кеңес сессиясында қарап шығылады.

Министрлер Кеңесиниң структурасы, оның хызметкерлериниң штатлары ҳәм мийнетке ҳақы төлеў фондын тастыйықлаў ҳаққындағы мәселе Жоқарғы Кеңес сессиясында Жоқарғы Кеңес Баслығы тәрепинен киргизилген усынысқа муўапық қарап шығылады.

Жоқарғы Кеңес сессиялары аралығындағы дәўирде болса Жоқарғы Кеңес Президиумы тәрепинен қарап шығылып, Жоқарғы Кеңес Президиумының усы мәселеге байланыслы қарары кейин-ала Жоқарғы Кеңестиң сессиясында тастыйықланады.

52-статья Қарақалпақстан Республикасының мәмлекетлик сыйлықлары ҳәм ҳүрметли атақларын шөлкемлестириў

Қарақалпақстан Республикасының мәмлекетлик сыйлықлары ҳәм ҳүрметли атақларын шөлкемлестириў ҳаққындағы мәселе Жоқарғы Кеңес сессиясында қарап шығылады.

Қарақалпақстан Республикасының мәмлекетлик сыйлықлары ҳәм ҳүрметли атақларын шөлкемлестириў ҳаққындағы қарар белгиленген тәртипте жәрияланыўы тийис.

Қарақалпақстан Республикасының мәмлекетлик сыйлықлары ҳәм ҳүрметли атақларын бериў, жеңилликлер, олардан айырыў тәртиби «Қарақалпақстан Республикасының мәмлекетлик сыйлықлары ҳаққында»ғы ҳәм «Қарақалпақстан Республикасының ҳүрметли атақларын шөлкемлестириў ҳаққында»ғы Қарақалпақстан Республикасының Нызамлары менен ретлестириледи.

53–статья. Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм жергиликли ўәкилликли уйымларға сайлаўды тайынлаў

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм жергиликли ўәкилликли уйымларға сайлаўды тайынлаў ҳаққындағы мәселе Жоқарғы Кеңес сессиясында қарап шығылады.

Жоқарғы Кеңес сессиялары аралығындағы дәўирде болса Жоқарғы Кеңес Президиумы тәрепинен қарап шығылып, Жоқарғы Кеңес Президиумының усы мәселеге байланыслы қарары кейин-ала Жоқарғы Кеңестиң сессиясында тастыйықланады.

Қарақалпақстан Республикасының Жоқарғы Кеңеси ҳәм жергиликли ўәкилликли уйымларға сайлаўды тайынлаў ҳаққындағы мәселе бойынша қарар белгиленген тәртипте жәрияланыўы тийис.

54–статья. Жоқарғы Кеңес тәрепинен басқа да актлердиң қабыл етилиўи

Қарақалпақстан Республикасы Конституциясының 75-статьясында белгиленген нызам шығарыў басламасы ҳуқықына ийе болған уйымлар ҳәм депутатлардың усыныслары тийкарында Жоқарғы Кеңес Өзбекстан Республикасының жоқары мәмлекетлик ҳәкимият ҳәм басқарыў уйымлары ҳүжжетлериниң Өзбекстан Республикасы Конституциясына муўапықлығы ҳаққында Өзбекстан Республикасы Конституциялық судына усыныслар киргизиў ҳаққындағы мәселени усы Регламент тийкарында қарап шығады ҳәм тийисли қарар қабыл етеди.

Жоқарғы Кеңес декларация, шақырық, билдириўлер қабыл етиўи мүмкин.

Жоқарғы Кеңес тәрепинен декларация, шақырық, билдириўлер қабыл етиўи ҳаққында нызам шығарыў басламасы ҳуқықына ийе болған уйымлар ҳәм депутатлар усыныс етиўи мүмкин.

Зәрүр жағдайларда, декларация, шақырық, билдириўлердиң жойбарларын Жоқарғы Кеңес Баслығы яки Жоқарғы Кеңес Президиумы алдын-ала қарап шығыў ушын Жоқарғы Кеңестиң комитетлери менен комиссияларына жибериўи мүмкин.

55-статья. Депутатты қол қатылмаслық ҳуқықынан айырыў ҳаққындағы мәселелерди қарап шығыў

Қарақалпақстан Республикасы Прокурорының депутатты жынайый жуўапкершиликке тартыў, услап турыў, қамаққа алыў яки оған суд тәртибинде берилетуғын ҳәкимшилик жаза шараларын қолланыўға келисим алыў ҳаққындағы усыныслары Жоқарғы Кеңес тәрепинен оның сессиясында, Жоқарғы Кеңестиң сессиялары аралығындағы дәўирде болса Жоқарғы Кеңестиң Президиумы тәрепинен қарап шығылып, Жоқарғы Кеңестиң Президиумының усы мәселеге тийисли қарары кейин-ала Жоқарғы Кеңестиң сессиясында тастыйықланады.

Жоқарғы Кеңестиң яки Жоқарғы Кеңес Президиумының депутатты қол қатылмаслық ҳуқықынан айырыўға келисим бериў ҳаққындағы қарары жасырын даўыс бериў арқалы қабыл етиледи.

Жоқарғы Кеңестиң яки Жоқарғы Кеңес Президиумының депутатты жынайый жуўапкершиликке тартыў, услап турыў, қамаққа алыў яки оған суд тәртибинде берилетуғын ҳәкимшилик жаза шараларын қолланыўға келисим бериў мәселеси бойынша қарары дәрҳал Қарақалпақстан Республикасы Прокурорына жибериледи.

