1

РЕКЛАМА ҲАҚҚЫНДА

ҚАРАҚАЛПАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ НЫЗАМЫ

28.08.1999-ж. №463/I

  

РЕКЛАМА ҲАҚҚЫНДА

 

Усы Нызамға төмендегилерге муўапық өзгерислер киргизилген:

12.11.2003-ж.227/II-санлы ҚР Нызамы

05.10.2007-ж. 165/III-санлы ҚР Нызамы

26.12.2007-ж. 180/III-санлы ҚР Нызамы

22.05.2010-ж. 31/II-санлы ҚР Нызамы

30.06.2011-ж. 88/VI-санлы ҚР Нызамы

30.09.2014-ж.229/XVI-санлы ҚР Нызамы

18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы ҚР Нызамы

26.12.2018-ж. 225/XXIV-санлы ҚР Нызамы

 

1-статья. Нызамның мақсети ҳəм ўазыйпалары

Нызамның мақсети рекламаны таярлаў ҳəм тарқатыў менен байланыслы болған қатнасықларды тəртиплестириўден ибарат.

Нызамның тийкарғы ўазыйпалары төмендегилерден турады:

юридикалық ҳəм физикалық шахслар яки өнимлер ҳаққында мəлимлеме ағымын қəлиплестириў; (ҚР 18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

исбилерменлик ҳəм тутыныў мəдениятын жетилистириў;

рекламаның мəмлекетлик ҳəм жəмийетлик мəплерге, əдеп-икрамлылық жəне руўхыйлықтың улыўма қабыл етилген нормаларына, юридикалық ҳəм физикалық шахслардың исшеңлик абырайына, қоршап турған орталықтың жағдайына қаслық етиўден қорғаныў илажларын тəмийинлеў; (ҚР 18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

өнимниң характери, таярланыў усылы ҳəм орны, тутыныў қəсийетлери, сапасы ҳəм басқа да сыпатлары, оны реализация етиў шəртлери ҳаққында тутыныўшыны алжастыратуғын жалған яки анық емес мағлыўматлардың реклама қуралында тарқатылыўының алдын алыў.

 

2-статья. Нызамның қолланыў саласы

Қарақалпақстан Республикасы аймағында реклама таярлаў ҳəм тарқатыў менен байланыслы болған қатнасықларда усы Нызам басшылыққа алынады.

Бул Нызам, социаллық ўақыяларды, сиясий партиялардың, диний шөлкемлер ҳəм жəмийетлик бирлеспелердиң мəплерин сəлелендириўши жəне оларды қоллап-қуўатлаўға арналған мəлимлеме менен байланыслы болған қатнасықларға тийисли емес.

 

3-статья. Реклама ҳаққындағы нызам актлери

Реклама ҳаққындағы нызам актлери усы Нызам ҳəм басқа нызам актлеринен ибарат.

Егер Өзбекстан Республикасының халықаралық шəртнамасында Қарақалпақстан Республикасының реклама ҳаққындағы нызам актлериндегиден басқаша қəделер белгиленген болса, халықаралық шəртнама режелери қолланылады.

 

4-статья. Тийкарғы түсиниклер

Бул Нызамда төмендеги тийкарғы түсиниклер қолланылады:

реклама – тиккелей ямаса дəлдалшылық бағдарда дəрамат алыў мақсетинде юридикалық ҳəм физикалық тəреплер яки өним ҳаққында тарқатылатуғын арнаўлы мəлимлеме; (ҚР 18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы Нызамы тийкарында алып тасланған)

реклама – тиккелей яки биреўдиң жəрдеми арқалы пайда (дəрамат) алыў мақсетинде юридикалық яки физикалық шахслар, өним, соның ишинде товар белгиси, хызмет көрсетиў белгиси ҳəм технологиялар ҳаққында ҳəр қыйлы формада ҳəм ҳəр қыйлы қураллар жəрдеминде нызам ҳүжжетлерине муўапық тарқатылатуғын арнаўлы хабар; (ҚР 18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

