XALÍQTÍ JUMÍS PENEN TÁMIYINLEW HAQQÍNDA

QARAQALPAQSTAN RESPUBLIKASÍNÍŃ NÍZAMÍ

28.11.1998-j. №410/I

 

 XALÍQTÍ JUMÍS PENEN TÁMIYINLEW HAQQÍNDA

(jańa redakciya)

 

Usı Nızamǵa tómendegilerge muwapıq ózgerisler kirgizilgen:

01.12.2000-j. 80/II-sanlı QR Nızamı

28.12.2001-j. 144/II-sanlı QR Nızamı

29.08.2006-j. 94/III-sanlı QR Nızamı

30.09.2014-j. 229/XVI-sanlı QR Nızamı

11.08.2017-j. 153/XVII-sanlı QR Nızamı

18.08.2018-j. 200/XXII-sanlı QR Nızamı

29.06.2019-j 258/ XXVI -sanlı QR Nızamı

 

  1. I. Ulıwma rejeler

 

1-statya. Xalıqtı jumıs penen támiyinlew haqqında nızam aktleri

Xalıqtı jumıs penen támiyinlew haqqında nızam aktleri usı Nızam hám basqa da nızamlardan ibarat boladı.

Eger Ózbekstan Respublikasınıń xalıqaralıq shártnamasında usı Nızamdaǵıdan basqa qádeler belgilengen bolsa, xalıqaralıq shártnama rejeleri qollanıladı.

Xalıqtı jumıs penen támiyinlew haqqındaǵı nızam aktleri Qaraqalpaqstan Respublikasınıń puqaralarına, sonday-aq Qaraqalpaqstan Respublikasınıń aymaǵında turaqlı jasap kiyatırǵan sırt el puqaralarına hámde puqaralıǵı bolmaǵan adamlarǵa tyiisli.

 

2-statya. Xalıqtı jumıs penen támiyinlew

Jumıs penen támiyinlew puqaralardıń nızam aktlerine qarama-qarsı kelmeytuǵın, olardıń jeke hám jámiyetlik talapların qanaatlandırıw menen baylanıslı bolǵan, olarǵa xızmet haqı (miynet dáramatı) keltiretuǵın jumıs bolıp tabıladı.

Puqaralarǵa ónimli jáne dóretiwshilik miynet etiwge bolǵan óz uyıpların jumsaw hám nızam aktleri menen qadaǵan etilmegen hár qanday jumıs, sonıń ishinde haqı tólenetuǵın jumıstı orınlawǵa baylanıslı bolmaǵan jumıs penen shuǵıllanıwdıń ayrıqsha huqıqı tiyisli boladı.

Májbúriy miynet, yaǵnıy qanday da bir jaza qollanıladı dep qorǵatıw arqalı jumıstı orınlawǵa májbúrlew qadaǵan etiledi. Nızamda belgilengen jaǵdaylar buǵan kirmeydi. Adamlardıń ıqtıyarlı ráwishte jumıs penen bánt bolmawı olardı juwapkershilikke tartıwǵa tiykar bola almaydı.

Tómendegiler jumıs penen támiyinlengen dep esaplanadı:

jallanıp islep atırǵan, sonıń ishinde jumıstı is haqı tólenip, tolıq emes jumıs waqtında yaki úyde orınlap, sonday-aq, is haqı tólenetuǵın basqa jumısqa, sonıń ishinde waqıtsha jumısqa iye bolǵan;

kesellengenligi, dem alısta, kásipke tayarlawda, qayta tayarlawda, qániygeligin asırıwda ekenligi, óndiris toqtatıp qoyılıwına baylanıslı, sonday-aq waqıtsha jumıs ornında bolmaǵan xızmetkerdiń jumıs ornı nızam hújjetlerine muwapıq saqlanıp turatuǵın basqa jaǵdaylarda waqıtsha jumıs ornında bolmaǵan;

is haqı tólenetuǵın lawazımǵa saylanǵan yamasa tayınlanǵan;

ózin jumıs penen ǵárezsiz támiyinlep atırǵan, sonıń ishinde isbilermenlik jumısı menen shuǵıllanıp atırǵan ónermentler, shańaraq kárxanaları qatnasıwshıları, diyqan xojalıqları, óndirislik kooperativler aǵzaları, fermerler hám nızam hújjetlerine muwapıq basqalar;

Ózbekstan Respublikası Qurallı Kúshlerinde, sonday-aq Ishki isler ministrligi, Ayrıqsha jaǵdaylar basqarması, Milliy qáwipsizlik xızmeti áskerlerinde hám olardıń uyımlarında xızmetti ótep atırǵan, sonday-aq alternativalıq xızmetti ótep atırǵan;

óz jumısın nızam hújjetlerine muwapıq ámelge asırıp atırǵan mámleketlik emes kommerciyalıq emes shólkemlerde, sonday-aq diniy shólkemlerde islep atırǵan puqaralar. (QR 30.09.2014-j. 229/XVI-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

        

3-statya. Jumıssız dep tanıw

Jumıssızlar – on altı jastan baslap pensiya menen támiyinlew huqıqın alǵanǵa shekem jastaǵı haqı tólenetuǵın yaki dáramat keltiretuǵın jumısqa iye bolmaǵan, jumıs izlep júrgen hám jumıs usınıs etilse, oǵan kiriwge tayar bolǵan yamasa kásipke tayarlawdan, qayta tayarlawdan ótiwge yaki mamanlıǵın asırıwǵa tayar bolǵan miynetke jaramlı shaxslar (buǵan bilimlendiriw mákemelerinde bilim alıp atırǵanlar kirmeydi).

Usı statyanıń birinshi bóliminde kórsetilgen, jumısqa ornalasıwda járdem alıw ushın jergilikli miynet uyımlarına múrájat etken hám olar tárepinen jumıs izlewshi sıpatında dizimge alınǵan shaxslar jumıssız dep tán alınadı. (QR 30.09.2014-j. 229/XVI-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

Adamdı jumıssız dep tanıw haqqındaǵı sheshim jergilikli miynet uyımları tárepinen olar jumıs izlep júrgen adam sıpatında dizimge alınǵan kúnnen baslap on birinshi kúnnen keshiktirmey qabıl etiledi.

Tómendegiler jumıssız dep tanılmaydı:

miynet uyımlarında dizimge alınǵan kúnnen baslap on kún ishinde usınılǵan hám oǵan qolay keletuǵın jumıstan eki ret bas tartqan adamlar;

dizimge alınǵan kúnnen baslap on kún ishinde qolay keletuǵın jumıstı izlestiriw maqsetinde unamlı sebeplersiz miynet uyımlarına kelmegen adamlar.

Usınılǵan jumıstan bas tartqan kúnnen yamasa qolay keletuǵın jumıstı izlestiriw maqsetinde unamlı sebeplersiz miynet uyımına kelmegen kúnnen baslap otız kalendarlıq kún ótkennen keyin ǵana adam jumıs izlep júrgen sıpatında qayta dizimnen ótiwge haqılı boladı.

Puqaralardı jumıssız sıpatında dizimge alıw tártibi Nızam aktleri menen belgilenedi.

 

4-statya. Qolaylı jumıs

Birinshi ret jumıs izlestirip atırǵan, kásibi (qánigeligi) bolmaǵan adamlar ushın dáslepki kásip tayarlıǵın talap etpeytuǵın jumıs, bunday jumıstı tawıp beriw múmkinshiligi bolǵan jaǵdayda, olardıń jasın hám basqa da ózgesheliklerin esapqa ala otırıp haqı tólenetuǵın basqa jumıs, sonıń ishinde waqıtsha jumıs qolaylı jumıs dep esaplanadı.

Jumıstan hám xızmet haqıdan (miynet dáramatınan) ayırılǵan adamlar ushın olardıń kásiplik tayarlıǵına sáykes bolǵan, jasın, densawlıǵın, jaǵdayın, miynet stajın jáne burınǵı qánigeligi boyınsha tájiriybesin, jańa jumıs ornınıń transportta qatnaw jaǵınan jaǵdaylılıǵın esapqa alatuǵın jumıs qolaylı jumıs dep esaplanadı.