56–статья. Жоқарғы Кеңес тәрепинен нызам жойбарлары, ҳәрекеттеги нызамлар менен актлердиң, Министрлер Кеңесиниң ҳуқықый актлериниң Қарақалпақстан Республикасы Конституциясына муўапықлығы қарап шығылыўы

Жоқарғы Кеңес Президиумы Конституциялық бақлаў комитетине Жоқарғы Кеңесте қарап шығыўға усынылып атырған Қарақалпақстан Республикасы нызам жойбарлары ҳәм басқада ҳүжжетлердиң Қарақалпақстан Республикасы Конституциясына муўапықлығын қарап шығыўды тапсырыўға ҳақылы.

Жоқарғы Кеңес сессиясында Жоқарғы Кеңес депутатларының кеминде бестен бири яки Жоқарғы Кеңес Баслығы тәрепинен Қарақалпақстан Республикасы нызамларының ҳәм басқада ҳүжжетлериниң Қарақалпақстан Республикасы Конституциясына муўапықлығын қарап шығыў ҳаққында усыныс билдирилген жағдайда, Жоқарғы Кеңестиң қарары менен Жоқарғы Кеңес Конституциялық бақлаў комитетине Жоқарғы Кеңес тәрепинен қабыл етилген нызамлардың ҳәм басқада ҳүжжетлердиң Қарақалпақстан Республикасы Конституциясына муўапықлығын қарап шығыўды тапсырады.

Жоқарғы Кеңес Президиумы Қарақалпақстан Республикасы Конституциялық бақлаў комитетине Жоқарғы Кеңес Президиумы қарарларының ҳәм Жоқарғы Кеңес Баслығы бийликлериниң Қарақалпақстан Республикасы Конституциясына ҳәм нызамларына муўапықлығын қарап шығыўды тапсырыўы мүмкин.

Жоқарғы Кеңес сессиясында Жоқарғы Кеңес депутатларының кеминде бестен бири яки Жоқарғы Кеңес Баслығы тәрепинен Министрлер Кеңесиниң қарарлары ҳәм бийликлериниң Қарақалпақстан Республикасы Конституциясына ҳәм нызамларына муўапықлығын қарап шығыў ҳаққында усыныс билдирилген жағдайда, Жоқарғы Кеңестиң қарары менен Жоқарғы Кеңес Конституциялық бақлаў комитетине Министрлер Кеңесиниң қарарлары ҳәм бийликлериниң Қарақалпақстан Республикасы Конституциясына ҳәм нызамларына муўапықлығын қарап шығыўды тапсырады.

Қарақалпақстан Республикасы нызам жойбарлары, ҳәрекеттеги нызамлар ҳәм актлер, Министрлер Кеңесиниң ҳуқықый актлериниң Қарақалпақстан Республикасы Конституциясына сәйкес келмеўи ҳаққында Конституциялық бақлаў комитетиниң жуўмағы дәслепки тәризде Жоқарғы Кеңес комитетлери тәрепинен қарап шығылады ҳәм жуўмақты қарап шығыў ушын сессияның күн тәртиби жойбарына киргизиў ҳаққында қарар қабыл етиледи.

Конституциялық бақлаў комитетиниң жуўмағы тек ғана Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң барлық депутатларының үштен еки даўысы менен қабыл етилген Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң қарарына муўапық бийкар етилиўи мүмкин.

57–статья. Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң пуқаралар жыйынлары баслықлары (ақсақаллары) сайлаўын шөлкемлестириўи

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң пуқаралар жыйынлары баслықлары (ақсақаллары) сайлаўын шөлкемлестириў ҳәм өткериўге көмеклесиўши комиссиясы Жоқарғы Кеңес тәрепинен оның сессиясында пуқаралар жыйынлары баслықлары (ақсақаллары) сайлаўын шөлкемлестириў ҳәм өткериў дәўирине дүзиледи. Жоқарғы Кеңес сессиялары аралығындағы дәўирде болса Жоқарғы Кеңес Президиумы тәрепинен қарап шығылып, Жоқарғы Кеңес Президиумының усы мәселеге тийисли қарары кейин-ала Жоқарғы Кеңестиң сессиясында тастыйықланады. (18.08.2020-ж. 47/VI-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

 

VIII БАП. ЖОҚАРҒЫ КЕҢЕС ТӘРЕПИНЕН ҚАДАҒАЛАЎ САЛАСЫНДАҒЫ ЎӘКИЛЛИКЛЕРИНИҢ ӘМЕЛГЕ АСЫРЫЛЫЎЫ

58-статья. Парламент сораўы

Жоқарғы Кеңес мәмлекетлик уйымлардың, хожалық басқарыўы уйымларының лаўазымлы шахсларына нызамлардың, түрли тараўлардағы мәмлекетлик бағдарламалардың орынланыўы мәселелери ҳәм де олардың ўәкилликлерине киретуғын басқа зәрүр мәселелер бойынша тийкарланған түсиник бериў яки көз-қарасын баян етиў талабы менен парламент сораўын жибериўге ҳақылы. (18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Парламент сораўын жибериў ҳаққындағы усыныс Жоқарғы Кеңес комитетлери, фракциялар, сондай-ақ Жоқарғы Кеңес депутатлары улыўма санының кеминде төрттен бир бөлеги тәрепинен Жоқарғы Кеңестиң қарап шығыўы ушын киргизиледи.

Жоқарғы Кеңестиң парламент сораўы ҳаққындағы қарарының жойбары сораў басламашылары тәрепинен Жоқарғы Кеңес Баслығына мәселени Жоқарғы Кеңестиң гезектеги сессиясы күн тәртибине киргизиў ушын жибериледи.