реклама бериўши – рекламаны таярлаў ҳəм (ямаса) тарқатыў ушын оған  буйыртпашы болған шахс. (ҚР 18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

реклама таярлаўшы – реклама толық яки бир бөлегин таярлаўды əмелге асырыўшы тəреп;

реклама тарқатыўшы – реклама қураллары арқалы реклама тарқатыўды əмелге асырыўшы тəреп;

рекламадан пайдаланыўшы – реклама бағдарланған тəреп ямаса олардың топары;

реклама қураллары – рекламаны оннан пайдаланыўшыға жеткериў ушын қолланылатуғын қураллар;

өним – товарлар, жумыслар, хызметлер;

қарсы реклама – надурыс (инсапсыз, көз-көреки жалған) реклама келтирип шығарған яки келтирип шығарыўы мүмкин болған ақыбетлерди сапластырыў мақсетинде тарқатылатуғын бийкарлаў.

 

5-статья. Рекламаның тили

Қарақалпақстан Республикасы аймағында реклама Қарақалпақстан Республикасының мəмлекетлик тиллеринде яки реклама бериўшиниң қəлеўине қарай басқа тиллерде тарқатылады. Белгиленген тəртипте дизимге алынған товар белгилери (хызмет көрсетиў нышанлары), баспа усылында терилген буўынлы белгилер (логотиплер) нусқасы қайсы тилде болса, сол тилде келтирилиўи мүмкин.

 

6-статья. Рекламаға тийисли тийкарғы талаплар

Нызамлылық, анықлық, исенимлилик, рекламадан пайдаланыўшыға руўхый ҳəм материаллық зыян келтирмейтуғын формалар ҳəм қураллардан пайдаланыў рекламаға қойылатуғын тийкарғы талаплар болып табылады.

Рекламада төмендегилер қадаған етиледи:

ислеп шығарылыўы яки реализация етилиўи нызам актлери менен қадаған етилген өним ҳаққында мəлимлеме тарқатыў;

жынысы, расасы, миллети, тили, дини, социаллық шығысы, көзқараслары, жеке ҳəм социаллық аўҳалына жəне басқа да жағдайларға қарап кемситиў яки өзге тəреплер өниминиң абырайын түсириў;

нызам актлериниң бузылыўына алып келиўи мүмкин болған, пуқаралардың денсаўлығы яки өмирине ҳəм қоршап турған орталыққа зəлел келтириўши ямаса зыян келтириўи мүмкин болған, сондай-ақ, қəўипсизлик қуралларын писент етпеўге ийтермелеўши ҳəрекетлерге шақырыў;

мəжбүрий сертификатластырылыўы зəрүр болған яки ислеп шығарылыўы ямаса реализация етилиўи ушын арнаўлы рухсатнама (лицензия) болыўы талап етилетуғын өнимди тийисли сертификаты, лицензиясы болмастан реклама етиў;

егер авторлық ҳуқықы яки оған байланыслы ҳуқықлар ҳаққындағы нызам актлеринде басқаша реже нəзерде тутылған болмаса, басқа өним рекламасында қолланылатуғын улыўма шешим, текст, сүўрет, музыкалы жəне ҳаўазлы эффектлерди дəл тəкирарлаў (көширме ислеў яки уқсатыў);

физикалық тəрептиң аты яки сүўретинен оның келисимисиз пайдаланыў;

порнографияны тарқатыў;

мəлимлеме мазмунының бузылыўына алып келиўи мүмкин болған шет ел сөзлери ҳəм ибараларына пайдаланыў;

өним мəмлекетлик уйымлар ямаса олардың лаўазымлы шахслары тəрепинен мақулланғанлығын көрсетиў;

