ҚАРАҚАЛПАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ БАҚЛАЎ КОМИТЕТИ ҲАҚҚЫНДА

ҚАРАҚАЛПАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ НЫЗАМЫ

ҚАРАҚАЛПАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ БАҚЛАЎ КОМИТЕТИ ҲАҚҚЫНДА

(жаңа редакция)

 

I-БАП. УЛЫЎМА РЕЖЕЛЕР

1-статья. Усы Нызамның мақсети

Усы Нызамның мақсети Қарақалпақстан Республикасы Конституциялық бақлаў комитетиниң (буннан былай текстте Конституциялық бақлаў комитети деп жүргизиледи) статусын белгилеў, Конституциялық бақлаў комитети жумысын шөлкемлестириўге ҳәм оның басқа мәмлекетлик уйымлар менен өз-ара бирге ислесиўине байланыслы қатнасықларды тәртипке салыўдан ибарат.

2-статья. Конституциялық бақлаў комитетиниң ҳуқықый статусы

Қарақалпақстан Республикасында Конституциялық бақлаўды Конституциялық бақлаў комитети әмелге асырады.

Конституциялық бақлаў комитети Қарақалпақстан Республикасы нызам шығарыўшы ҳәм атқарыўшы ҳәкимият уйымларыныӊ нызамшылық актлериниӊ Қарақалпақстан Республикасы Конституциясына муўапықлығын бақлайтуғын мәмлекетлик уйым.

3-статья. Конституциялық бақлаў комитети жумысының ҳуқықый тийкарлары

Конституциялық бақлаў комитетиниң жумыс тәртиби Карақалпақстан Республикасы Конституциясы, усы Нызам ҳәм басқа нызамшылық актлеринен ибарат.

4-статья. Конституциялық бақлаў комитетиниң ўәкилликлери

Конституциялық бақлаў комитети:

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң тапсырмасы менен оған Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесине қарап шығыўға усынылып атырған Қарақалпақстан Республикасы нызам жойбарларының ҳәм басқада актлериниң Қарақалпақстан Республикасы Конституциясына муўапықлығы ҳаққында жуўмақ береди;

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси депутатларының кем дегенде бестен бириниң, Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси Баслығының усынысы менен Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси тәрепинен қабыл етилген нызамлардың ҳәм басқа да актлердиң Қарақалпақстан Республикасы Конституциясына муўапықлығы ҳаққындағы жуўмағын Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесине усынады;

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң тапсырмасы бойынша оған Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси Президиумы қарарларының ҳәм Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси Баслығы бийликлериниң Қарақалпақстан Республикасы Конституциясына ҳәм нызамларына муўапықлығы ҳаққындағы жуўмағын усынады;

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң тапсырмасы, Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси депутатларының кем дегенде бестен бириниң, Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси Баслығының усыныслары бойынша Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңесиниң қарар ҳәм бийликлериниң Қарақалпақстан Республикасы Конституциясына ҳәм нызамларына муўапықлығы бойынша жуўмағын Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесине усынады;

Конституциялық бақлаў комитети өз басламасы бойынша Қарақалпақстан Республикасы нызам шығарыўшы уйымының ҳәм ҳүкиметиниң нызамшылық актлерин, жергиликли ҳәкимият уйымларының шешимлерин Қарақалпақстан Республикасы Конституциясына ҳәм нызамларына муўапықлығы ҳаққындағы жуўмақларын усыныўға ҳақылы;

Сондай-ақ, Конституциялық бақлаў комитети өз ўәкилликлерин әмелге асырыў барысында судлардың яки ҳуқық қорғаў уйымларының ўәкилликлерине киретуғын мәселелерди қарап шықпайды.

5-статья. Конституциялық бақлаў комитетин сайлаў

Конституциялық бақлаў комитети Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси Баслығының Жоқарғы Кеңес Президиумы менен келисилген усынысы бойынша Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси сессиясында комитет баслығы, оның орынбасары ҳәм үш ағзасынан ибарат қурамда сайланады.

Конституциялық бақлаў комитетиниң ҳәр бир ағзасы жеке тәртипте сайланады. Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси депутатлары улыўма санының көпшилиги даўысын алған шахс сайланған болып есапланады.

Конституциялық бақлаў комитети қурамына кеминде үш ағза сайланған жағдайда комитет өз жумысын баслаўға ҳақылы.