Жоқарғы Кеңестиң қарары жойбарына парламент сораўы жойбары, сондай-ақ басқа зәрүр материаллар қосымша етиледи. Парламент сораўы жойбарында сораўға жуўап бериўдиң формасы (аўызеки яки жазба) ҳаққындағы усыныслар болыўы керек.

Жоқарғы Кеңес парламент сораўын жибериў ҳаққында Жоқарғы Кеңес депутатлары улыўма санының көпшилик даўысы менен қарар қабыл етеди.

Мәмлекетлик уйымлардың, хожалық басқарыўы уйымларының лаўазымлы шахслары парламент сораўына аўызеки жуўапты Жоқарғы Кеңестиң сессиясында Жоқарғы Кеңес белгилеген мүддетте береди. (18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Мәмлекетлик уйымлардың, хожалық басқарыў уйымларының лаўазымлы шахслары парламент сораўына жазба жуўапты, егер басқа мүддет белгиленген болмаса, сораў алынған күннен баслап он күннен кешиктирмей жибериўи тийис. Парламентлик сораўға жуўапқа өз атына сораў жиберилген лаўазымлы шахс яки оның ўазыйпаларын ўақтынша атқарыўшы шахс тәрепинен қол қойылады. (19.12.2020-ж. 77/ХI-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Парламент сораўына жазба жуўап Жоқарғы Кеңестиң сессиясында басқарып барыўшы тәрепинен оқып еситтириледи. Жазба жуўаптың нусқалары оқып еситтирилемен дегенше алдыннан депутатларға жибериледи.

Қарақалпақстан Республикасы суды ҳәм Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик судының баслықлары, Қарақалпақстан Республикасы Прокуроры, сорастырыў ҳәм тергеў уйымларының басшыларының атына жолланған парламент сораўы олардың өндирисиндеги анық бир ислер ҳәм материалларға байланыслы болыўы мүмкин емес. (28.12.2020-ж. 88/XII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Парламент сораўларына жуўап Жоқарғы Кеңес сессиясында додаланыўы мүмкин. Жоқарғы Кеңес парламент сораўы додаланыўы жуўмақлары бойынша қарар қабыл етеди.

59-статья. Жоқарғы Кеңес депутатының сораўы

Жоқарғы Кеңес депутаты мәмлекетлик уйымлардың, хожалық басқарыўы уйымларының лаўазымлы шахсларына, әдетте, тийисли сайлаў округи сайлаўшыларының ҳуқықлары ҳәм нызамлы мәплерин тәмийинлеў менен байланыслы мәселелер бойынша тийкарланған түсиник бериў яки көз-қарасын билдириў талабы менен сораў жибериўге ҳақылы. (18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Мәмлекетлик уйымлардың, хожалық басқарыў уйымларының лаўазымлы шахслары депутат сораўына, егер басқа мүддет белгиленген болмаса, сораў алынған күннен баслап он күннен кешиктирмей жазба жуўап жибереди. Депутатлық сораўына жуўапқа өз атына сораў жиберилген лаўазымлы шахс яки оның ўазыйпаларын ўақтынша атқарыўшы шахс тәрепинен қол қойылады. (19.12.2020-ж. 77/ХI-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

 Қарақалпақстан Республикасы пуқаралық ислер бойынша суды, Қарақалпақстан Республикасы жынаят ислери бойынша суды, Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик суды ҳәм Қарақалпақстан Республикасы экономикалық судының баслықлары, Қарақалпақстан Республикасы Прокуроры, сорастырыў ҳәм тергеў уйымларының басшылары атына жолланған депутат сораўы олардың өндирисиндеги алып барылып атырған анық бир ислер ҳәм материалларға байланыслы болыўы мүмкин емес. (18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

60-статья. Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси Баслығының республиканың социаллық-экономикалық жақтан раўажланыўының айырым әҳмийетли мәселелери бойынша есабатын тыңлаў

Жоқарғы Кеңес зәрүр болған жағдайларда сессияларда Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси Баслығының республиканың социаллық-экономикалық жақтан раўажланыўының айырым әҳмийетли мәселелери бойынша есабатын тыңлаўы мүмкин.

Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси Баслығының республиканың социаллық-экономикалық жақтан раўажланыўының айырым әҳмийетли мәселелери бойынша есабаты усы Нызамның 58-статьясына муўапық парламент сораўы тәртибинде тыңланады.

61-статья. Ҳүкимет ағзаларының, мәмлекетлик уйымлар, хожалық басқарыў уйымлары басшыларының өз жумысына байланыслы мәселелер бойынша мәлимлемесин тыңлаў. (19.12.2020-ж. 77/ХI-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Жоқарғы Кеңес зәрүр болған жағдайларда өзиниң сессиясында ҳүкимет ағзаларының өз жумысына байланыслы мәселелер бойынша мәлимлемесин тыңлаўы мүмкин.

Ҳүкимет ағзаларының, мәмлекетлик уйымлары, хожалық басқарыў уйымлары басшыларының өз жумысына байланыслы мәселелер бойынша мәлимлемесин тыңлаў мәселеси Жоқарғы Кеңес комитетлери (комиссиялары) яки фракциялардың басламасына муўапық Жоқарғы Кеңес тәрепинен қарап шығылады.

Жоқарғы Кеңес Қарақалпақстан Республикасы Денсаўлықты сақлаў министриниң өз жумысы ҳаққындағы мәлимлемесин Социаллық-мәдений раўажланыў ҳәм жәмийетлик бирлеспелер мәселелери комитетинде дәслепки тәризде көрип шыққан ҳалда жылына еки мәрте тыңлайды.