қатнасыў ушын белгили бир өнимди алыў шəрти қойылған хошаметлеўши лотерея, таңлаў, ойын ямаса усыған усас басқада илажлар өткериўди илаждың шөлкемлестириўшисин, оны өткериў қағыйдалары ҳəм мүддетлерин, бундай илаж ҳаққындағы мəлимлеме дерегин, сыйлықлар ямаса утыслар муғдарын, оларды алыў мүддетлери, орны ҳəм тəртибин көрсетпеген ҳалда реклама етиў;

өнимлерди товар белгиси ямаса хызмет көрсетиў белгиси реклама етиў қадаған етилген яки реклама етиўге байланыслы тийисли шеклеўлер ямаса талаплар белгиленген өнимниң товар белгиси яки хызмет көрсетиў белгиси менен алжастырып жиберетуғын дəрежеде бир қыйлы ямаса оған дəл уқсас болған басқада өнимниң рекламасы көринисинде реклама етиў.

 

7-статья. Жас өспиримлерге арналған рекламаға тийисли шеклеўлер

         Төмендеги реклама қадаған етиледи:

тек ғана жас өспиримлерге арналған яки кəмалат жасына толмағанлардың алыўы ямаса тутыныўы қадаған етилген өнимди жас өспиримлердиң тутынып яки пайдаланып атырғаны түсирилген реклама;

жас өспиримлерди өним алыўға яки рекламаланып атырған өнимди алыўды өтиниш етип үшинши мүрəжат етиўге шақырыўшы реклама;

ҳақыйқый яки ойыншық қуралдан пайдаланылған реклама.

 

8-статья. Реклама бериўшиниң ҳуқық ҳəм миннетлери

         Реклама бериўши төмендеги ҳуқықларға ийе:

реклама бойынша шəртнама дүзиў ҳаққында жəриялы усыныс (ғалаба оферта) киргизиў;

реклама таярлаўшы ҳəм тарқатыўшы шəртнаманы тийкарсыз рəўиште бийкарлаған жағдайларда, келтирилген зəлелдиң орнын жəне руўхый зыянды өтеў ҳаққында даўа арза менен судқа мүрəжат етиў.

Реклама бериўши:

реклама таярлаўшы яки тарқатыўшының талабы бойынша реклама мəлимлемесиниң исенимлилигин тастыйықлаўшы ҳүжжетлерди усыныўы;

егер реклама бериўшиниң жумысы лицензияланыўы зəрүр болса, өнимди яки реклама бериўшиниң өзин рекламалап атырғанда тийисли рухсатнаманы усыныўы шəрт.

Реклама бериўши нызам актлерине муўапық басқа ҳуқықларға ийе болыўы ҳəм басқа да миннетлерди орынлаўы мүмкин.

 

9-статья. Реклама таярлаўшы ҳəм тарқатыўшының ҳуқық ҳəм ўазыйпалары

Реклама таярлаўшы ҳəм тарқатыўшы төмендеги ҳуқықларға ийе:

ғалаба оферта жиберилген тəрептен белгиленген тəртипте акцент алғаннан кейин реклама бериўши шəртнама дүзиўден бас тартқан жағдайларда, бул тəрепти шəртнама дүзиўге мəжбүрлеў ҳаққында ҳəм реклама бериўшиниң шəртнама дүзиўден тийкарсыз рəўиште бас тартқанлығы себепли келтирилген зəлелди өтеў ҳаққындағы талабы бойынша судқа мүрəжат етиў;

нызам актлеринде белгиленген жағдайларда реклама бериўшиден тийисли лицензияны талап етиў.

Реклама таярлаўшы ҳəм тарқатыўшы:

усы Нызамда белгиленген реклама жумысы ҳəм қəўендерлик етиў қəделерин орынлаўы;

мəлимлеме яки басқа материалды берген тəреп ҳаққындағы мағлыўматларды оның келисимисиз жəрия етпеўи;

реклама бериўши нызам актлериниң бузылыўына алып келиўи мүмкин болған мағлыўмат берген жағдайда реклама бериўшини бул ҳаққында ўақтында хабардар етиўи тийис.