6-статья. Конституциялық бақлаў комитети ағзасының ўәкиллик мүддети

Конституциялық бақлаў комитети ағзасының ўәкиллик мүддети – бес жыл.

Конституциялық бақлаў комитети баслығы ҳәм оның орынбасары турақлы жумыс ислейтуғын Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси депутатларына теңлестирилген Конституциялық бақлаў комитетиниң ағзалары болып есапланады.

Бир шахстыӊ өзи қатарына еки мүддеттен артық Конституциялық бақлаў комитетиниң ағзасы болып сайланыўы мүмкин емес.

Комитет ағзаларының ўәкиллик мүддети тамамланғаннан кейин Жоқарғы Кеңес тәрепинен тийисли қарар қабыл етиледи.

7-статья. Конституциялық бақлаў комитети жумысының тийкарғы принциплери

Қарақалпақстан Республикасы Конституциясының үстинлиги,   ғәрезсизлик, коллегиаллық, жәриялылық ҳәм комитет ағзаларының тең  ҳуқықлығы Конституциялық бақлаў комитети жумысының тийкарғы принциплери болып табылады.       

8-статья.  Конституцияның үстинлиги

Конституциялық бақлаў комитети өз жумысында Қарақалпақстан Республикасы Конституциясының  үстинлигин,  нызам шығарыўшы ҳәмде атқарыўшы ҳәкимияттың актлеринде инсан ҳуқықлары ҳәм еркинликлери үстинлигине байланыслы конституциялық принциптиң ҳәм  Қарақалпақстан Республикасы Конституциясы басқа нормаларының әмелге асырылыўын тәмийинлеўге қаратылғаны болып есапланады.

Конституциялық бақлаў комитети Қарақалпақстан Республикасының Конституциясына ғана әмел қылған ҳалда жуўмақлар береди.

9-статья. Конституциялық бақлаў комитетиниң ғәрезсизлиги

Конституциялық бақлаў комитетиниң ағзалары өз жумысларын атқарыўда ғәрезсиз болады ҳәм Қарақалпақстан Республикасы Конституциясына ғана бойсынады.

Конституциялық бақлаў комитетиниң жумысына араласыўға жол қойылмайды.

10-статья. Коллегиаллық

Конституциялық бақлаў комитетинде мәселелерди қарап шығыў ҳәм  шешим қабыл етиў коллегиал әмелге асырылады.

11-статья. Жариялылық

Конституциялық бақлаў комитетиниң мәжилислери ашық өткериледи

12-статья. Конституциялық бақлаў комитети ағзаларының тең ҳуқықлылығы

Конституциялық бақлаў комитетинде мәселелерди қарап шығыў ҳәм қарап шығылып атырған мәселелер бойынша даўыс бериўде комитет ағзалары тең ҳуқықларға ийе болады

13-статья. Конституциялық бақлаў комитетиниң нызамшылық басламасы

Конституциялық бақлаў комитети нызамшылық басламасы ҳуқықына ийе.

Конституциялық бақлаў комитети тәрепинен нызамлар жойбарлары нызамшылық басламасы ҳуқықы тийкарында Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеӊесине киргизиў арқалы әмелге асырады.

Конституциялық бақлаў комитети Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеске өзи усынған нызам жойбары қарап шығылып атырғанда қатнасыў ушын өз ўәкилин тайынлайды.

14-статья. Конституциялық бақлаў комитетиниң жумыс ислеў тәртиби

Конституциялық бақлаў комитетиниң жумыс ислеў тәртиби оның Регламенти менен белгиленеди.

Конституциялық бақлаў комитетиниң Регламенти Конституциялық бақлаў комитетиниң ишки жумысы менен байланыслы мәселелерди тәртипке салады ҳәм оның мәжлисинде қабыл етиледи.

 

II-БАП. КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ БАҚЛАЎ КОМИТЕТИ АҒЗАСЫНЫҢ СТАТУСЫ

15-статья. Конституциялық бақлаў комитети ағзалығына қойылатуғын талаплар

Конституциялық бақлаў комитети баслығы, оның орынбасары  ҳәм үш ағзасы сиясат ҳәм ҳуқық тараўыныӊ қәнигелери арасынан, жоқары әдеп-икрамлылық пазийлетке ийе болған Қарақалпақстан Республикасы аймағында турақлы жасайтуғын Өзбекстан Республикасы пуқарасы сайланыўы мүмкин.