Жоқарғы Кеңес Қарақалпақстан Республикасы Ишки ислер министриниң ҳуқықбузарлықтың алдын алыў ҳәм олардың профилактикасы жағдайы ҳаққындағы мәлимлемесин Нызамлылық, суд-ҳуқық ҳәм коррупцияға қарсы гүресиў комитетинде дәслепки тәризде көрип шыққан ҳалда жылына еки мәрте тыңлайды.

Ҳүкимет ағзаларының, мәмлекетлик уйымлары, хожалық басқарыў уйымлары басшыларының өз жумысына байланыслы мәселелер бойынша мәлимлемесин тыңлаў ҳаққында Жоқарғы Кеңестиӊ қарары қабыл етиледи. Ҳүкимет ағзаларын тыӊлаў ҳаққында қарар алдын-ала Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңесине, мәмлекетлик уйымлар, хожалық басқарыў уйымлары басшыларының мәлимлемесин тынлаў ҳаққындағы қарар тийисли мәмлекетлик уйымларға, хожалық басқарыў уйымларына жибериледи.

Ҳүкимет ағзаларының, мәмлекетлик уйымлар, хожалық басқарыў уйымлары басшыларының мәлимлемесин тыңлаў жуўмағы бойынша Жоқарғы Кеңес қарар қабыл етеди, онда тийислисинше ҳүкимет ағзаларының, мәмлекетлик уйымлар, хожалық басқарыў уйымлары басшыларының жумысының нәтийжелилигин асырыўға қаратылған усыныслар, сондай-ақ олардың искерлигине баҳа берилиўи мүмкин.

Ҳүкимет ағзаларының мәлимлемесин тыңлаў жуўмақлары бойынша Жоқарғы Кеңес қарары Министрлер Кеңесине жибериледи, ал мәмлекетлик уйымлар, хожалық басқарыў уйымлары басшыларының мәлимлемесин тыңлаў жуўмақлары бойынша қарары тийисли мәмлекетлик ҳәм хожалық басқарыў уйымларына жибериледи. (19.12.2020-ж. 77/ХI-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

611-статья. Район, қала ҳәкимлериниң тийисли аймақты раўажландырыў мәселелери бойынша есабатларын тыңлаў

Жоқарғы Кеңес өзиниң сессиясында район, қала ҳәкимлериниң тийисли аймақты раўажландырыў мәселелери бойынша есабатларын тыңлаўы мүмкин.

Район, қала ҳәкимлериниң тийисли аймақты раўажландырыў мәселелери бойынша есабатларын тыңлаўы ҳаққындағы мәселе Жоқарғы Кеңес тәрепинен оның комитетлери басламасы менен қарап шығылады.

Район, қала ҳәкимлериниң тийисли аймақты раўажландырыў мәселелери бойынша есабатларын тыңлаўы ҳаққында Жоқарғы Кеңес қарар қабыл етеди, қарар тийисли ҳәкимлерге алдын-ала жибериледи.

Район, қала ҳәкимлериниң тийисли аймақты раўажландырыў мәселелери бойынша есабатларын тыңлаў жуўмағы бойынша Жоқарғы Кеңес қарар қабыл етеди. (18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

62-статья. Қарақалпақстан Республикасы Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў комитети баслығының, Өзбекстан Республикасы Орайлық банки Қарақалпақстан Республикасы Бас басқармасы баслығының есабатларын тыңлаў

Қарақалпақстан Республикасы Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў комитети баслығының, Өзбекстан Республикасы Орайлық банки Қарақалпақстан Республикасы Бас басқармасы (буннан былай текстте Орайлық банктиң Қарақалпақстан Республикасы Бас басқармасы деп жүритиледи) баслығының Жоқарғы Кеңеске нызам ҳүжжетлеринде белгиленген тәртипте усынған ҳәр жылғы есабатлары Жоқарғы Кеңестиң гезектеги сессиясында қарап шығылады.

Қарақалпақстан Республикасы Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў комитети баслығының, Орайлық банктиң Қарақалпақстан Республикасы Бас басқармасы баслығының есабатлары дәслепки тәризде Жоқарғы Кеңес комитетлери тәрепинен қарап шығылады.

Қарақалпақстан Республикасы Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў комитети баслығының, Орайлық банктиң Қарақалпақстан Республикасы Бас басқармасы баслығының есабатларын қарап шығыўдың жуўмақлары бойынша Жоқарғы Кеңес қарарлар қабыл етеди, қарарлар тийислисинше Қарақалпақстан Республикасы Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў комитетине ҳәм Орайлық банктиң Қарақалпақстан Республикасы Бас басқармасына жибериледи. (28.12.2016-ж. 119/XIII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

63-статья. Жоқарғы Кеңес комитетлери тәрепинен қадағалаў ўәкилликлериниң әмелге асырылыўы

Жоқарғы Кеңес комитетлери, сондай-ақ депутатлары мәмлекетлик уйымлардан ҳәм басқа шөлкемлерден, лаўазымлы шахслардан ҳүжжетлерди, эксперт жуўмақларын, статистикалық мағлыўматларды ҳәм басқа мағлыўматларды сорап алыўы мүмкин.

Жоқарғы Кеңестиң комитетлери яки депутатлар тәрепинен соралып атырған мағлыўматты тийисли мәмлекетлик уйым, басқа да шөлкем, лаўазымлы шахс мүрәжат алынған күннен баслап он күннен кешиктирмей усыныўы керек.

