Jo’qorg’i Kenges to’g’risida

Jo’qorg’i Kenges oliy davlat vakillik organi bo’lib, qonun chiqaruvchi hokimiyatni amalga oshiradi.

Jo’qorg’i Kenges – bir palatali organ, oltmish besh deputatdan iborat.

Jo’qorg’i Kengesning oltmish besh deputati bir mandatli saylov okruglari bo’yicha ko’ppartiyaviylik asosida umumiy, teng va to’g’ridan-to’g’ri saylov huquqi asosida yashirin ovoz berish yuli bilan saylanadi.

Jo’qorg’i Kenges faoliyatining barqarorligi va samaradorligi Jo’qorg’i Kenges sessiyasi, Prezidiumi, qo’mitalari, komissiyalari va deputatlarining ish faoliyati bilan ta’minlanadi.

Jo’qorg’i Kenges faoliyatining tartibi Qoraqalpog’iston Respublikasi Konstitutsiyasi, ushbu Qonun va boshqa qonunlar bilan belgilanadi.

Jo’qorg’i Kengesga saylov o’tkazish tartibi Qoraqalpog’iston Respublikasi “Saylov to’g’risida”gi  Qonuni va boshqa qonun hujjatlari bilan belgilanadi.

Jo’qorg’i Kengesning vakolat muddati besh yil.

O’z vakolat muddati tamomlanganidan keyin  Jo’qorg’i Kenges yangi chaqiriq Jo’qorg’i Kengesining faoliyati boshlangunga qadar o’z faoliyatini davom ettirib turadi.

Jo’qorg’i Kengesning alohida vakolatlari quyidagilardan iborat:

– Qoraqalpog’iston Respublikasi Konstitutsiyasini qabul qilish, unga o’zgartirishlar va qo’shimchalar kiritish;

– Qoraqalpog’iston Respublikasi qonunlarini qabul qilish, ularga o’zgartishlar va qo’shimchalar kiritish, Qoraqalpog’iston Respublikasi Qonunlariga izoh berish;

– iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishning istiqbolga mo’ljallangan dasturlarini qabul qilish;

– Jo’qorg’i Kenges Prezidiumini, qo’mita va komissiyalarni tuzish;

– Jo’qorg’i Kenges Raisini va uning o’rinbosarini, qo’mitalar va komissiyalarning raislarini saylash;

– Jo’qorg’i Kenges Raisining O’zbekiston Respublikasi Prezidenti bilan kelishilgan Qoraqalpog’iston Respublikasi Vazirlar Kengashining Raisi nomzodini tasdiqlash to’g’risidagi taqdimnomasiga binoan Vazirlar Kengashi Raisini tayinlash va lavozimidan ozod qilish;

– Vazirlar Kengashi Raisining o’rinbosarlari va Vazirlar Kengashining a’zolarini lavozimiga tayinlash va ozod qilish;

– Qoraqalpog’iston Respublikasi vazirliklarini, davlat qo’mitalarini va boshqa davlat boshqaruv organlarini tuzish va tugatish;

– Qoraqalpog’iston Respublikasi Konstitutsiyaviy nazorat qo’mitasini saylash;

– Qoraqalpog’iston Respublikasi sudining raisi va raisning o’rinbosarlari, Qoraqalpog’iston Respublikasi ma’muriy sudining raisi va o’rinbosari lavozimlariga saylash;

– Qoraqalpog’iston Respublikasi sudining sudyalarini, Qoraqalpog’iston Respublikasi ma’muriy sudining sudyalarini hamda fuqarolik ishlari bo’yicha tumanlararo va tuman sudlari, jinoyat ishlari bo’yicha tuman va shahar sudlari, tumanlararo iqtisodiy sudlari, tumanlararo ma’muriy sudlari raislari, o’rinbosarlari va sudyalarini tayinlash;

– Qoraqalpog’iston Respublikasi sudining raisi va raisning o’rinbosarlari, Qoraqalpog’iston Respublikasi ma’muriy sudining raisi va o’rinbosarini, sudyalarini lavozimidan ozod qilish;

-Jo’qorg’i Kenges Prezidiumining tavsiyasiga binoan O’zbekiston Respublikasi Bosh prokurorining roziligi bilan Qoraqalpog’iston Respublikasi Prokurorini tayinlash va lavozimidan ozod qilish;