Usı Nızamnıń 27-statyasınıń úshinshi bóliminde názerde tutılǵan jumıssızlıq napaqasın alıw dáwiri tamam bolǵannan soń, kásibi (qánigeligi) boyınsha jumıs tawıp beriw múmkin bolmaǵan jaǵdayda, jumısshınıń qábiletin, onıń densawlıǵı jaǵdayın, aldınǵı is tájiriybesin hám onıń ushın qolay bolǵan oqıtıw usılların inabatǵa alǵan halda, kásibin (qánigeligin) ózgertiwdi talap etetuǵın jumıs maqul keletuǵın jumıs dep esaplanıwı múmkin. (QR 30.09.2014-j. 229/XVI-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

Tómendegi jaǵdaylarda jumıs qolaylı jumıs dep esaplanıwı múmkin emes:

eger, jumısı jasaytuǵın jerin ózgertiw menen baylanıslı bolsa;

usınılǵan jumıs turaqlı jasaytuǵın jerinen ádewir uzaq bolsa hám transportta qatnaw jaǵınan qolaylı bolmasa. Jumıs ornınıń transportta qatnaw jaǵınan qolaylılıǵın (jol qoyılıwı múmkin bolǵan uzaqlıǵın) sol orında jámiyetlik transport tarmaǵınıń rawajalınıwın esapqa alıp, jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımı anıqlaydı;

usınıs etilgen jumıstan bas tartıwı jumısshınıń densawlıǵı jaǵdayına, onıń jasına hám basqa keshirimli sebeplerge baylanıslı tiykarlanǵan bolsa. (QR 30.09.2014-j. 229/XVI-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

 

5-statya. Xalıqtı jumıs penen támiyinlew tarawında mámleketlik siyasattıń tiykarǵı principleri

Xalıqtı jumıs penen támiyinlew tarawında mámleketlik siyasat tómendegi principlerge tiykarlanadı:

miynet etiw hám jumıstı erkin tańlaw huqıqın ámelge asırıwda barlıq puqaralarǵa jınısına, jasına, rasasına, milletine, tiline, sociallıq shıǵısına, múliklik jáne lawazımlıq jaǵdayına, dinge qatnasına, kóz-qarasına, jámiyetlik birlespelerdiń qatarında bolıwına, sonday-aq xızmetkerlerdiń iskerlik sıpatları menen olardıń miynetiniń nátiyjelerine baylanıslı bolmaǵan basqa da jaǵdaylarǵa qaramastan teńdey múmkinshiliklerdi támiiyinlew;

adamlardıń miyneti menen isbilermenlik intasın qollap-quwatlaw jáne xoshametlew, olarda miynet etiwinde, turmıs keshiriwinde ılayıqlı sharayatlardı támiyinleytuǵın ónimli hám dóretiwshilik miynet qábiletin rawajlandırıwǵa járdemlesiw;

miynet etiwdiń ıqtıyarlılıǵı;

jumıs penen támiyinlew salasında sociallıq kepillikler beriw hám xalıqtı jumıssızlıqtan qorǵawdı támiyinlew;

sociallıq qorǵawǵa oǵada mútáj, jumıs tabıwda qıynalıp atırǵan puqaralar ushın háreket etip turǵan jumıs orınların saqlap qalǵan hám jańa jmıs orınların dúzip atırǵan jumıs beriwshilerdi xoshametlew;

jumıs penen támiyinlew tarawındaǵı ilajlardı ekonomikalıq hám sociallıq siyasattıń basqa baǵdarları menen muwapıqlastırıw;
(QR 18.08.2018-j. 200/XXII-sanlı Nızamı tiykarında ózgeris kirgizilgen)

xalıqtı jumıs penen támiyinlew boyınsha ilajlardı islep shıǵıw, ámelge asırıw hám olardıń orınlanıwın qadaǵalawda mámleketlik uyımlar, kásiplik awqamlar, xızmetkerlerdiń wákillik uyımları jáne jumıs beriwshilerdiń óz-ara birlikte háreket etiwi;

xalıqtı jumıs penen tájiriybe mashqalaların sheshiwde xalıqaralıq birge islesiw. (QR 18.08.2018-j. 200/XXII-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

 

6-statya. Miynet etiw huqıqınıń kepillikleri

Qaraqalpaqstan Respublikasınıń húkimeti: (QR 18.08.2018-j. 200/XXII-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

jumıs penen támiyinlew túrine, sonıń ishinde hár qıylı miynet rejimindegi jumıstı tańlaw erkinligine;

jumısqa qabıl etiwden nızamsız túrde bas tartıwdan hám miynet shártnamasın nızamsız túrde biykarlawdan qorǵawǵa;

qolay keletuǵın jumıs tańlaw hám jumısqa ornalasıwǵa biypul járdem beriwge;

hár birewge kásipke hám jumısqa iye bolıwda, miynet etiw jáne jumıs penen támiyinleniw sharayatlarında, miynetke haqı tólewde, xızmeti boyınsha joqarılap barıwında teń múmkinshiliklerdi támiyinlewge;

jańa kásipke (qánigelikke) biypul oqıtıwǵa, jergilikli miynet uyımlarında yamasa olardıń jollaması menen basqa oqıw orınlarında stipendiya tólep mamanlıǵın arttırıwǵa;

basqa jerdegi jumısqa qabıl etilgende sarplanǵan materiallıq shıǵınlar ushın nızam aktlerine muwapıq ótew tólemlerin tólewge;

haqı tólenetuǵın jámiyetlik jumıslarda qatnasıw ushın múddetli miynet shártnamaların dúziw múmkinshiligine kepillik beredi.

 

7-statya. Xalıqtıń ayırım kategoriyaların jumısqa ornalastırıwdaǵı qosımsha kepillikler

Qaraqalpaqstan Respublikasınıń húkimeti; (QR 18.08.2018-j. 200/XXII-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

sociallıq qorǵawǵa mútáj, jumıs tabıwda qıynalıp atırǵan hám miynet bazarında teń sharayatlarda básekige uqıplı bolmaǵan adamlarǵa, sonıń ishinde on tórt jasqa tolmaǵan balaları, mayıp balaları bar jeke baslı jáne kóp balalı ata-analarǵa;

orta arnawlı bilimlendiriw mákemelerin tamamlaǵan jaslarǵa, sonday-aq kásip-óner bilimlendiriw mákemeleriniń hám joqarı oqıw orınlarınıń mámleketlik grantları tiykarında bilim alǵan pitkeriwshilerge; (QR JK wo.0y.w0qo-j. wti/XXVI sanlı QR Nızamına tiykar ózgerisler kirgizilgen)

Ózbekstan Respublikası Qurallı Kúshlerinen múddetli áskeriy xızmetten bosatılǵanlarǵa; (QR 30.09.2014-j. 229/XVI-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

mayıplarǵa hám pensiya jasına jaqınlasıp qalǵan adamlarǵa;

jazanı ótew mákemelerinen azat etilgen yaki sud qararına muwapıq medicinalıq májbúrlew sharalarına tartılǵan shaxslarǵa; (QR 30.09.2014-j. 229/XVI-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

adam sawdasınan jábirlengenlerge qosımsha kepilliklerdi támiyinleydi. (QR 30.09.2014-j. 229/XVI-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

Qosımsha kepillikler qosımsha jumıs orınların, qánigelestirilgen kárxanalardı, sonıń ishinde mayıplar miynet etetuǵın kárxanalardı dúziw, jumıs úyretiwdiń arnawlı baǵdarlamaların shólkemlestiriw, kárxana, mákeme hám shólkemlerge usı statyanıń birinshi bóliminde kórsetilgen taypadaǵı puqaralardı jumısqa ornalastırıw ushın jumıs orınlarınıń eń kem degen muǵdarın belgilew, sonday-aq nızam aktlerinde názerde tutılǵan basqa da ilajlar menen támiyinlenedi. (QR 30.09.2014-j. 229/XVI-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

Jumıs beriwshi jumıs orınlarınıń belgilengen eń kem muǵdarı esabınan jumıs orınlarına jumısqa ornalastırıw ushın nızam hújjetlerinde belgilengen tártipte jergilikli miynet uyımları hám basqada uyımlar tárepinen jiberiletuǵın, usı statyanıń birinshi bóliminde kórsetilgen shaxslardı jumısqa qabıl etiwi shárt. Bul shaxslardı jumısqa qabıl etiwden tiykarsız bas tartqan jumıs beriwshi hám onıń wákillikli shaxsları belgilengen tártipte juwapker boladı. (QR 30.09.2014-j. 229/XVI-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