Жоқарғы Кеңес комитетлери комитетлердиң ис жобаларына, Жоқарғы Кеңес ҳәм оның Президиумы қарарларына муўапық өз мәжилисинде мәмлекетлик уйымлар, хожалық басқарыўы уйымлары басшыларының олар тәрепинен нызамларға бойсынылыўы, Жоқарғы Кеңес ҳәм оның Президиумы қарарларының, комитетлери қарарларының орынланыўы ҳаққындағы мәлимлемесин тыңлаўы мүмкин. (18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Мәмлекетлик уйымлар, хожалық басқарыўы уйымлары басшыларының мәлимлемесин тыңлаў жуўмақлары бойынша Жоқарғы Кеңестиң комитетлери шешим қабыл етеди, шешимлер тийисли мәмлекетлик уйымларға, хожалық басқарыўы уйымларына жибериледи. (18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Жоқарғы Кеңес комитетлери ўақты-ўақты менен нызамлардың ҳәм Жоқарғы Кеңес қарарларының орынланыўы үстинен қадағалаўды әмелге асырыўда ҳуқықты қолланыў әмелиятын үйренеди ҳәм де жаңадан қабыл етилген нызамлардың орынланыўын тәмийинлеў ушын нызам асты ҳүжжетлериниң қабыл етилиўи бойынша мониторингти әмелге асырады.

63¹-статья. Парламент тексериўи

Жәмийет ҳәм мәмлекеттиң ең әҳмийетли мәплерине қәўип салыўшы, мәмлекет қәўипсизлиги тийкарларына, оның турақлы раўажланыўына кери тәсир етиўи мүмкин болған белгили бир фактлерди ямаса ўақыяларды үйрениў мақсетинде Жоқарғы Кеңес қарары менен парламент тексериўи өткерилиўи мүмкин.

Жоқарғы Кеңес парламент тексериўин өткериў ушын Жоқарғы Кеңес депутатлары арасынан комиссия дүзеди.

Комиссия парламент тексериўин өткериўде төмендегилерге ҳақылы:

Мәмлекетлик уйымлардың, хожалық басқарыў уйымларының ўәкиллерин, қәнигелер, экспертлер ҳәм илимпазларды комиссия жумысына тартыў;
(19.12.2020-ж. 77/ХI-санлы  ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Мәмлекетлик уйымлардан, хожалық басқарыў уйымларынан, басқа да шөлкемлерден, сондай-ақ пуқаралардан зәрүр мағлыўматларды сорап алыў;
(19.12.2020-ж. 77/ХI-санлы  ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Мәмлекетлик уйымлардың, хожалық басқарыў уйымларының, басқа да шөлкемлердиң лаўазымлы шахсларын, сондай-ақ пуқараларды түсиндириўлер бериў ушын мирәт етиў. (19.12.2020-ж. 77/ХI-санлы  ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Комиссия Жоқарғы Кеңестиң қарарына муўапық басқа ҳуқықларға да ийе болыўы мүмкин.

Комиссия орынланған жумыс туўралы Жоқарғы Кеңес тәрепинен белгиленген мүддетте Жоқарғы Кеңести хабардар етеди. (28.12.2016-ж. 119/XIII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

63² статья. Прокуратура уйымлары жумысы үстинен парламент қадағалаўын әмелге асырыў

Прокуратура уйымлары жумысы үстинен парламент қадағалаўын әмелге асырыў, республикада нызам үстинлиги ҳәм нызамлылықты, пуқаралардың ҳуқық ҳәм еркинликлерин, жәмийет ҳәм мәмлекет мәплери қорғалыўын тәмийинлеў бойынша олардың жумысының нәтийжелилигин асырыў мақсетинде Жоқарғы Кеңес тәрепинен Жоқарғы Кеңестиң прокуратура уйымлары жумысын қадағалаўшы комиссиясы дүзиледи.

Жоқарғы Кеңестиң прокуратура уйымлары жумысын қадағалаўшы комиссиясының жумысын шөлкемлестириў тәртиби Жоқарғы Кеңестиң қарары менен белгиленеди.

Қарақалпақстан Республикасы Прокуроры ҳәр жылы Жоқарғы Кеңеске есабат усынады, есабат Жоқарғы Кеңестиң гезектеги сессиясында қарап шығылады.

Қарақалпақстан Республикасы Прокурорының есабаты дәслепки тәризде Жоқарғы Кеңестиң Нызамлылық, суд-ҳуқық ҳәм коррупцияға қарсы гүресиў комитети тәрепинен Жоқарғы Кеңестиң прокуратура уйымлары жумысын қадағалаўшы комиссиясы менен биргеликте қарап шығылады.

Қарақалпақстан Республикасы Прокурорының есабатын тынлаў жуўмақлары бойынша Жоқарғы Кеңес қарар қабыл етеди, қарар Қарақалпақстан Республикасы Прокуратурасына жибериледи. (28.12.2016-ж. 119/XIII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

633статья. Қарақалпақстан Республикасы суды ҳәм Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик суды баслықларының мәлимлемелерин тыңлаў. (28.12.2020-ж. 88/XII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси бир жылда кеминде бир мәрте өз сессияларында Қарақалпақстан Республикасы суды ҳәм Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик суды баслықларының пуқаралар ҳуқықларын ҳәм еркинликлерин, соның менен бирге кәрханалар, мәкемелер ҳәм шөлкемлердиң ҳуқықлары ҳәмде нызам менен қорғалатуғын мәплерин суд жолы менен қорғаўды әмелге асырыўға байланыслы жумыслары ҳаққында мәлимлемесин тыңлайды. Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси усы мәселе бойынша қабыл етилген қарарды Өзбекстан Республикасы Судьялар Жоқарғы кеңесине жибереди. (28.12.2020-ж. 88/XII-санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