– Qoraqalpog’iston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish qo’mitasining raisini tayinlash va lavozimidan  ozod qilish;

– xalq deputatlari mahalliy Kengashlarining qarorlarini to’qtatib qo’yish va bekor qilish;

– tumanlar, shaharlarni tashkil etish, tugatish, ularning nomini va chegaralarini o’zgartirish to’g’risidagi masalalarni ko’rib chiqish;

– respublika va mahalliy davlat hokimiyat organlari tizimini va vakolatlarini belgilash;

– Vazirlar Kengashining tuzilmasini, shtatlari va  fondini tasdiqlash;

– mahalliy soliqlar va boshqa majburiy to’lovlarning stavkalarini qonun hujjatlarida belgilangan miqdorlar doirasida belgilash;

– Vazirlar Kengashining tavsiyasiga binoan Qoraqalpog’iston Respublikasi byudjetini qabul qilish va uning bajarilishi bo’yicha hisobotlarini tasdiqlash;

– Qoraqalpog’iston Respublikasi byudjetining xarajatlariga o’zgartirishlar kiritish;

– respublika ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishining dolzarb masalalari yuzasidan Vazirlar Kengashi Raisining hisobotlarini eshitish va muhokama qilish;

– hukumat a’zolarining o’z faoliyatiga doir masalalar bo’yicha axborotini tinglash;

– Tuman, shahar hokimlarining tegishli hududni rivojlantirish masalalari bo’yicha hisobotlarini tinglashi mumkin;

– Qoraqalpog’iston Respublikasining davlat mukofotlarini va faxriy unvonlarini tashkil etish;

– Jo’qorg’i Kenges va mahalliy vakolatli organlarga saylovlar belgilash, Markaziy saylov komissiyasini tuzish;

– O’zbekiston Respublikasining oliy davlat hokimiyat va boshqaruv organlari aktlarining O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiqligi to’g’risida O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy Sudiga tavsiyalar berish;

– deputatni daxlsizlik huquqidan mahrum etish to’g’risidagi masalalarni ko’rib chiqish;

– fuqarolar yig’inlari raislari (oqsoqollari) saylovini tashkil etish;

– Qoraqalpog’iston Respublikasi Prokurorining, Qoraqalpog’iston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qo’mitasi raisining, O’zbekiston Respublikasi Markaziy banki Qoraqalpog’iston Respublikasi Bosh boshqarmasi boshqaruvi raisining hisobotlarini eshitish;

– Qoraqalpog’iston Respublikasi Jo’qorg’i Kengesi bir yilda kamida bir marta o’z sessiyalarida Qoraqalpog’iston Respublikasi sudi raisining va Qoraqalpog’iston Respublikasi ma’muriy sudi raisining fuqarolar huquqlari va erkinliklarini, shu bilan birga korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning huquqlari hamda qonun bilan himoya qilinadigan manfaatlarini sud yo’li bilan himoya qilishni amalga oshirishga oid faoliyati to’g’risida axborotini tinglaydi. Qoraqalpog’iston Respublikasi Jo’qorg’i Kengesi ushbu masala bo’yicha qabul qilingan qarorni O’zbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashiga yuboradi;

– Qoraqalpog’iston Respublikasi Adliya vaziri har yarim yillik yakunlari bo’yicha Qoraqalpog’iston Respublikasi Jo’qorg’i Kengesiga joylardagi norma ijodkorligi faoliyati hamda huquqni qo’llash amaliyotining holatlari haqida axborot kiritadi.

Qoraqalpog’iston Respublikasi Adliya vazirining axborotini tinglash yakunlari bo’yicha tegishli qaror qabul qilinib, qaror O’zbekiston Respublikasi Adliya vazirligiga yuboriladi;

– parlament nazoratini amalga oshirish;

– Jo’qorg’i Kenges Reglamentini hamda o’z faoliyatini tashkil etish Jo’qorg’i Kengesning ichki tartib qoidalari bilan bog’liq masalalar yuzasidan boshqa qarorlarni qabul qilish.

Mansabdor shaxslarni Jo’qorg’i Kenges tomonidan saylash, tayinlash hamda ularni lavozimidan ozod etish tartibi Jo’qorg’i Kenges Reglamentida belgilanadi.

Jo’qorg’i Kenges faoliyatinining tashkiliy shakli uning sessiyasidir.

Jo’qorg’i Kenges sessiyasi zaruratga qarab, lekin yiliga kamida ikki marta o’tkaziladi.