Реклама таярлаўшы ҳəм тарқатыўшы нызам актлерине муўапық басқа ҳуқықларға ийе болыўы жəне басқа миннетлерди орынлаўы мүмкин.

 

10-статья. Рекламаға тийисли авторлық ҳуқық

         Рекламаға болған авторлық ҳуқық ҳəм оған байланыслы ҳуқықларды тəртиплестириў нызам актлерине муўапық əмелге асырылады.

 

11-статья. Рекламаны идентификациялаў

Реклама, оны тарқатыў түрлери яки қуралларынан ғəрезсиз, басқа мəлимлемеден реклама деп есаплаў мүмкин болатуғын дəрежеде ажыратылған болыўы керек.

Телевидение ҳəм радиодағы реклама басқа бағдарламалардан оның басланыўы ҳəм тамамланыўында аудио-, видео-, аралас қураллар яки алып барыўшының түсиниклери жəрдеминде ажыратып қойылыўы тийис.

Өнимге қызығыўды қəлиплестириў менен өним реализациясына жəрдемлесиў ушын өнимниң белгили маркасына (моделине, артикулына) яки оның өндириўшисине тутыныўшының дыққатын арнаўлы тартыўшы, сондай-ақ, усы өнимди өндириўши ямаса тарқатыўшы тəрепке тийисли мағлыўматлардан (реквизитлерден) ибарат мəлимлеме материалы, авторлық жəне редакция материалы – реклама болып есапланады ҳəм ол «Реклама» яки «Реклама орнына» рубрикасы менен жайластырылыўы тийис.

 

12-статья. Қəўендерлик

Теле ҳəм радио көрсетиўлерди дөретиўде, басқа ғалаба хабар қураллары ушын материаллар таярлаўда, театр – концерт бағдарламалары ҳəм усы бағдардағы ҳəр қыйлы илажларды уйымластырыўда қəўендерлер қатнасыўы мүмкин.

Реклама телевидение ҳəм радио, аудиовизуаль өним менен байланыслы болған жəне қəўендерлер хызметлеринен пайдаланылатуғын жағдайда, қəўендерлер ҳаққындағы мəлимлеме бағдарламасының басланыўында, ақырында қысқа ҳəм анық белгилениўи тийис. Қəўендердиң аты жанында яки қəўендердиң орнына оның товар белгиси (хызмет көрсетиў белгиси) көрсетилиўи мүмкин.

Жаңалықлар ҳаққындағы телерадио бағдарламаларда қəўендерлердиң хызметлеринен пайдаланыўға жол қойылмайды.

Қəўендерлик етиўши өзи қəўендерлик етип атырған тəрептиң жумысына араласыўға ҳақылы емес.

 

13-статья. Надурыс реклама

Анық емеслиги, еки түрли мəнисти аңлатыўы, бөрттирип жибериўи, жасырып кетиўи ақыбетинде, рекламаны тарқатыў ўақты, орны ҳəм усылына қойылған талапларды жəне нызам актлеринде нəзерде тутылған басқа да қəделерди бузыўы салдарынан рекламадан пайдаланыўшыларды алжастырыўшы яки алжастырыўы мүмкин болған тəреплерге, сондай-ақ мəмлекетке мүлкий зəлел менен руўхый зыян келтириўи мүмкин болған реклама надурыс реклама болып есапланады.

Надурыс реклама қадаған етиледи.