 

8-statya. Qurallı Kúshlerden, Ishki isler ministrligi hám Mámleketlik qáwipsizlik xızmetinen bosatılǵan adamlardı jumısqa ornalastırıwdaǵı qosımsha kepillikler

Kárxana qayta shólkemlestirilgende áskeriy xızmetten bosatılǵan adamlardı jumısqa ornalastırıwdı onıń huqıqıy miyrasxorları, kárxana saplastırılǵan jaǵdayda – jergilikli miynet uyımı ámelge asıradı.
(QR 18.08.2018-j. 200/XXII-sanlı Nızamı tiykarında ózgeris kirgizilgen)

 

9-statya. Saylap qoyılatuǵın lawazımlarǵa saylanǵan xızmetkerlerdi jumısqa ornalastırıwdaǵı qosımsha kepillikler

Mámleketlik uyımlardaǵı yamasa xızmetkerlerdiń wákillik uyımlarındaǵı saylap qoyılatuǵın lawazımlarǵa saylanıwı sebepli jumıstan azat etilgen xızmetkerlerge saylap qoyılatuǵın lawazımdaǵı wákillikleri pitkennen keyin burınǵı jumısı (lawazımı) beriledi, bunday jumıs (lawazım) joq bolsa burınǵısına teń jumıs (lawazım) beriledi.

 

91-statya. Sudyalıq lawazımǵa saylanǵan yaki tayınlanǵan xızmetkerlerdi jumısqa ornalastırıwdaǵı qosımsha kepillikler

Sudyalıq lawazımǵa saylanǵanlıǵı yaki tayınlanǵanlıǵı sebepli jumıstan bosatılǵan shaxslarǵa olardıń wákillikleri tamamlaǵannan keyin sudyalıq lawazımǵa saylanıwǵa yaki tayınlanıwına shekem iyelep turǵan aldıńǵı jumısı (lawazımı) beriledi, bunday jumıs (lawazım) bolmaǵan jaǵdayda, burınǵısına teń basqa jumıs (lawazım) beriledi. (QR 30.09.2014-j. 229/XVI-sanlı Nızamı tiykarında 91-statya menen tolıqtırılǵan)

 

  1. Puqaralardıń jumıs penen támiyinleniw huqıqları

 

10-statya. Jumısqa ornalasıw huqıqı

Ónimli hám dóretiwshilik miynet etiwge bolǵan óz qábiletine biylik etiw hám nızam hújjetleri menen qadaǵan etilmegen hár qanday jumıs penen shuǵıllanıw hár kimniń tolıq huqıqı bolıp tabıladı.

Hár kim jumıs beriwshige tikkeley múrájat etiw jolı menen yaki miynet uyımlarınıń biypul járdemi arqalı jumıs ornın erkin tańlaw huqıqına iye. (QR 30.09.2014-j. 229/XVI-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

 

11-statya. Kásipke baylanıslı másláhát alıw, kásipke tayarlaw, qayta tayarlaw, mamanlıǵın arttırıw hám málimlemeler alıw huqıqı

Jumıs izlestirip atırǵan hám miynet uyımına murajat etken puqaralar támiyin etiletuǵın jumıs túrin, jumıs ornı menen miynet rejimin erkin tańlaw maqsetinde kásipke tiyisli biypul másláhátler alıw, kásipke tayarlıqtan, qayta tayarlıqtan ótiw, mamanlıǵın arttırıw jáne tiyisli málimleme alıw huqıqına iye boladı.

 

12-statya. Jumıssızlıq dáwirinde sociallıq qollap-quwatlawǵa iye bolıw huqıqı

Belgilengen tártipte jumıssız dep tanılǵan adamlar jumıssızlıq napaqasın alıw huqıqına iye boladı.

 

13-statya. Ózbekstan respublikası puqaralarınıń mámleket tısqarısında jáne sırt el puqaralarınıń Ózbekstan Respublikasında hám Qaraqalpaqstan Respublikasında miynet etiwi

Ózbekstan Respublikasınıń (sonıń ishinde Qaraqalpaqstan Respublikasınıń) puqaraları Ózbekstan Respublikası aymaǵınan tısqarıda miynet etiw menen shuǵıllanıw, óz betinshe jumıs izlestiriw hám jumısqa ornalasıw huqıqına iye boladı.

Ózbekstan Respublikası puqaraların mámleket aymaǵınan tısqarıda jumısqa ornalastırıw Sırtqı miynet migraciyası agentligi tárepinen ámelge asırıladı (18.08.2018-j. 200/XXII-sanlı Nızamı tiykarında alıp taslanǵan)

Sırt el puqaralarınıń Qaraqalpaqstan Respublikasında jumıs alıp barıwı nızam hújjetlerinde belgilengen tártipte ámelge asırıladı.
(QR 30.09.2014-j. 229/XVI-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

 

14-statya. Miynet uyımlarınıń hámde olardıń lawazımlı adamlardıń háreketleri (sheshimleri) ústinen shaǵım etiw huqıqı

Miynet uyımlarınıń hámde olardıń lawazımlı adamlarınıń orınsız háreketleri (sheshimleri) ústinen baǵınıshlılıǵı boyınsha joqarı lawazımǵa yamasa lawazımlı adamǵa yaki sudqa tikkeley shaǵım etiwi múmkin.

 

III. Xalıqtı jumıs penen támiyinlewdi tártiplestiriw

 

15-statya. Mámleketlik basqarıw uyımlarınıń xalıqtı jumıs penen támiyinlewdi tártiplestiriw tarawındaǵı wákillikleri

Mámleketlik basqarıw uyımları:

miynet bazarın qáliplestiriw hám rawajalndırıwdı támiyinlewshi strukturalıq, finanslıq, kreditlik, investiciyalıq jáne salıq siyasatın ámelge asırıw boyınsha ilajlardı islep shıǵadı;

ekonomikalıq dúzilislerge tallaw-izertlew, miynet bazarınıń jaǵdayı hám xalıqtı jumıs penen támiyinlew tarawındaǵı awhalǵa boljawlar júrgizedi, bul tarawda mámleketlik statistika esabın jáne esap beriwin ámelge asıradı;

xalıqtı jumıs penen támiyinlew baǵdarlamaların islep shıǵadı hám ámelge asıradı;

puqaralardıń jumıs penen támiyinleniw tarawındaǵı nızamlı huqıqları hám máplerine mámleket tárepinen tiyisli ráwishte kepillikler beriliwin, sonday-aq qorǵalıwın támiyinleydi;

qosımsha jumıs orınlarınıń dúziliwine, miynet sharayatlarınıń jaqsılanıwına járdem beredi;

nızam aktlerine muwapıq basqa da wákilliklerdi ámelge asıradı.

 

16-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası Bántlik hám miynet qatnasıqları ministrligi hám onıń jergilikli uyımlarınıń xalıqtı jumıs penen támiyinlew salasındaǵı wákillikleri
(QR 18.08.2018-j. 200/XXII-sanlı Nızamı tiykarında ózgeris kirgizilgen)

Xalıqtı jumıs penen támiyinlew salasındaǵı mámleketlik siyasattı iske asırıw hámde puqaralardı tiyisli kepillikler menen támiyinlew Qaraqalpaqstan Respublikası Bántlik hám miynet qatnasıqları ministrligi hám onıń jergilikli uyımları tárepinen ámelge asırıladı. (QR 18.08.2018-j. 200/XXII-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

Qaraqalpaqstan Respublikası Bántlik hám  miynet qatnasıqları ministrligi:

miynet bazarı sharayatınıń monitoringin  shólkemlestiredi hámde sonıń tiykarında aymaqlar hám tarmaqlar kesiminde jańa jumıs orınların shólkemlestiriwge baylanıslı  buyrıtpalardı qáliplestiredi;

miynet bazarın tártipke salıw hám bántlik salasında bazar sharayatlarına say keletuǵın normativ-huquqıy hújjetlerdi islep shıǵıwǵa qatnasadı hámde ámelge asıradı;

xalıqtı jumıs penen támiyinlew máseleleri boyınsha jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımlarına hám jergilikli miynet uyımlarına metodikalıq hámde ámeliy járdemler kórsetedi;