634статья. Қарақалпақстан Республикасы Әдиллик министриниң мәлимлемесин тыңлаў

Қарақалпақстан Республикасы Әдиллик министри ҳәр ярым жыллық жуўмақлары бойынша Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесине орынлардағы норма дөретиўшилиги жумыслары ҳәмде ҳуқықты қолланыў әмелиятының жағдайлары ҳаққында мәлимлемеси Нызамлылық, суд-ҳуқық ҳәм коррупцияға қарсы гүресиў мәселелери комитетинде дәслепки тәризде көрип шыққан халда жылына еки мәрте тыӊланады. (19.12.2020-ж. 77/ХI-санлы  ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

Қарақалпақстан Республикасы Әдиллик министриниң мәлимлемесин тыңлаў жуўмақлары бойынша тийисли қарар қабыл етилип, қарар Өзбекстан Республикасы Әдиллик министрлигине жибериледи. (29.06.2019-ж. 258/XXVI санлы ҚР Нызамына тийкар өзгерислер киргизилген)

 

IХ БАП. ӨЗБЕКСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ОЛИЙ МАЖЛИСИ СЕНАТЫНЫҢ АҒЗАЛАРЫН САЙЛАЎ ТӘРТИБИ

 64-статья. Қоспа мәжилис өткерилиўин белгилеў

Өзбекстан Республикасы Олий Мажлиси Сенатының ағзалары (буннан былай текстте Сенат ағзалары деп жүргизиледи) Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси, халық депутатлары районлық ҳәм қалалық Кеңеслери депутатларының қоспа мәжлислеринде алты адамнан усы депутатлар арасынан жасырын даўыс бериў жолы менен сайланады.

Өзбекстан Республикасы Орайлық сайлаў комиссиясы (буннан былай текстте Орайлық сайлаў комиссиясы деп жүргизиледи) тәрепинен Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси, халық депутатлары районлық, қалалық Кеңеслерине сайлаў жуўмақлары жәрияланғаннан кейин үш күнлик мүддетте Сенат ағзаларын сайлаў ушын депутатлардың қоспа мәжилислери (буннан былай текстте қоспа мәжилис деп жүргизиледи) өткерилиўи, өткериў ўақты, сәнеси ҳәм орны белгиленеди.

Орайлық сайлаў комиссиясының қоспа мәжилислерин өткериў ўақты, сәнеси ҳәм орны көрсетилген қарары ғалаба хабар қуралларында жәрияланады.

Қоспа мәжилис ашылыўы алдынан Жоқарғы Кеңес, халық депутатлары районлық ҳәм қалалық Кеңеслери депутатлары дизимнен өткериледи.

Егер қоспа мәжилисте Жоқарғы Кеңес, халық депутатлары районлық ҳәм қалалық Кеңесиниң депутатлары улыўма санының кеминде үштен еки бөлеги қатнасса, ол ўәкилликли болып есапланады.

Қоспа мәжилис жумысында Орайлық сайлаў комиссиясының ўәкили қатнасыўы шәрт.

65-статья. Қоспа мәжилисти ашыў, исши комиссия ҳәм секретариатты дүзиў

Қоспа мәжилисти Орайлық сайлаў комиссиясының ўәкили ашады. Ол мәжилис басқарыўшысының кандидатурасы бойынша усыныс киргизеди, бул талабан ең абырайлы, үлкен тәжирийбеге ийе, жасы үлкен Жоқарғы Кеңес, халық депутатлары районлық ҳәм қалалық Кеңеслери депутатлары арасынан таңлап алынады.

Қоспа мәжилис қатнасыўшылары мәжилистиң күн тәртибин ҳәм жумыс регламентин тастыйықлайды.

Қоспа мәжилис күн тәртибине Сенат ағзаларын сайлаў ҳаққындағы мәселе киргизиледи.

Қоспа мәжилистиң жумысын тәмийинлеў ҳәм алып барыў ушын ашық даўыс бериў арқалы әпиўайы көпшиликтиң даўысы менен үш адамнан бес адамға шекем болған исши комиссия дүзиледи. Ҳәр қыйлы Кеңеслер депутатлары арасынан комиссия ағзалығына талабанлар басқарып барыўшы тәрепинен усыныс етиледи.

Жоқарғы Кеңес, халық депутатлары районлық ҳәм қалалық Кеңеслери депутатлары ўәкилликлерди тексериў, түскен усынысларын есапқа алыў ҳәм қоспа мәжилис тәрепинен қабыл етилетуғын қарарларды рәсмийлестириў ушын үш адамнан ибарат секретариат дүзиледи.

66-статья. Ақсақаллар кеңеси

Қоспа мәжилисте басқарып барыўшының усынысына муўапық даўыс бериў арқалы әпиўайы көпшиликтиң даўысы менен Сенат ағзалығына талабанларды усыныў бойынша Ақсақаллар кеңеси (буннан былай Ақсақаллар кеңеси деп жүргизиледи) сайланады.

Ақсақаллар кеңеси депутатлық жумысында үлкен тәжирийбеге ийе болған ең абырайлы, жасы үлкен Кеңеслердиң депутатларынан, әдетте, Жоқарғы Кеңес ҳәм ҳәр бир халық депутатлары Кеңесинен бир ўәкилден сайланады.

Ақсақаллар кеңеси ең абырайлы, өз сайлаўшылары тәрепинен кең қоллап-қуўатланып атырған, мәмлекетлик ҳәм жәмийетлик жумыстың түрли тараўларында үлкен әмелий тәжирийбеге ийе болған ҳәм де айрықша хызмет көрсеткен Жоқарғы Кеңес, районлық ҳәм қалалық Кеңеслери депутатлары арасынан Сенат ағзалығына талабанларды көрип шығады.

Жасырын даўыс бериў бюллетенине киргизиў ушын Сенат ағзалығына алты талабан бойынша Ақсақаллар кеңесиниң усынысы Ақсақаллар кеңесиниң баслығы тәрепинен оқып еситтириледи. Жасырын даўыс бериў бюллетенине Сенат ағзалығына алты талабан киргизиледи.