16-статья. Конституциялық бақлаў комитети баслығының   ўәкилликлери

Конституциялық бақлаў комитети баслығы:

Конституциялық бақлаў комитетине басшылық етеди ҳәм оның жумысын шөлкемлестиреди;

Конституциялық бақлаў комитети тәрепинен көрип шығыўға қабыл етилген мәселелердиң таярланыўына басшылық етеди;

Конституциялық бақлаў комитетиниң мәжилислерин шақырады ҳәм оларда басшылық етеди;

Конституциялық бақлаў комитети ағзаларының ортасындағы  ўазыйпаларды бөлистиреди;

ҳәр жылы Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеӊесине республикадағы конституциялық нызамлылықтыӊ жағдайы ҳәм комитет жумысларын жүритиў әмелиятын улыўмаластырыў нәтийжелери ҳаққындағы мәлимлемени усыныўы мүмкин;

Конституциялық бақлаў комитети шешимлери ҳәм мәжилислери баянламаларына қол қояды;

Конституциялық бақлаў комитети хызметкерлерин лаўазымға тайынлайды ҳәм лаўазымнан босатады;

Конституциялық бақлаў комитетин сақлаў ҳәм оның жумысын тәмийинлеў ушын бюджет қәрежетлерин бөлистиреди;

Конституциялық бақлаў комитети баслығы нызамшылыққа муўапық басқа ўәкилликлерди де әмелге асырыўы мүмкин.

Конституциялық бақлаў комитети баслығы Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңес комитетлериниң мәжилислеринде қатнасыўы мүмкин.

Конституциялық бақлаў комитети баслығы өз ўәкиллигине киретуғын мәселелер бойынша буйрықлар шығарады.

Конституциялық бақлаў комитети баслығы жоқлығында ямаса ол өз ўазыйпаларын әмелге асырыўы мүмкин болмаған жағдайда, оның ўазыйпаларын Конституциялық бақлаў комитети баслығының орынбасары, оның жоқлығында Конституциялық бақлаў комитетиниң ағзаларынан бири атқарып турады.

17-статья. Конституциялық бақлаў комитетине ағза болып сайланғанлардың анты

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси сессиясында Конституциялық бақлаў комитетиниӊ ағзасы болып биринши мәрте сайланған шахс төмендеги мазмунда ант береди:

«Қарақалпақстан Республикасы Конституциялық бақлаў комитетине ағза болып сайланыўыма байланыслы нызам менен жүкленген миннетлемелерди ҳадал ҳәм ҳүждан менен атқарыўға, өз жумысымда тек ғана Қарақалпақстан Республикасының Конституциясына бойсыныўға салтанатлы түрде ант етемен!».

18-статья. Конституциялық бақлаў комитети ағзалығы ўазыйпасы менен бир ўақытта шуғылланыўға болмайтуғын жумыс

Конституциялық бақлаў комитетиниң ағзалары мәмлекетлик ҳәкимияттың ўәкиллик уйымларының депутаты болыўы мүмкин емес.

Конституциялық бақлаў комитети ағзалары сиясий партиялардың ағзасы болыўы ҳәм сиясий ҳәрекетлерге қатнасыўы мүмкин емес, сондай-ақ бир ўақыттың өзинде актлери комитеттиң бақлаўында болған уйымларда лаўазымлы хызметлерди атқара алмайды.

19-статья. Конституциялық бақлаў комитети ағзасының мәмлекетлик уйымлар мәжилислеринде қатнасыў ҳуқықы

Конституциялық бақлаў комитетиниң баслығы, оның орынбасары ҳәм ағзалары Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси сессияларына қатнасыў ҳәм шығып сөйлеў ҳуқықына ийе.

Конституциялық бақлаў комитетиниң баслығы Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңесиниң мәжилислерине қатнасыў ҳәм оларда шығып сөйлеў ҳуқықына ийе

20-статья. Конституциялық бақлаў комитети ағзасының қол қатылмаслық ҳуқықы

Конституциялық бақлаў комитетиниң ағзасы өз ўәкилликлери мүддети даўамында қол қатылмаслық ҳуқықына ийе.