Ózbekstan Respublikası Bántlikke kómeklesiwshi mámleketlik qordıń (bunnan keyingi tekste Bántlikke kómeklesiwshi mámleketlik qorı dep júritiledi) qarjılarınan jumıssızlardı sociallıq qollap-quwatlaw, jańa jumıs orınların jaratıw, jumıs penen bánt bolmaǵan xalıqtı kásipke tayarlaw hám qayta tayarlaw, mamanlıǵın arttırıw ushın paydalanıwdıń baǵdarların belgilewde qatnasadı;

xalıqtı jumıs penen támiyinlew haqqındaǵı nızam aktleri talapları saqlanıwı ústinen tekseriw hám qadaǵalawdı támiyinleydi;

jumısqa jaylasıwǵa mútáj bolǵan shaxslardı ekonomikanıń hám miynet bazarınıń haqıyqıy mútájliklerine muwapıq kásipke tayarlaw, qayta tayarlaw hám olardıń mamanlıǵın asırıw sistemasın jetilistiriwge qatnasadı;

basqa ministrlikler, kárxanalar hám xojalıq basqarıw uyımları menen birgelikte joqarı hám orta arnawlı, kásiplik bilimlendiriw mákemeleriniń pitkeriwshilerin olar tańlaǵan qánigeliklerine muwapıq jumısqa jaylastırıwdı támiyinlew boyınsha is-ilajlardı ámelge asıradı;

aldınǵı málimleme texnologiyaların jumısqa jaylastırıw processine engiziwde, sonıń ishinde bos orınlardıń milliy bazasın jaratıw hám onı turaqlı túrde rawajlandırıp barıwǵa qatnasadı;

jumısqa jaylasıwǵa kómeklesiw boyınsha xızmet kórsetiw bazarında zamanǵa say infrastrukturanı hám básekilik ortalıǵın jaratıwda qatnasadı;

xalıq hám jumıs beriwshiler arasında miynet huqıqları hám miynetti qorǵaw máseleleri boyınsha málimleme-túsindiriw jumısların alıp baradı.

Qaraqalpaqstan Respublikası Bántlik hám miynet qatnasıqları ministrligi nızam aktlerine muwapıq basqa da wákilliklerdi ámelge asırıwı múmkin.

Jergilikli miynet uyımları:

miynet uyımlarına múrájat etken jumıssızlardıń jumısqa jaylastırılıwın támiyinleydi;

puqaralarǵa qolay keletuǵın jumıstı tańlawda, al kárxanalar, mákemeler, shólkemler hám basqa da jumıs beriwshilerge bolsa zárúr xızmetkerlerdi tańlawda járdem beredi;

miynet uyımlarına múrájat etken puqaralar hám jumıs beriwshilerge jumıs tabıw hámde jumısshı kúshi menen támiyinleniw múmkinshilikleri tuwralı, xızmetkerlerge qoyılatuǵın talaplar haqqında hám jumıs penen támiyinlewge baylanıslı basqa da máseleler boyınsha másláhátler beredi;

jumıs islemey atırǵan puqaralardı kásipke úyretiw, qayta tayarlaw hám mamanlıǵın arttırıw haqqında oqıw orınları, kárxanalar, mákemeler hám shólkemler menen shártnamalar dúzedi;

jumıssızlardıń dizimge alınıwın támiyinleydi hám olarǵa járdem kórsetedi, sonıń ishinde napaqalar tayınlaw hámde tólewdi ámelge asıradı;

miynet bazarınıń jaǵdayına hám usı bazardı rawajlandırıw keleshegine baha beredi, onıń monitoringin shólkemlestiredi hám júrgizedi hámde tiyisli málimlemeniń tarqatılıwın támiyinleydi;

jumıs izlep múrájat etken puqaralardıń, sonday-aq bos jumıs orınlarınıń (vakant lawazımlardıń) esabın júrgizedi;

xalıqtı jumıs penen támiyinlew baǵdarlamaların islep shıǵıw hám ámelge asırıwda qatnasadı;

jumıs orınların shólkemlestiriw hám xalıqtıń bántligin támiyinlew baǵdarlamalarınıń orınlanıwı monitoringin usı baǵdarlamalarǵa kirgizilgen kárxanalar, mákemeler hám shólkemler tárepinen usınılǵan málimleme, sonday-aq mámleketlik statistika uyımlarınıń maǵlıwmatları tiykarında ámelge asıradı;

kárxanalar, mákemeler hám shólkemlerden názerde tutılıp atırǵan strukturalıq ózgerisler hám ámelge asırılıwı nátiyjesinde xızmetkerler jumıstan bosatılıwı múmkin bolǵan basqa da ilajlar haqqında, sonday-aq bos jumıs orınlarınıń (vakant lawazımlardıń) barı-joqlıǵı, miynettiń  ózgesheligi hám sharayatları haqqında málimlemeler aladı;

mámleketlik hám mámleketlik emes bilimlendiriw mákemelerinen olardıń baǵdarı hám qánigelesiwi, pitkeriwshilerdiń kásiplik-mamanlıq strukturası menen sanı haqqında málimlemeler aladı;

miynet uyımlarına múrájat etken puqaralardı kásiplik tayarlıǵı hám mamanlıq dárejesine muwapıq kárxanalar, mákemeler menen shólkemlerge olarda bos orınları (vakant lawazımlar) bolǵan jaǵdayda jumısqa ornalastırıw ushın jiberedi;

kárxanalar, mákemeler hám shólkemler ushın sociallıq qorǵawǵa mútáj shaxslardı jumısqa qabıl etiw ushın jumıs orınlarınıń eń kem muǵdarın belgilew boyınsha usınıslar islep shıǵadı hámde jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımlarınıń qarap shıǵıwı ushın kirgizedi, sonday-aq usı puqaralardı jumısqa ornalastırıw ushın kárxanalar, mákemeler hám shólkemlerge jiberedi;

kárxanalar, mákemeler hám shólkemlerdiń isenim xatı tiykarında olardıń atınan puqaralardı jumısqa jaylastırıw boyınsha olardı aldın ala (zárúr bolǵan jaǵdayda) kásipke tayarlaw hám qayta tayarlaw, mamanlıǵın arttırıw, jol haqı, kúndelikli qárejetler ushın haqı tólew shárti menen shártnamalar dúzedi, sonday-aq jasaytuǵın hám jumıs isleytuǵın jańa orınǵa kóship barıw waqtında tiyisli kárxanalar, mákemeler hám shólkemlerdiń qarjıları esabınan járdem pulın beredi;

jumıssızlardı haqı tólenetuǵın jámiyetlik jumıslarǵa belgilengen tártipte hám olardıń qálewine qaray jiberedi;

Bántlikke kómeklesiw mámleketlik qorınıń qarjıların belgilengen tártipte jumsaydı;

puqaralarǵa jumıssızlıq napaqasın belgilengen tártipte tayınlaydı.

Jergilikli miynet uyımları nızam hújjetlerine muwapıq basqa da wákilliklerdi ámelge asırıwı múmkin.