Jo’qorg’i Kengesning birinchi sessiyasi Jo’qorg’i Kenges  tarkib topganidan keyin ikki oydan kechiktirmay Qoraqalpog’iston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan chaqiriladi.

Jo’qorg’i Kengesning birinchi sessiyasini Qoraqalpog’iston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining Raisi ochadi va Jo’qorg’i Kenges Raisi saylangunga qadar unda raislik qiladi.

Jo’qorg’i Kengesning navbatdan tashqari majlisi Jo’qorg’i Kengesning Raisi taklifiga yoki deputatlar umumiy sonining kamida uchdan bir qismining taklifiga binoan chaqirilishi mumkin.

Jo’qorg’i Kenges sessiyalarida Qoraqalpog’iston Respublikasi Konstitutsiyasi, Qoraqalpog’iston Respublikasi qonunlari, ularga o’zgartirish va qushimchalar kiritish tug’risidagi qonunlari hamda Jo’qorg’i Kenges hujjatlari qabul qilinadi.

Jo’qorg’i Kenges va uning organlari majlislarida O’zbekiston Respublikasi Prezidenti, O’zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Raislari va o’rinbosarlari, Qoraqalpog’iston Respublikasi Vazirlar Kengashining Raisi va uning o’rinbosarlari, Qoraqalpog’iston Respublikasining vazirlari, davlat qo’mitalarining raislari, boshqa davlat boshqaruv organlarining rahbarlari va Konstitutsiyaviy nazorat qo’mitasining raisi, o’rinbosari va a’zolari, Qoraqalpog’iston Respublikasi sudining raisi va Qoraqalpog’iston Respublikasi ma’muriy sudining raisi, Qoraqalpog’iston Respublikasi Prokurori ishtirok etishlari mumkin.

Jo’qorg’i Kenges sessiyasiga davlat organlari va nodavlat notijorat tashkilotlarining, ilmiy muassasalarning vakillari, mutaxassislar va olimlar, matbuot organlarining, televidenie, radio va boshqa ommaviy axborot vositalarining vakillari taklif qilinishi mumkin.

Jo’qorg’i Kenges sessiyalari ochiq va oshkora o’tkaziladi. Zarurat bo’lganda, Jo’qorg’i Kenges sessiya majlisini yopiq o’tkazish to’g’risida qaror qabul qilishi mumkin.

Jo’qorg’i Kenges sessiyalarini tashkil qilish va o’tkazish tartibi Jo’qorg’i Kenges Reglamentida belgilanadi.

Jo’qorg’i Kengesning faoliyatini samarali tashkil etish  maqsadida Jo’qorg’i Kengesning Prezidiumi tuziladi.

Jo’qorg’i Kenges Prezidiumi sessiya oralig’ida zaruriyatiga karab oyiga bir marta chaqiriladi.

Jo’qorg’i Kenges Prezidiumining tarkibiga Jo’qorg’i Kenges Raisi, uning o’rinbosari va qo’mitalar ham da komissiyalarning raislari, Jo’qorg’i Kengesdagi deputatlik fraktsiyalarning rahbarlari kiradi.

Jo’qorg’i Kenges Prezidiumi o’z vakolatiga kiradigan masalalar yuzasidan a’zolari umumiy sonining ko’pchilik ovozi bilan qarorlar qabul qiladi.

Jo’qorg’i Kenges, uning organlari va deputatlar faoliyatining tashkiliy, axborot, moddiy-texnika ta’minoti Jo’qorg’i Kengesi Apparati tomonidan amalga oshiriladi.

Jo’qorg’i Kenges Apparati tuzilmasi, shtatlari, xodimlarining mehnat haqi miqdori va moddiy-texnika ta’minoti, shuningdek ularning ishlashi uchun zarur xarajatlar Jo’qorg’i Kenges Raisi tomonidan tasdiqlanadi.

Jo’qorg’i Kenges Apparati xodimlarining mehnatga oid munosabatlari Jo’qorg’i Kengesning vakolati muddatiga bog’liq bo’lmaydi.

Jo’qorg’i Kenges Apparati yuridik shaxs hisoblanadi.

Jo’qorg’i Kenges Apparatining tashkil etilishi va faoliyati tartibi Jo’qorg’i Kenges Raisi tomonidan tasdiqlanadigan Nizomda belgilanadi.