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң келисимисиз Конституциялық бақлаў комитетиниң ағзасы жынайый жуўапкершиликке тартылыўы, иркиўге алыныўы, қамаққа алыныўы ямаса суд тәртибинде берилетуғын ҳәкимшилик жазаға тартылыўы  мүмкин емес.

Конституциялық бақлаў комитетиниң ағзасын мәжбүрлеп алып келиўге, сондай-ақ оның турақ жайы, хызмет ханасы, жүгин, жеке ҳәм хызмет транспорт қуралларын, жазылмаларын, ол пайдаланып атырған байланыс қуралларын, сондай-ақ оған тийисли ҳүжжетлерди көзден өткериўге жол қойылмайды.

21-статья. Конституциялық бақлаў комитети ағзасының қол қатылмаслығы ҳуқықынан айырыў тәртиби

Қарақалпақстан Республикасы Прокурорының Конституциялық бақлаў комитетиниң ағзасын жынайый жуўапкершиликке тартыў, иркиўге алыў, қамаққа алыў ямаса суд тәртибинде берилетуғын ҳәкимшилик жазаны қолланыўға келисим алыў ҳаққындағы усынысы Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңес тәрепинен қарап шығылады, Жоқарғы Кеңес сессиялары аралығындағы дәўирде оның Президиумы тәрепинен қарап шығылып, Президиумның усы мәселеге тийисли қарары кейин ала Жоқарғы Кеңес сессиясында тастыйықланады.

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң ямаса оның Президиумының Конституциялық бақлаў комитетиниң ағзасын қол қатылмаслық ҳуқықынан айырыўға келисим бериў мәселесине байланыслы қарары дәрҳал Қарақалпақстан Республикасы Прокурорына жибериледи.

Конституциялық бақлаў комитетиниң ағзасын қол қатылмаслық ҳуқықынан айырыўға келисим алған Қарақалпақстан Республикасы Прокуроры ис жүргизиў тамамланған күннен баслап үш күн мүддет ишинде Жоқарғы Кеңеске исти тергеў, судта қарап шығыў нәтийжелери ҳаққында хабар етиўи шәрт.

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң Конституциялық бақлаў комитетиниң ағзасын қол қатылмаслық ҳуқықынан айырыўға келисим бериўден бас тартыўы оған байланыслы жынайы исти жүргизиўди ямаса суд тәртибинде берилетуғын ҳәкимшилик жазаны нәзерде тутатуғын ҳәкимшилик ҳуқықбузарлық ҳаққында исти жүргизиўге жол қойылмайтуғын ҳәм бундай ислерди тоқтатыўға себеп болатуғын жағдай есапланады. Тийисли исти тоқтатыў ҳаққындағы қарар тек ғана жаңадан анықланған жағдайлар бар болса ғана бийкар етилиўи мүмкин.

22-статья. Конституциялық бақлаў комитети ағзасының ўәкилликлерин тоқтатып турыў

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси сессиясында, ал  сессиялар аралығындағы дәўирде Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси Президиумының қарары менен Конституциялық бақлаў комитети ағзасының ўәкилликлери төмендеги жағдайларда тоқтатып турыўы мүмкин:

ол жынайый жуўапкершиликке тартылғанда;

ол комитет ағзасы ўазыйпасы менен бир ўақытта шуғылланыўға болмайтуғын  жумыслар менен шуғылланғанда;

ол судтың  шешими менен бийдәрек жоғалған деп табылғанда.

Конституциялық бақлаў комитети ағзасы ўәкилликлери тоқтатып турылыўы оған ис ҳақы төлеўдиң тоқтатып турылыўына алып келмейди ҳәм комитет ағзасының усы Нызамда белгиленген қол қатылмаслық кепилликлеринен айырмайды, бас шарасы сыпатында комитет ағзасын  қамаққа алыў таңланған жағдайлар буннан тысқары.

Конституциялық бақлаў комитети ағзасының ўәкилликлери оларды тоқтатып турыў тийкарлары бийкар болғанға шекем тоқтатып турылады.

Конституциялық бақлаў комитетиниң ағзалығы ўәкиллигин тиклеў мәселеси Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси тәрепинен, Жоқарғы Кеңес сессиялары аралығындағы дәўирде оның Президиумы тәрепинен қарап шығылады, Президиумның усы мәселеге тийисли қарары кейин ала Жоқарғы Кеңес сессиясында тастыйықланады.