Miynet uyımları tárepinen xalıqqa, kárxanalarǵa, mákemelerge, shólkemlerge, basqa da jumıs beriwshilerge kórsetilip atırǵan xızmetler, sonıń ishinde miynet bazarınıń jaǵdayı haqqında málimleme beriw boyınsha xızmetler biypul ámelge asırıladı. (QR 18.08.2018-j. 200/XXII-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

 

17-statya. Jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımlarınıń xalıqtı jumıs penen támiyinlew tarawında mámleketlik siyasattı ámelge asırıw boyınsha wákillikleri (QR 18.08.2018-j. 200/XXII-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

Jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımlarınıń xalıqtı jumıs penen támiyinlew tarawında mámleketlik siyasattı ámelge asırıw boyınsha wákilliklerine tómendegiler kiredi: (QR 18.08.2018-j. 200/XXII-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

xalıqtı jumıs penen támiyinlew tarawında mámleketlik siyasattıń tiykarǵı baǵdarların ámelge asırıw;

xalıqtı jumıs penen támiyinlew tarawındaǵı mámleketlik siyasattıń ulıwma principleriniń ámelge asırılıwın támiyinlewshi normativlik-huqıqıy hújjetler qabıl etiw; (QR 30.09.2014-j. 229/XVI-sanlı Nıxamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

jumıs orınların shólkemlestiriw hám xalıqtıń bántligin támiyinlewdiń aymaqlıq baǵdarlamaların islep shıǵıw hámde ámelge asırıw; (QR 30.09.2014-j. 229/XVI-sanlı Nıxamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

kasanashılıq, ónermentishilik, shańaraq isbilermenligin rawajlandırıw; (QR 30.09.2014-j. 229/XVI-sanlı Nıxamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

orta arnawlı, kásiplik bilimlendiriw mákemeleriniń hám joqarı oqıw orınlarınıń pitkeriwshilerin jumıs penen támiyinlew;
(QR 30.09.2014-j. 229/XVI-sanlı Nıxamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

usı Nızamnıń 7-statyasında kórsetilgen puqaralardı jumısqa ornalastırıw ushın jumıs orınlarınıń eń az muǵdarın belgilew yamasa ayırım túrdegi jumıslardı (kásiplerdi) rezervke saqlap turıw;

miynet bazarındaǵı jaǵdaydıń turaqlasıwına járdem etetuǵın, sonıń ishinde miynet shártnamalarınıń ǵalabalıq túrde toqtatılıwınıń aldın alıwdı, háreket etip turǵan jumıs orınların saqlap qalıw hám jańa jumıs orınların dúziwdi, haqı tólenetuǵın waqıtsha hám jámiyetlik jumıslardı shólkemlestiriwdi, artıqmashlıqqa iye rawajlandırılatuǵın aymaqlardı anıqlawdı óz ishine alǵan ilajlar islep shıǵıw hám ámelge asırıw.

Jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımları tárepinen, sonday-aq jámáátlik kelisimler tiykarında usı Nızamǵa qayshı bolmaǵan, puqaralardıń sociallıq qorǵalıwın kúsheytiwge beyim keletuǵın jumıstı usınıw, jumıssızlardı dizimge alıw jáne qayta dizimge alıwdıń basqa shártleri menen tártibi, sonıń ishinde jergilikli byudjet qarjıları esabınan jumıssızlıq napaqaların tólew múddetlerin sozıw hám olardıń muǵdarın arttırıw, jámiyetlik jumıslardaǵı miynetke haqı tólew, sonday-aq kásipke oqıtıw dáwirinde stipendiya tólew názerde tutılıwı múmkin.
(QR 18.08.2018-j. 200/XXII-sanlı Nızamı tiykarında ózgeris kirgizilgen)

Jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımları xızmetkerlerdi ǵalaba túrde jumıstan bosatıw haqqındaǵı sheshimdi altı ayǵa deyingi múddetke toqtatıp qoyıwı múmkin, bunda olar usı keyinge qaldırıw sebepli kárxanalar, mákemeler, shólkemler kóretuǵın zıyannıń bir bólegin yamasa onı tolıǵı menen óteydi. (QR 18.08.2018-j. 200/XXII-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

 

18-statya. Jumıs beriwshilerdiń xalıqtı jumıs penen támiyinlew tarawındaǵı mámleketlik siyasattı ámelge asırıwǵa qatnasıwı

Jumıs beriwshiler jumıs penen támiyinlew tarawındaǵı mámleketlik siyasattı ámelge asırıwǵa tómendegi tártipler tiykarında járdemlesiledi: (QR 18.08.2018-j. 200/XXII-sanlı Nızamı tiykarında ózgeris kirgizilgen)

miynet qatnasıqların tártiplestiriwshi shártnamalar hám kelisimlerdiń shártlerin orınlaw;

xızmetkerlerdi kásipke tayarlaw, qayta tayarlaw hám olardıń mamanlıǵın arttırıw ushın sharayatlar jaratıw; (QR 18.08.2018-j. 200/XXII-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

bántlikke kómeklesiw qorǵa qarjı ajıratıw; (QR 18.08.2018-j. 200/XXII-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

jumıs orınların shólkemlestiriw hám aymaqlıq bántlikti támiyinlew baǵdarlamaların ámelge asırıwda qatnasıw; (QR 30.09.2014-j. 229/XVI-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

tiyisli wákillikli uyım tárepinen belgilenetuǵın tártipte muǵdarın jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımları belgileytuǵın jumıs orınlarına usı Nızamnıń 7-statyasında kórsetilgen puqaralardı jumısqa ornalastırıw; (QR 30.09.2014-j. 229/XVI-sanlı, 18.08.2018-j. 200/XXII-sanlı Nızamları tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

bos jumıs orınları (vakant lawazımlar) bar-joqlıǵı haqqındaǵı maǵlıwmatlardı, aldın-ala (keminde eki ay aldın) jergilikli miynet uyımlarına rejelestirilip atırǵan jumıstan bosatıw haqqındaǵı málimlemelerdi bosap qalatuǵın hár bir xızmetkerdi kórsetken jaǵdayda usınıw. Bos jumıs orınları bar-joqlıǵı haqqındaǵı maǵlıwmatlardı hám de xızmetkerlerdiń jumıstan bosatılatuǵınlıǵı haqqındaǵı málimlemelerdi usınıw tártibi hám múddetleri nızam hújjetleri menen belgilenedi.

Málimlemeni óz waqtında usınbawda hám bos jumıs orınların (vakant lawazımlardı) jasırıwda ayıplı bolǵan hámde Bántlikke kómeklesiw mámleketlik qorǵa ajıratıwlardan bas tartqan lawazımla adamlar nızam aktlerine muwapıq juwapker boladı. (QR 11.08.2017-j. 153/XVII-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

Jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımlarınıń sociallıq qorǵawǵa mútáj shaxslardı jumısqa ornalastırıw ushın jumıs orınlarınıń eń kem muǵdarın jaratıwǵa baylanıslı qararlardı orınlamaǵanı ushın, sonday-aq aldın talapnama berilgen, orta arnawlı kásiplik bilim hám joqarı bilim alǵan yaki kásipke tayarlawǵa, qayta tayarlawǵa hám mamanlıǵın asırıwǵa jiberilgen shaxslardı jumısqa qabıl etiwden bas tartılǵan jaǵdayda, kárxanalar, mákemeler hám shólkemlerdiń lawazımlı shaxsları hákimshilik juwapkershilikke tartıladı. (QR 30.09.2014-j. 229/XVI-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

Jumıs beriwshilerdiń sociallıq qorǵawǵa mútáj adamlar ushın belgilengen eń az muǵdardan artıǵıraq qosmısha jumıs orınların dúziw, sonday-aq bunday adamlardı kásipke tayarlaw hám qayta tayarlaw mamanlıǵın arttırıw maqsetinde jumsaǵan shıǵınları jergilikli byudjet qarjıları, Bántlikke kómeklesiw mámleketlik qordıń qarjıları hám basqa da qarjılar esabınan óteliwi múmkin. (QR 11.08.2017-j. 153/XVII-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

Sociallıq qorǵawǵa mútáj adamlardıń jumıs orınların qısqartıw yamasa saplastırıw, kásiplik awqam komitetleri yamasa xızmetkerlerdiń basqa da wákillikli uyımları menen kelisimi tiykarında ámelge asırıladı.
(QR 30.09.2014-j. 229/XVI-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

 

19-statya. Kásiplik awqamlar hám xızmetkerlerdiń basqa da wákillikli uyımlardıń xalıqtı jumıs penen támiyinlewge járdemlesiwge qatnasıwı

Kásiplik awqamlar hám xızmetkerlerdiń basqa da wákillikli uyımları tómendegi huqıqlarǵa iye:

xalıqtı jumıs penen támiyinlew tarawındaǵı mámleketlik siyasat máseleleri boyınsha Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Nızamların hám jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımlarınıń sheshimlerin islep shıǵıw hám ámelge asırıwǵa qatnasıw; (QR 18.08.2018-j. 200/XXII-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımlarına, jumıs beriwshilerge, xalıqtı jumıs penen támiyinlew hám xalıqtıń sociallıq kepillikleri máseleleri boyınsha óz-ara másláhátlesiwler ótkeriw haqqında usınıslar kirgiziw. (QR 18.08.2018-j. 200/XXII-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

 

20-statya. Xalıqtı jumıs penen támiyinlewge járdemlesiwshi muwapıqlastırıw komitetleri

Xalıqtı jumıs penen támiyinlew siyasatın belgilew hám ámelge asırıw boyınsha kelisilgen sheshimlerdi islep shıǵıw maqsetinde respublikalıq jáne jergilikli dárejelerde kásiplik awqamlardıń yamasa xızmetkerlerdiń basqa da wákillikli uyımlardıń jumıs beriwshiler associaciyalarınıń, mámleketlik basqarıw uyımlarınıń hám sociallıq qorǵawǵa mútáj puqaralardıń máplerin bildiriwshi basqa da mápler shólkemlerdiń wákillerinen ibarat xalıqtı jumıs penen támiyinlewge járdemlesiwshi muwapıqlastırıw komitetleri dúziledi.