67-статья. Сенат ағзаларын сайлаў тәртиби

Сайлаў күнине шекем жигирма бес жасқа толған ҳәм кеминде бес жыл Өзбекстан Республикасы аймағында турақлы жасап киятырған Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң, халық депутатлары районлық, қалалық Кеңесиниң депутаты Сенат ағзалығына талабан болыўы мүмкин.

Қоспа мәжилисте Сенат ағзалығына ҳәр бир талабан бойынша өз алдына додалаў өткериледи.

Қоспа мәжилисте қатнасып атырған ҳәр бир Жоқарғы Кеңес, халық депутатлары районлық ҳәм қалалық Кеңеси депутатлары Сенат ағзалығына талабанға сораўлар бериў, талабан ҳаққында өз пикирин билдириў ҳуқықына ийе.

Сенат ағзалығына ҳәр бир талабан бойынша өз алдына додалаўдан кейин оны жасырын даўыс бериў бюллетенине киргизиў ҳаққында қарар қабыл етиледи.

Усынылған ол яки бул талабанлар бийкар етилген жағдайда, додалаў ҳәм жасырын даўыс бериў бюллетенине киргизиў ушын басқа талабанды тек Ақсақаллар кеңеси усыныўы мүмкин.

Сенат ағзалығына талабанларды додалаў қоспа мәжилис қарарына муўапық жуўмақланады.

Депутатлардың қоспа мәжилисинде қатнасып атырған Жоқарғы Кеңес, халық депутатлары районлық ҳәм қалалық Кеңеслери депутатларының көпшилик даўысын алған Сенат ағзалығына талабан жасырын даўыс бериў бюллетенине киргизилген болып есапланады.

Жасырын даўыс бериў ушын бюллетенниң үлгиси Өзбекстан Республикасы Орайлық сайлаў комиссиясы тәрепинен тастыйықланады.

Жасырын даўыс бериў бюллетенинде оны толтырыў тәртиби ҳаққында түсиник берилген болыўы тийис. Бюллетенниң алдыңғы тәрепинде оң жоқары мүйешинде мөр ҳәм Есап-санақ комиссиясының кеминде еки ағзасының қолы қойылған болыўы керек.

68-статья. Есап-санақ комиссиясы

Жасырын даўыс бериўди өткериў ҳәм оның нәтийжелерин анықлаў ушын қоспа мәжилисте қатнасып атырған Жоқарғы Кеңес, халық депутатлары районлық ҳәм қалалық Кеңеслери депутатлары арасынан тоғыз ағзадан, соның ишинде, комиссия баслығы ҳәм хаткеринен ибарат қурамда Есап-санақ комиссиясы сайланады.

Есап-санақ комиссиясының қурамына Сенат ағзалығына талабан сайланыўы мүмкин емес.

Есап-санақ комиссиясы:

Сенат ағзаларын сайлаў бойынша даўыс бериўди шөлкемлестиреди ҳәм өткереди;

қоспа мәжилис қатнасыўшыларына жасырын даўыс бериўди өткериў ўақты, орны ҳәм тәртибин жәриялайды;

жасырын даўыс бериў бюллетенлерин оларға Сенат ағзалығына ҳәр бир талабанның фамилиясы, аты ҳәм әкесиниң атын әлипбе тәртибинде киргизиў жолы менен, туўылған сәнеси, лаўазымы (жумыс түри) ҳәм жумыс орнын көрсеткен ҳалда таярлайды;

даўыс бериўшилердиң дизимин анықлайды, оларға жасырын даўыс бериў бюллетенлерин береди;

жасырын даўыс бериў бюллетенлериниң алдыңғы тәрепине мөр қояды ҳәм жасырын даўыс бериў бюллетенинде есап-санақ комиссиясы ағзаларының имзалары болыўын тәмийинлейди;

даўысларды санап шығады ҳәм жасырын даўыс бериў нәтийжелери ҳаққында протокол дүзеди;

жасырын даўыс бериў нәтийжелерин қоспа мәжилис тастыйықлаўына киргизеди.

69-статья. Даўыс бериў

Жасырын даўыс бериў басланбасынан алдын есап-санақ комиссиясының баслығы жасырын даўыс бериўди өткериў тәртибин жәриялайды, комиссия ағзалары қатнасында сайлаў қутысын тексереди ҳәм мөр басады.

Сайлаў қутысы оның қасына даўыс бериўшилер әлбетте жасырын даўыс бериў кабинасы яки ханасынан өтип баратуғын етип жайластырылады.

Қоспа мәжилисте қатнасып атырған Жоқарғы Кеңес, халық депутатлары районлық ҳәм қалалық Кеңеси депутаты Есап-санақ комиссиясы ағзасына өз шахсын тастыйықлаўшы ҳүжжетти көрсетеди ҳәм де даўыс бериўшилер дизимине қол қояды, соннан кейин оған жасырын даўыс бериў бюллетени бериледи.

Жасырын даўыс бериў бюллетени даўыс бериўши тәрепинен жасырын даўыс бериў кабинасы яки ханасында өзи жақлап даўыс берип атырған Сенат ағзалығына талабанлардың фамилиялары қарсысында оң тәрепинде жайласқан бос клеткаға белги-крестик қойыў жолы менен толтырылады.

Даўыс бериўши толтырылған жасырын даўыс бериў бюллетенин көринетуғын орында турыўы шәрт болған сайлаў қутысына таслайды.

Бузылған жасырын даўыс бериў бюллетени даўыс бериўшиниң өтинишине муўапық тазасына алмастырылыўы мүмкин.