23-статья. Конституциялық бақлаў комитети ағзасының ўәкилликлерин мүддетинен бурын тоқтатыў

Конституциялық бақлаў комитети ағзасының ўәкилликлери Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси Баслығының Жоқарғы Кеңес Президиумы менен келисилген усынысы бойынша Жоқарғы Кеңес сессиясында, ал сессиялар аралығындағы дәўирде Жоқарғы Кеңес Президиумының қарары менен төмендеги жағдайларда  мүддетинен бурын тоқтатылады:

ол комитет ағзасының антын бузғанда;

ол жазба түрде арза бергенде;

оның қарсысына судтың айыплаў ҳүкими нызамлы күшине киргенде;

комитет ағзасы ескертилгеннен яки оның ўәкиллиги тоқтатылғаннан кейин де комитет ағзасы ўазыйпасы менен бир ўақытта шуғылланыўға болмайтуғын жумысты даўам еттиргенде;

денсаўлығының жағдайына яки басқа себеплерге байланыслы ол узақ ўақыт даўамында комитет ағзасы ўазыйпаларын орынлаўға жарамсыз болғанда;

ол Өзбекстан Республикасы пуқаралығын жойтқанда;

ол суд тәрепинен ҳәрекетке уқыпсыз ямаса ҳәрекетке уқыплылығы шекленген деп табылғанда;

ол қайтыс болғанда яки судтың шешими менен қайтыс болған деп жәрияланғанда.

Конституциялық бақлаў комитети ағзасы деген жоқары атқа дақ түсириўши жүрис-турысы бундай мәселени көрип шығыў ушын тийкар болыўы мүмкин.

24-статья. Конституциялық бақлаў комитети баслығы ҳәм орынбасарының ўәкиллик мүддетиниӊ тамамланыўы менен оларды жумысқа жайластырыў кепилликлери

Конституциялық бақлаў комитети баслығы ҳәм орынбасарыныӊ ўәкиллик мүддети тамамланыўы менен оларға Конституциялық бақлаў комитетине сайланғанға шекем ийелеп турған бурынғы жумысы (лаўазымы) бериледи, бундай жумыс (лаўазым) болмаған жағдайда, бурынғы жумысына тең басқа жумыс (лаўазым) бериледи.

25-статья. Конституциялық бақлаў комитети ағзасының транспортта бийпул қатнаў ҳуқықы

Конституциялық бақлаў комитети ағзасы Қарақалпақстан Республикасы аймағында ҳаўа, темир жол, автомобиль жолаўшылар транспортында (такси ҳәм қала жөнелисли транспорты буған кирмейди) бийпул жүриў ҳуқықынан пайдаланады.

Конституциялық бақлаў комитети ағзасының аэропортлар ҳәм аэровокзаллар, темир жол вокзаллары ҳәм станцияларының рәсмий шахслар ҳәм делегациялар ушын арналған залларынан бийпул пайдаланыў ҳуқықына ийе.

Конституциялық бақлаў комитети ағзасы ҳәр бир транспорт түринде ҳәрекеттеги нормаларға сәйкес қол жүгин бийпул алып жүриў ҳуқықына ийе.

Транспорт шөлкемлери менен есапласыў тәртиби нызам ҳүжжетлеринде белгиленеди.

 

III-БАП. КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ БАҚЛАЎ КОМИТЕТИНДЕ ИС ЖҮРГИЗИЎ

26-статья. Конституциялық бақлаў комитетине мәселелерди киргизиў ҳуқықы

Конституциялық бақлаў комитетине мәселелерди киргизиў ҳуқықына төмендегилер ийе:

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси Баслығы;

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси Президиумы;

Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеӊеси;

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси депутатларының кеминде бестен бир бөлегинен ибарат депутатлар топары.

Конституциялық бақлаў комитетиниң кеминде еки ағзасының басламасы менен Конституциялық бақлаў комитетине қарап шығыўы ушын мәселелер киргизилиўи мүмкин.

Егер физикалық ҳәм юридикалық шахслар нызамшылық актлериниӊ Қарақалпақстан Республикасы Конституциясына муўапық емеслигин анықласа, олар бул мәселени Конституциялық бақлаў комитетине усыныў ўәкиллигине ийе болған уйымға жибереди.