 

21-statya. Bántlikke kómeklesiwshi mámleketlik fond

Xalıqtı jumıs penen támiyinlew salasındaǵı mámleketlik siyasattı ámelge asırıw ilajların qarjılandırıw hám miynet uyımlarınıń nátiyjeli jumıs islewi ushın Bántlikke kómeklesiwshi mámleketlik fond dúziledi.

Bántlikke kómeklesiwshi mámleketlik fondtıń dáramatları:

birden-bir sociallıq tólem túsimleriniń belgilengen muǵdarı;

waqıtsha bos qarjılardı jaylastırıwdan túsken dáramatlar;

nızam hújjetlerine muwapıq basqa derekler esabınan qáliplestiriledi.

Bántlikke kómeklesiwshi mámleketlik fond qarjılarınıń jetpis procenti keyin-ala rayonlar hám qalalar arasında qayta bólistirilgen halda Qaraqalpaqstan Respublikası miynet uyımları esabında qaladı, otız procenti respublika dárejesinde oraylastırıladı.

Bántlikke kómeklesiwshi mámleketlik fondtıń qarjıların sarıplaw baǵdarları xalıqtıń bántligine tiyisli respublikalıq hám basqa arnawlı baǵdarlamalarda belgilenedi. (QR 11.08.2017-j. 153/XVII-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

 

22-statya. Haqı tólenetuǵın jámiyetlik jumıslardı shólkemlestiriw

Jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımları miynet uyımlarınıń usınısı boyınsha hám olardıń qatnasıwında xalıqtı jumıs penen támiyinlew maqsetinde óz menshigindegi kárxanalar, mákemeler menen shólkemlerde, sonday-aq shártnamalar tiykarında basqa da kárxanalar, mákemeler jáne shólkemlerde haqı tólenetuǵın jámiyetlik jumıslardıń ámelge asırılıwın shólkemlestiredi. (QR 18.08.2018-j. 200/XXII-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

Miynet uyımlarında dizimge alınǵan hám jumıssız dep tanılǵan puqaralar menen haqı tólenetuǵın jámiyetlik jumıslarda qatnasıw ushın keyinala uzayttırıw huqıqı menen eki ay múddetke shekem bolǵan múddetli miynet shártnamaları dúziledi. (QR 30.09.2014-j. 229/XVI-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

Jámiyetlik jumıslardı orınlaw waqtında puqaralarǵa orınlanıp atırǵan jumısına qarap, biraq on bes procentke kóbeytilip jumıssızlıq napaqasınan kem bolmaǵan muǵdarda haqı tólew, bul jumıslar múddetin ulıwma miynet stajına qosıw, pensiya menen támiyinleniw hám waqtınsha miynetke uqıpsızlıq boyınsha napaqalar alıw huqıqına kepillik beriledi.

Haqı tólenetuǵın jámiyetlik jumıslarǵa tartılǵan puqaralarǵa tólenetuǵın xızmet haqınıń keminde eliw procenti kárxanalar, mákemeler hám shólkemlerdiń qarjıları esabınan, al qalǵan bólegi bolsa jergilikli byudjetler  jáne xalıqtı jumıs penen támiyinlewge járdemlesiwshi mámleketlik qor qarjıları esabınan óteledi.

 

23-statya. Jumıssız adamlardı kásipke tayarlaw hám qayta tayarlaw, olardıń mamanlıǵın arttırıw

Miynet uyımlarında dizimge alınǵan hám jumıssız dep tanılǵan adamlardı kásipke tayarlaw jáne qayta tayarlaw, olardıń mamanlıǵın arttırıw tómendegi jaǵdaylarda:

eger, jumıssız adam tiyisli kásiplik mamanlıqqa iye bolmawı sebepli oǵan qolay keletuǵın jumıs tańlaw múmkin bolmasa;

jumıssız adamnıń kásiplik kónlikpelerine sáykes keletuǵın jumıs joqlıǵı sebepli onıń kásibin (qánigeligin, jumısınıń túrin) ózgertiw zárúr bolsa;

jumıssız adam dáslepki kásibi boyınsha jumıstı orınlaw qábiletin joǵaltqan bolsa.

Jumıssız adamlardı kásipke tayarlaw hám qayta tayarlaw, olardıń mamanlıǵın arttırıw oqıw orınlarında miynet uyımlarınıń jollamaları boyınsha Bántlikke kómeklesiwshi mámleketlik qordıń usı maqsetler ushın názerde tutılǵan qarjıları esabınan ámelge asırıladı. (QR 11.08.2017-j. 153/XVII-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

 

  1. Jumıstan ayırılǵan waqıttaǵı sociallıq kepillikler

 

24-statya. Jumıssız adamlardı materiallıq qollap-quwatlaw boyınsha kepillikler

Qaraqalpaqstan Respublikasınıń húkimeti jumıssız adamlarǵa tómendegiler boyınsha kepillikler beredi: (QR 18.08.2018-j. 200/XXII-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

jumıssızlıq boyınsha napaqa tólew;

miynet uyımlarınıń jollaması boyınsha kásipke tayarlaw, qayta tayarlaw yamasa mamanlıǵın arttırıw dáwirinde stipendiya tóleniwi hám de usı dáwirdi ulıwma miynet stajına qosıw;

jumıssız adamǵa qaramaǵındaǵılardı esapqa ala otırıp materiallıq járdemler beriw;

haqı tólenetuǵın jámiyetlik jumıslarda qatnasıw múmkinshiligi;

miynet uyımlarınıń usınısı boyınsha jumıs islew ushın ıqtıyarlı túrde basqa jerge kóshiw menen baylanıslı bolǵan qárejetlerdi ótew.

 

25-statya. Miynet shártnaması ayırım tiykarlarǵa bola toqtatılǵanda xızmetkerlerdi materiallıq qollap-quwatlaw boyınsha qosımsha kepillikler

Miynet shártnaması;

xızmetker jańa miynet shártleri tiykarında jumıs islewdi dawam ettiriwden bas tartqanı sebepli;

texnologiyadaǵı, óndiristegi hám miynetti shólkemlestiriwdegi ózgerisler, xızmetkerler sanı (shtatı) yamasa jumıs sıpatınıń ózgeriwine alıp kelgen jumıs kóleminiń qısqarǵanlıǵı yaki kárxananıń saplastırılıwı sebepli;

xızmetkerdiń mamanlıǵı jetkilikli bolmaǵanlıǵı yamasa densawlıq jaǵdayına baylanıslı orınlanıp atırǵan jumısqa sáykes kelmewi sebepli;

bul jumıstı burın orınlap kelgen xızmetkerdiń jumısqa qayta tikleniwi sebepli biykar etilgen jaǵdaylarda jumıs izlew dáwirinde eki aydan artıq bolmaǵan waqıt ishinde xızmetkerlerdiń ortasha aylıq xızmet haqısı saqlanıp qaladı, bunda xızmetkerge tólengen bir aylıq jumıstan bosatıw napaqası da qosa esapqa alınadı.

Usı statyanıń birinshi bóliminde názerde tutılǵan kepillikler menshik iyesiniń ózgeriwi sebepli kárxana basshısı menen dúzilgen miynet shártnaması toqtatılǵan jaǵdaylarǵa da tiyisli boladı.