Жасырын даўыс бериў процесси жуўмақланғаннан кейин, пайдаланылмаған, сондай-ақ бузып қойылған жасырын даўыс бериў бюллетенлери оларға арнаўлы штамп қойыў жолы менен бийкар етиледи, буннан соң оларға мөр басылады ҳәм өз алдына сақланады.

Даўысларды санап шығыў есап-санақ комиссиясы ағзалары тәрепинен жасырын даўыс бериў нәтийжелери анықланғанға шекем тәнеписсиз әмелге асырылады.

Сайлаў қутысындағы жасырын даўыс бериў бюллетенлерине тийкарланып есап-санақ комиссиясы даўыс бериўде қатнасқан Жоқарғы Кеңес, халық депутатлары районлық ҳәм қалалық Кеңеслери депутатларының улыўма санын, Сенат ағзалығына ҳәр бир талабанды жақлап берилген даўыслар санын, ҳақыйқый емес деп табылған бюллетенлер санын анықлайды.

Даўыс бериўшилер тәрепинен сайлаў бюллетенине қосымша жазып қойылған пуқаралардың фамилиялары бойынша берилген даўыслар есапқа алынбайды.

Белгиленбеген үлгидеги жасырын даўыс бериў бюллетенлери, даўыс бериў ўақтында бир де клеткаға белги-крестик қойылмаған бюллетенлер, сондай-ақ алдыңғы тәрепинде мөр ҳәм есап-санақ комиссиясы ағзаларының имзалары болмаған бюллетенлер ҳақыйқый емес деп табылады.

Даўыс бериў нәтийжелерине муўапық даўыс бериўде қатнасқан Жоқарғы Кеңес, халық депутатлары районлық ҳәм қалалық Кеңеслери депутатлары даўысының елиў процентинен артығын алған Сенат ағзалығына талабанлар сайланған деп есапланады.

70-статья. Сенат ағзалары сайлаўының жуўмақлары ҳаққындағы протокол

Жасырын даўыс бериў нәтийжелери бойынша протокол дүзилип, ол есап-санақ комиссиясының барлық ағзалары тәрепинен имзаланады. Протоколдың қәлем менен толтырылыўына ҳәм оған ҳеш қандай дүзетиўлер киргизилиўине жол қойылмайды.

Есап-санақ комиссиясы баслығының баянаты бойынша қоспа мәжилисте жасырын даўыс бериў нәтийжелерин тастыйықлаў ҳаққында қарар қабыл етилип, ол қоспа мәжилистиң Сенат ағзалары сайлаўының жуўмақлары ҳаққындағы протоколында сәўлелендириледи.

Қоспа мәжилистиң Сенат ағзалары сайлаўының жуўмақлары ҳаққындағы протокол еки нусқада дүзилип, басқарып барыўшы тәрепинен имзаланады.

Протоколдың қәлем менен толтырылыўына ҳәм оған қандай да дүзетиў киргизилиўине жол қойылмайды.

Егер даўыс бериўде жасырын даўыс бериў бюллетенине киргизилген талабанлардан биреўлери сайланбаған болса, бос қалған орынларға Сенат ағзаларын қосымша сайлаў ушын жаңа сайлаў тайынланады.

Сенат ағзаларын қосымша сайлаў бойынша қоспа мәжилис тийкарғы сайлаў өткерилгеннен соң еки күн ишинде өткериледи. Қоспа мәжилистиң өткерилиў ўақты, сәнеси ҳәм орны қоспа мәжилис қарары менен белгиленеди.

Сайланған Сенат ағзаларын дизимнен өткериў ушын қоспа мәжилистиң Сенат ағзалары сайлаўының жуўмақлары ҳаққындағы протоколы еки күнлик мүддеттен кешиктирилмей Орайлық сайлаў комиссиясына тапсырылады.

Қоспа мәжилистиң Сенат ағзалары сайлаўының жуўмақлары ҳаққындағы протоколының екинши нусқасы ҳәм Сенат ағзалары сайлаўын өткериў менен байланыслы басқа ҳүжжетлер Жоқарғы Кеңес Аппаратының шөлкемлестириў-қадағалаў бөлиминде сақланады.

 

Х БАП. ЖУЎМАҚЛАЎШЫ ҚАҒЫЙДАЛАР

 71-статья. Жоқарғы Кеңестиң Өзбекстан Республикасы Олий Мажлисиниң Сенаты менен байланыслары

Жоқарғы Кеңес Олий Мажлис Сенаты уйымлары менен байланысларды беккемлеўге қаратылған ҳәр қыйлы илажларды өткериўи мүмкин.

72-статья. Жоқарғы Кеңестиң қәрежетлер сметасын тастыйықлаў

Жоқарғы Кеңес, оның уйымлары ҳәм депутатлардың жумысы менен байланыслы қәрежетлер сметасы Жоқарғы Кеңес Баслығы тәрепинен тастыйықланады.

73-статья. Жоқарғы Кеңес Аппараты

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм оның депутатлары жумысының шөлкемлестирилиўи, дүзилиўи, материаллық-техникалық жақтан тәмийинлениўи Жоқарғы Кеңес Аппараты тәрепинен әмелге асырылады.

Жоқарғы Кеңес Аппараты юридикалық шахс болып есапланады.

Жоқарғы Кеңес Аппаратының жумысы, оның хызметкерлериниң ҳуқықлары, миннетлери ҳәм жуўапкершилиги Жоқарғы Кеңестиң Баслығы тәрепинен тастыйықланған Жоқарғы Кеңес Аппараты ҳаққындағы Реже менен белгиленеди.

Жоқарғы Кеңес Аппараты ҳаққындағы Реже депутатларға жәрияланады.