Айырым тапсырмалар, пикирлер ҳәм усыныслар Қарақалпақстан Республикасы Конституциялық бақлаў комитетиниң ўәкиллигине муўапық келмесе, оларды қабыл етпеўге ҳақылы.

27-статья. Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесине нызам жойбарларын киргизиў ҳаққында мәселени көрип шығыў

Конституциялық бақлаў комитети нызам жойбарын нызамшылық басламасы тийкарында Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесине киргизиў мәселесин комитет мәжилисинде көрип шығады ҳәм шешим қабыл етеди.

Конституциялық бақлаў комитети шешими менен  Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесинде нызам жойбарын көрип шығыў даўамында қатнасатуғын Конституциялық бақлаў комитетиниң ўәкили белгиленеди. Шешимге киргизилип атырған нызам жойбарының тексти қосымша етиледи.

28-статья. Конституциялық бақлаў комитетинде мәселелерди көрип шығыў мүддети

Конституциялық бақлаў комитетинде қарап шығыў ушын киргизилген мәселе келип түскен күннен баслап жети күнлик мүддеттен кешиктирмей үйренип шығады.

Конституциялық бақлаў комитетине келип түскен күннен баслап бир ай мүддет ишинде мәселе бойынша  тийисли шешим қабыл етиледи.

29-статья. Конституциялық бақлаў комитети мәжилисиниң қатнасыўшылары

Конституциялық бақлаў комитетиниң мәжилисине Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң Баслығы, оның орынбасары, Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси комитетлери ҳәм комиссиялары баслықлары, Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңесиниң Баслығы, Қарақалпақстан Республикасы судыныӊ баслығы Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик судыныӊ баслығы, Қарақалпақстан Республикасы Прокуроры ҳәм Қарақалпақстан Республикасы Әдиллик министри қатнасыўы мүмкин. Олар қаралып атырған барлық мәселелер бойынша өз пикирлерин билдириўге ҳақылы.

30-статья. Конституциялық бақлаў комитетиниң шешимин қабыл етиў тәртиби

Конституциялық бақлаў комитетиниң шешими ашық даўыс бериў жолы менен қабыл етиледи.

Комитет ағзасы даўыс бериўде бийтәреп болыўға ямаса қатнаспаўға ҳақылы емес.

Мәжилисте қатнасып атырған комитет ағзаларының көпшилиги жақлап даўыс берген жағдайда, Конституциялық бақлаў комитетиниң шешими қабыл етилген болып есапланады. Даўыслар тең болып қалған жағдайда басшылық етиўшиниң даўысы шешиўши болып есапланады.

Комитеттиӊ шешимине қосылмаған комитет ағзасы өз пикирин жазба түрде баян етиўге ҳәм оны Конституциялық бақлаў комитетиниң мәжилис баянламасына қосып қойыўға хақылы.

Комитет ағзалары комитет тәрепинен қаралып атырған мәселелер бойынша актлердиӊ ямаса акт жойбарларыныӊ Қарақалпақстан Республикасы Конституциясына ҳәм нызамларына муўапықлығы ямаса муўапық емеслиги ҳаққында өз пикирлерин комитеттиӊ жуўмағы қабыл етилмегенше жәмийетшиликке билдириў ҳуқықына ийе емес.

31-статья. Конституциялық бақлаў комитетиниң мәжилисине шақырыў

Конституциялық бақлаў комитетиниң мәжилисине зәрүрли мағлыўмат ямаса материалларға ийе болған шахслар, экспертлер ҳәм қәнигелер шақырылыўы мүмкин.

Эксперт ҳәм қәнигелер Конституциялық бақлаў комитети тәрепинен  берилген сораўлар бойынша тийкарланған жуўмақ береди ҳәм усы комитеттиң мәжилисинде зәрүр болған жағдайда жуўмақтың мазмунын түсиндиреди.