Eger, usı statyanıń birinshi hám ekinshi bóliminde kórsetilgen xızmetkerler miynet shártnaması toqtatılǵan kúnnen baslap on kalendarlıq kún ishinde jergilikli miynet uyımında jumıs izlep atırǵan adam sıpatında dizimnen ótse, jergilikli miynet uyımı bergen maǵlıwmatnama boyınsha úsh ay ishinde burınǵı jumıs orınlarınan ortasha xızmet haqı alıw huqıqına iye boladı.

Usı statyanıń birinshi hám ekinshi bóliminde kórsetilgen xızmetkerlerge úsh ay dawamında qolay keletuǵın jumıs tawıp berilmegen jaǵdayda, olar jumıssız dep tanıladı.

Usı statyanıń birinshi hám ekinshi bóliminde kórsetilgen, miynet shártnaması toqtatılǵannan keyin on kún ishinde jergilikli miynet uyımında dizimge alınǵan hám kásibi boyınsha qayta oqıtılıp atırǵan xızmetkerlerge Nızamnıń usı statyasınıń segizinshi bóliminde hám de 26-statyasında názerde tutılǵan tártipte hám muǵdarlarda stipendiya tólenedi.

Eger jumıs beriwshi tólewge uqıpsız (bankrot) dep tabılsa, onıń menen miynet qatnasıqlarında bolǵan xızmetkerler xızmet haqı hám ózlerine tiyisli basqa da tólemler boyınsha basqa barlıq kreditorlardıń talaplarına qaraǵanda artıqmashlıq huqıqınan paydalanadı.

Saplastırılp atırǵan kárxanalardıń qarjıları bolmaǵan jaǵdayda. Usı statyanıń birinshi bóliminde kórsetilgen xızmetkerlerge ótew tólemleri usı kárxanalardıń huqıqıy miyrasxorlarınıń qarjılarınan tólenedi, huqıqıy miyrasxorlar bolmaǵan jaǵdayda Bántlikke kómeklesiwshi mámleketlik qor qarjıları esabınan tólenedi. (QR 11.08.2017-j. 153/XVII-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

Kárxanalar, mákemeler hám shólkemler saplastırılıwı, xızmetkerler sanı (shtatı) qısqartılıwına baylanıslı jumıstan azat etilgen, miynet shártnaması toqtatılǵannan keyin on kún ishinde miynet uyımlarında dizimge alınǵan hám de kásibi boyınsha qayta oqıtılıp atırǵan yamasa óndiristen qol úzgen halda mamanlıǵın arttırıp atırǵan xızmetkerlerge miynet qatnasıqları toqtatılǵan kúnnen baslap dáslepki úsh ay dawamında burınǵı jumısındaǵı ortasha xızmet haqıdan kem bolmaǵan muǵdarda stipendiya tólenedi.

Miynet uyımı kárxanalar, mákemeler hám shólkemlerdiń basqa kárxanalar, mákemeler menen shólkemlerden jumıstan bosatılıp atırǵan adamlardı jumısqa qabıl etiwde olardıń oqıwın shólkemlestiriw ushın ketken shıǵınların tolıq yamasa bir bólegin ótewi múmkin.

Óndiristegi baxıtsız hádiyse yamasa ózlerine baylanıslı bolmaǵan sebeplerge bola kásiplik kesellikke shatılıwı nátiyjesinde jumısınan ayırılǵan hám de jumısqa ornalasıwǵa hám kásipke tayarlawǵa jáne qayta tayarlawǵa, mamanlıǵın arttırıwǵa mútáj bolǵan adamlar jumıstan azat etilgen xızmetkerlerge teńlestiriledi.

Texnologiyadaǵı, óndiris hám miynetti shólkemlestiriwdegi ózgerisler, xızmetkerler sanı (shtatı) yamasa jumıs sıpatınıń ózgeriwine alıp kelgen jumıs kóleminiń qısqarıwı yaki kárxananıń saplastırılıwına baylanıslı jumıstan azat etilgen hám jumıssız dep tanılǵan, pensiya menen támiyinlew haqqındaǵı nızam aktlerine muwapıq pensiyaǵa shıǵıw ushın talap etiletuǵın ulıwma miynet stajına iye bolǵan adamlarǵa múddetinen burın (nızam aktlerinde belgilengen ulıwma tiykarlarda pensiya tayınlaw múddetinen eki jıl burın) pensiyaǵa shıǵıw huqıqı beriledi.

 

26-statya. Kásipke tayarlaw hám qayta tayarlaw, mamanlıǵın arttırıw dáwirinde puqaralarǵa tólenetuǵın stipendiyalardıń muǵdarı

Usı Nızamnıń 25-statyasında kórsetilip ótilgen adamlardan tısqarı jumısınan hám xızmet haqıdan (miynet dáramatınan) ayırılǵan, miynet uyımlarınada dizimge alınǵan, qaramaǵında er jetpegen balaları hám basqa adamlar bolǵanlarǵa kásipke tayarlaw jáne qayta tayarlaw, mamanlıǵın arttırıw dáwirinde burınǵı jumıs ornındaǵı ortasha aylıq xızmet haqınıń keminde jetpis bes procenti (qaramaǵında balaları hám basqa adamları bolmaǵanlarǵa-eliw procenti) muǵdarında, biraq nızam aktlerinde belgilengen eń az xızmet haqı muǵdarınan kem bolmaǵan hám Ózbekstan Respublikasında qáliplesken ortasha xızmet haqıdan artıq bolmaǵan muǵdarda stipendiya tólenedi.

Uzaq waqıt (bir jıldan kóbirek) jumıs islemey atırǵan, birinshi márte jumıs izlestirip atırǵan jáne kásipke tayarlawǵa hám qayta tayarlawǵa, mamanlıǵın arttırıwǵa mútáj bolǵan adamlarǵa xalıqtıń usı kategoriyası ushın názerde tutılǵan jumıssızlıq napaqasınan az bolmaǵan hám nızam aktlerinde belgilengen eń az xızmet haqıdan artıq bolmaǵan muǵdarda stipendiya tayınlanadı.

 

27-statya. Jumıssızlıq napaqaların tólew shártleri hám múddetleri

Jumıssızlıq napaqası usı Nızamnıń 3-statyasına muwapıq jumıssız dep tanılǵan adamlarǵa tayınlanadı.

Jumıssızlıq napaqası olarǵa jergilikli miynet uyımında dizimge alınǵan birinshi kúnnen jazıladı hám tólenedi.

Jumıssızlıq napaqası tómendegi múddetlerden kóp bolmaǵan waqıt ishinde tólenedi:

jumıstan hám xızmet haqıdan (miynet dáramatınan) ayırılǵan yamasa uzaq (bir jıldan artıq) úzilisten keyin miynet etiwin qayta baslawǵa umtılıp atırǵan adamlarǵa on eki aylıq dáwir ishinde jigirma altı kalendarlıq hápte;

burın jumıs islemegen hám birinshi márte jumıs izlestirip atırǵan adamlarǵa bolsa on eki aylıq dáwir ishinde on úsh kalendarlıq hápte tólenedi.

Jumıssızlar jumıssızlıq napaqasın alıw dáwirinde jumıs izlewi hám hár eki háptede keminde bir márte jergilikli miynet uyımına jumısqa yaki kásipke tayarlawǵa, qayta tayarlawǵa, qánigeligin asırıwǵa jollama alıw ushın múrájat etiwi shárt. (QR 30.09.2014-j. 229/XVI-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

 

28-statya. Jumıssızlıq napaqasınıń muǵdarların anıqlaw tártibi

Jumıstan hám xızmet haqıdan (miynet dáramatınan) ayırılǵan adamlar ushın jumıssızlıq napaqası burınǵı jumıs ornındaǵı sońǵı bir jıldaǵı birinshi ortasha xızmet haqıǵa procent esabında belgilenedi. Basqa jaǵdaylarda jumıssızlıq napaqası nızam aktlerinde belgilengen eń az xızmet haqı muǵdarına procent esabında belgilenedi.

Qaramaǵında on altı jasqa tolmaǵan balaları hám basqa adamlar bolǵan jumıssız adamlarǵa napaqa muǵdarı on procentke kóbeytiledi.

Xızmet haqıǵa koefficientler belgilengen jerlerde jasaytuǵın adamlarǵa tayınlanatuǵın jumıssızlıq napaqası muǵdarı olardıń usı orınlarda jasaǵan dáwiri ushın sol jerde óndirislik emes tarmaqlarınıń xızmetkerlerine belgilengen koefficientti qollanǵan ráwishte anıqlanadı. Jumıssızlıq napaqası muǵdarın esaplap shıǵıwda rayon koefficientlerin qollanıw tártibi Ózbekstan Respublikası Bántlik hám miynet qatnasıqları ministrligi tárepinen belgilenedi. (QR 11.08.2017-j. 153/XVII-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

 

29-statya. Jumıstan hám xızmet haqıdan ayırılǵan adamlarǵa arnalǵan jumıssızlıq napaqasınıń muǵdarı

Jumıstan hám xızmet haqıdan (miynet dáramatınan) ayırılǵan  jaǵdayda, jumıssızlıq napaqasın alıw huqıqına iye bolǵan adamlarǵa aldıńǵı jumıs ornındaǵı ortasha xızmet haqınıń eliw procenti muǵdarında, lekin nızam aktlerinde belgilengen eń az xızmet haqıdan tómen bolmaǵan hám napaqanı esaplaw waqtında Ózbekstan Respublikasında belgilengen ortasha xızmet haqıdan artıq bolmaǵan muǵdarda jumıssızlıq napaqasın tólewge kepillik beriledi.

 

30-statya. Áskeriy xızmetten, Ishki isler hám milliy qáwipsizlik xızmeti uyımlarınan bosatılǵan adamlarǵa jumıssızlıq napaqasınıń muǵdarı

Áskeriy xızmetten, Ishki isler hám milliy qáwipsizlik xızmeti uyımlarınan bosatılıwına baylanıslı xızmet haqıdan ayrılǵan adamlar usı Nızamnıń 29-statyasında názerde tutılǵan shártler tiykarında jumıssızlıq napaqasın alıw huqıqına iye.

Áskeriy xızmetten, Ishki isler hám Milliy  qáwipsizlik xızmeti uyımlarınan bosatılǵan hám jergilikli miynet uyımlarına murajat etiwden aldın islemegen adamlarǵa napaqa muǵdarı nızam aktlerinde belgilengen eń az xızmet haqı muǵdarı dárejesinde esaplap shıǵarıladı.

 

31-statya. Birinshi márte jumıs izlep atırǵan adamlarǵa arnalǵan jumıssızlıq napaqasınıń muǵdarı

Burın islemegen, birinshi márte jumıs izlep atırǵan hám jumıssızlıq napaqasın alıw huqıqına iye bolǵan adamlarǵa jergilikli miynet uyımı tárepinen kásipke tayarlaw yaki jumısqa ornalasıw imkaniyatı berilmegen jaǵdayda, olarǵa nızam aktlerinde belgilengen eń az xızmet haqınıń keminde 75 procenti muǵdarında napaqa tóleniwine kepillik beriledi.

 

32-statya. Uzaq tánepisten keyin jumıs izlep atırǵan adamlarǵa arnalǵan jumıssızlıq napaqasınıń muǵdarı

Uzaq (bir jıldan artıq) tánepisten keyin, miynet jolın qayta baslawǵa háreket etip atırǵan jumıssız adamlarǵa tómendegi muǵdarda napaqa tólew kepilligi beriledi.

Qánigeligi bolǵan adamlar ushın, sonday-aq, on eki ay dawamında haqı tólenetuǵın jumıs penen bántligi on eki kalendarlıq hápteden kem bolmaǵan adamlar ushın, eger olardıń jumısqa ornalasıwı ushın kásipke qayta úyretiwdi yaki qánigeligin arttırıwdı talap etpese, nızam aktlerinde belgilengen eń az xızmet haqıdan kem bolmaǵan muǵdarda.

Basqa jaǵdaylarda, sonıń ishinde, qánigeligi bolmaǵan adamlarǵa, jergilikli miynet uyımı tárepinen kásipke tayarlaw, qayta tayarlaw hám qánigeligin arttırıw imkaniyatı berilmegen jaǵdayda, nızam aktlerinde belgilengen eń az xızmet haqınıń 75 procenti muǵdarında.

 

33-statya. Kásipke tayarlaw hám qayta tayarlawdan ótken, qánigeligin arttırıwdı tamamlaǵan adamlarǵa arnalǵan jumıssızlıq napaqasınıń muǵdarı

Jumıssız dep moyınlanǵan adamlar óndiristen qol úzgen ráwishte kásipke tayarlawdan hám qayta tayarlawdan ótkennen, qánigeligin arttırıwdı tamamlaǵannan soń nızam aktlerinde belgilengen eń az xızmet haqıdan kem bolmaǵan muǵdarda jumıssızlıq napaqasın alıw huqıqına iye.

 

34-statya. Jumıssızlıq napaqasın tólewdi biykar etiw, toqtatıp qoyıw hám onıń muǵdarın kemeytiw

Tómendegi jaǵdaylarda jumıssızlıq napaqasın tólew biykar etiledi:

jumıssız adam jumısqa ornalasqanda;

jumıssız adam usınılǵan sáykes keletuǵın jumıstan eki márte bas tartqan jaǵdayda;

jumıssız adam nızam aktlerine muwapıq pensiya menen támiyinleniw huqıqına iye bolǵan jaǵdayda;

qaramaǵında úsh adamǵa shekem  bolǵan, otız bes jasqa tolmaǵan jumıssız erkek haqı tólenetuǵın jámiyetlik jumıslarda qatnasıwdan bas tartqan jaǵdayda; (QR 18.08.2018-j. 200/XXII-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

jumıssız adam sudtıń húkimi menen qamaq yaki erkinen ayırıw túrindegi jazaǵa húkim etilgen jaǵdayda;

jumıssızlıq napaqasın alıp turǵan dáwirde jergilikli miynet uyımın xabarlandırmay waqıtsha atqaratuǵın jumısqa ornalasqan jaǵdayda;

jumıssızlıq napaqasın alıw jolı menen alǵan jaǵdayda;

jumıssız adam qaytıs bolǵan jaǵdayda.

Tómendegi jaǵdaylarda jumıssızlıq napaqasın tólew toqtatıp qoyıladı:

jumıssız adam kásipke tayarlaw hám qayta tayarlaw yaki qánigeligin arttırıwǵa jiberilgen bolsa, stipendiya alatuǵın ráwishte kásipke tayarlaw yamasa qayta tayarlawdan ótiw ya qánigeligin arttırıw dáwirinde;

jumıssız adam arnawlı emlew-profilaktikalıq mákemede emlew kursın ótip atırǵan bolsa, bunday mákemede bolǵan dáwirinde;

jumıssız shaxs haqı tólenetuǵın jámiyetlik jumıslarda qatnasıp atırǵan bolsa, bunday jumıslarda qatnasqan  dáwirde; (QR 18.08.2018-j. 200/XXII-sanlı Nızamı tiykarında ózgerisler kirgizilgen)

jumıssız adam sebepsiz belgilengen múddetke jergilikli miynet uyımına kelmegen jaǵdayda, jumıssızlıq napaqasın tólew úsh ayǵa deyingi múddetke toqtatıp qoyılıwı yaki napaqa muǵdarı kemeytiliwi múmkin.

 

35-statya. Jumıssız puqaralarǵa materiallıq járdem

Jumıssızlıq napaqasın tólewdiń belgilengen múddeti ótiwine baylanıslı jumıssızlıq napaqasın alıw huqıqınan ayırılǵan jumıssız puqaralarǵa Bántlikke kómeklesiwshi mámleketlik qordan yaki jergilikli byudjetlerden ajıratılatuǵın qarjılar esabınan materiallıq járdem kórsetiliwi múmkin.

Bántlikke kómeklesiwshi mámleketlik fond qarjılarınan yaki Qaraqalpaqstan Respublikası byudjeti qarjılarınan materiallıq járdem kórsetiw tártibi, muǵdarı hámde shártleri tiyisliligi boyınsha Ózbekstan Respublikası Bántlik hám miynet qatnasıqları ministrligi hám Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi tárepinen belgilenedi.
(QR 11.08.2017-j. 153/XVII-sanlı Nızamı tiykarında ózgeris kirgizilgen)