32-статья. Қарақалпақстан Республикасы Конституциялық бақлаў комитетиниң жуўмақларын жибериў

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң қарап шығыўына усынылған нызам жойбарларының, сондай-ақ ҳәрекеттеги нызамлар ҳәм басқада актлердиң, Жоқарғы Кеңес Президиумы қарарларының, Жоқарғы Кеңес Баслығының бийликлериниң, Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси қарарларының ҳәм бийликлериниң Қарақалпақстан Республикасы Конституциясына муўапықлығы ҳаққындағы Конституциялық бақлаў комитетиниң жуўмақлары тийислисинше Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси, оның Президиумы ҳәм Жоқарғы Кеңес Баслығына, Министрлер Кеңесине жибериледи.

Конституциялық бақлаў комитетиниң бундай жуўмақлары нызамлардың ҳәрекет етиўин тоқтатпайды.

Басқа актлердиң Қарақалпақстан Республикасының Конституциясына ямаса нызамларына сәйкес келмеўшилиги муўапықластырғанға шекем ҳәрекет етиўи тоқтатып қойылады.

Ҳәрекет етиўи тоқтатылған актлер ҳаққында билдириўлер тийисли тәртипте жәрияланады.

33-статья. Конституциялық бақлаў комитетиниң ҳүжжети

Норматив-ҳуқықый акттиң Қарақалпақстан Республикасы Конституциясына муўапықлығы ҳаққындағы қарап шығылған мәселениң мазмуны бойынша Конституциялық бақлаў комитетиниң шешими жуўмақ деп аталады.

Басқа жағдайларда Конституциялық бақлаў комитетиниң шешими басқаша формаға да ийе болыўы мүмкин.

34-статья. Конституциялық бақлаў комитетиниң шешимин жәриялаў ҳәм олардыӊ күшке кириўи

Конституциялық бақлаў комитетиниӊ жуўмағы ҳәм басқа да шешимлери Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң рәсмий дереклеринде жәрияланыўы мүмкин.

Конституциялық бақлаў комитетиниң шешими комитет баслығы шешимге қол қойған күннен баслап өз күшине киреди.

35-статья. Норматив-ҳуқықый актлерди Қарақалпақстан Республикасы Конституциясы ҳәм нызамларына муўапықластырыў

Конституциялық бақлаў комитети жуўмағында көрсетилген нызамлардың ҳәм басқада актлердиң Конституцияға ямаса нызамларға муўапық емеслиги тийисли уйымлар ҳәм олардың басшылары тәрепинен бир ай мүддет ишинде муўапықластырылыўы шәрт.

Көрсетилген мүддетте бул сәйкес келмеўшиликлер муўапықластырылмаса, мәселени Қарақалпақстан Республикасы Конституциялық бақлаў комитетиниң усынысы тийкарында тиккелей Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси қарап шығады.

Конституциялық бақлаў комитетиниң жуўмағы нызамлардың ҳәрекет етиўин тоқтатпайды.

Нызам асты актлериниӊ ҳәрекет етиўи Қарақалпақстан Республикасы Конституциясына ҳәмде нызамларына муўапықластырылғанға шекем Конституциялық бақлаў комитетиниң жуўмағы менен тоқтатылады.

Инсан ҳуқықлары ҳәм еркинликлерин шеклейтуғын норматив-ҳуқықый актлер Конституциялық бақлаў комитетиниң жуўмағы қабыл етилген күннен баслап өз күшин жойытқан болып есапланады.

36-статья. Конституциялық бақлаў комитетиниң ҳүжжетин көрип шығыў

Қарақалпақстан Республикасы нызам жойбарлары ҳәм ҳәрекеттеги нызамшылық актлериниӊ Қарақалпақстан Республикасы Конституциясына қайшы келиўи ҳаққындағы Конституциялық бақлаў комитетиниң жуўмағы дәслепки тәризде Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң комитетлери тәрепинен қарап шығылады ҳәм жуўмақты қарап шығыў ушын сессияның күн тәртиби жойбарына киргизиў ҳаққында қарар қабыл етиледи.

Комитет жуўмағы тек Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң барлық депутатларының үштен екисиниӊ даўысы менен қабылланған Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң  шешими менен бийкарланыўы мүмкин.

 

IV-БАП. КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ БАҚЛАЎ КОМИТЕТИНИӉ ЖУМЫСЫН ШƟЛКЕМЛЕСТИРИЎ

37-статья. Конституциялық бақлаў комитетиниң дүзилиўи

Конституциялық бақлаў комитетиниң дүзилиўи ҳәм лаўазымлары ажыратылған қаржылар көлеминде Конституциялық бақлаў комитетиниң баслығы тәрепинен тастыйықланады.

38-статья. Конституциялық бақлаў комитетин қаржы менен тәмийинлеў

Конституциялық бақлаў комитети Қарақалпақстан Республикасы бюджетиниң қаржылары есабынан тәмийинленеди

39-статья. Конституциялық бақлаў комитети ағзаларының   материаллық ҳәм социаллық жақтан тәмийинлениўи

Конституциялық бақлаў комитети ағзаларының материаллық ҳәм социаллық тәмийинлениўи бойынша, олар Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң депутатларына теңлестириледи.

Конституциялық бақлаў комитети баслығына ҳәм оның орынбасарына отыз алты жумыс күни мүддетинде ҳәр жыллық төлемли мийнет дем алысы бериледи.

40-статья. Конституциялық бақлаў комитети ағзасының хызмет гүўалығы ҳәм өңирге тағатуғын белгиси

Конституциялық бақлаў комитети ағзаларына гүўалық ҳәм өңирге тағатуғын белги бериледи. Конституциялық бақлаў комитети ағзаларына гүўалық ҳәм өңирге тағатуғын белгиден өз ўәкилликлери мүддети даўамында пайдаланады.

Конституциялық бақлаў комитети ағзаларының гүўалығы ҳәм өңирге тағатуғын белгиси ҳаққындағы Реже Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси Баслығы тәрепинен тастыйықланады.

41-статья. Конституциялық бақлаў комитетиниң мөри

Конституциялық бақлаў комитети Қарақалпақстан Республикасы мәмлекетлик герби сәўлеленген ҳәм өзиниң аты жазылған мөрге ийе болады.

 

V-БАП. ЖУЎМАҚЛАЎШЫ РЕЖЕЛЕР

42-статья. Қарақалпақстан Республикасы айырым нызам ҳүжжетлерин өз күшин жойытқан деп табыў

Төмендегилер өз күшин жойытқан деп табылсын:

1) Қарақалпақстан Республикасының 07.03.1998-жылы қабыл етилген «Қарақалпақстан Республикасының Конституциялық бақлаў комитети ҳаққында»ғы 344/I-санлы Нызамы;

2) «Қарақалпақстан Республикасының Конституциялық бақлаў комитети ҳаққында»ғы Қарақалпақстан Республикасының  Нызамын ҳәрекетке енгизиў туўралы Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң
07.03.1998-жылғы 345/I-санлы Қарары.

3) Қарақалпақстан Республикасының 29.05.2004-жылы қабыл етилген «Қарақалпақстан Республикасының айырым нызамларына өзгерис ҳәм қосымшалар киргизиў ҳаққында»ғы 273/II-санлы Нызамы;

4)«Қарақалпақстан Республикасының айырым нызамларына өзгерис ҳәм қосымшалар киргизиў ҳаққында»ғы Қарақалпақстан Республикасының  Нызамын ҳәрекетке енгизиў туўралы Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң 29.05.2004-жылғы 274/II-санлы Қарары.

43-статья. Усы Нызамның орынланыўын, жеткизилиўин, мазмуны ҳәм әҳмийети түсиндирилиўин тәмийинлеў 

Қарақалпақстан Республикасы Конституциялық бақлаў комитети ҳәм Қарақалпақстан Республикасы Әдиллик министрлиги усы Нызамның орынланыўын, орынлаўшыларға жеткерилиўин ҳәмде мазмунын ҳәм әҳмийетин халық арасында түсиндирилиўин тәмийинлесин.

44-статья. Нызам ҳүжжетлерин усы Нызамға муўапықластырыў

Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси:

ҳүкимет қарарларын усы Нызамға муўапықластырсын;

мәмлекетлик басқарыў уйымлары усы Нызамға қайшы болған өз норматив-ҳуқықый ҳүжжетлерин қайта көрип шығыўы ҳәм бийкар етилиўин тәмийинлесин.

45-статья. Усы Нызамның күшке кириўи

Усы Нызам рәсмий жәрияланған күннен баслап күшке киреди.

 

 

Қарақалпақстан Республикасы

Жоқарғы Кеңесиниң Баслығы                                                           М.Камалов

 

Нөкис қаласы, 12-июнь 2021-жыл

№ 130/XVIII