Рекламаны надурыс деп табыў ҳаққындағы шешимди Қарақалпақстан Республикасының Меншиклестирилген кəрханаларға көмеклесиў ҳəм бəсекиликти раўажландырыў комитети яки оның аймақлық уйымлары (буннан былай тексте ўəкилликке ийе мəмлекетлик уйым деп жүргизиледи) қабыл етеди. (ҚР 18.08.2018-ж. 200/XXII-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

 

14-статья. Жасырын реклама

Жасырын реклама тутыныўшының уғымына оны өзи аңламаған рəўиште тəсир ететуғын, соның ишинде арнаўлы видеоқосымшалардан (қос ҳаўазлы жазыўдан) пайдаланыў жолы менен ҳəм басқа усыллар менен тəсир ететуғын реклама болып табылады.

Жасырын рекламадан радио-, теле-, видео-, аудио- ҳəм кино өнимлеринде, сондай-ақ, басқа өнимлерде пайдаланыўға ҳəм оны басқаша усыллар менен тарқатыўға жол қойылмайды.

Рекламаны жасырын деп табыў ҳаққындағы шешимди мəмлекетлик ўəкилликли уйым нызам ҳүжжетлеринде белгиленген тəртипте қабыл етеди.

 

15-статья. Салыстырмалы реклама

         Салыстырмалы реклама – бəсекилеске яки ол усынған анық бир түрдеги өнимге тиккелей ямаса тиккелей емес идентификацияланатуғын реклама болып табылады.

Егер рекламада өнимниң материаллық əҳмийети, исенимли көрсеткишлери бийтəреп ҳəм ҳақыйқый салыстырылса, егер бунда реклама оннан пайдаланыўшыны алжастырмаса жəне алжастырыўы мүмкин болмаса, реклама бериўши менен бəсекилестиң товар белгилери (хызмет көрсетиў белгилери), фирмалық аты, өними араласып кетпесе ҳəм бəсекилестиң исшеңлик дəрежесин яки оның товар белгисиниң (хызмет көрсетиў белгисиниң), фирмалық атының, өниминиң ямаса жумысының абырайын түсирмесе, салыстырмалы рекламаға жол қойылады.

 

16-статья. Социаллық рекламалы мəлимлеме

Социаллық рекламалы мəлимлеме денсаўлықты сақлаў, қоршап турған орталықты қорғаў, энергия ресурсларын сақлап қалыў, ҳуқық бузыўлардың алдын алыў, халықты социаллық қорғаў ҳəм қəўипсизлигин тəмийинлеў, руўхыйлық жəне ағартыўшылық мəселелерине тийисли мəлимлеме, сондай-ақ, коммерциялық емес түрдеги басқа мəлимлеме болып табылады.

Тəреплердиң социаллық рекламалы мəлимлемени тегинге таярлаў ҳəм тарқатыўға тийисли жумысты, өз мүлкин (соның ишинде ақша қаржыларын) социаллық рекламалы мəлимлеме таярлаў жəне тарқатыў ушын басқа тəреплерге бериўи қайырхомлық жумысы деп табылады. Бундай тəреплер  нызам актлеринде нəзерде тутылған жеңилликлерден пайдаланады.

Реклама тарқатыўшылар реклама ушын ажыратылған эфир ўақты, басылым ямаса реклама майданының улыўма жыллық көлеминиң 5 процентинен кем болмаған көлемде социаллық рекламалы мəлимлемени жайластырыў шəрт. Бунда жумысы Қарақалпақстан Республикасы мəмлекетлик бюджети есабынан толық ямаса бир бөлегинде қаржыландырылатуғын реклама тарқатыўшылар социаллық рекламалы мəлимлемени бийпул жайластырады.

 

17-статья. Телевидение ҳəм радиодағы реклама

         Теле ҳəм радио шөлкемлер ушын рекламаға ажыратылған көрсетиў (еситтириў) ўақты көрсетиўдиң (еситтириўдиң) ҳəр бир саатының 5 пайызынан асып кетпеўи керек. Бул талап көрсетиўдиң (еситтириўдиң) арнаўлы реклама каналларына қойылмайды.

45 минуттан артық даўам ететуғын концерт-тамаша жəне спорт бағдарламалары кино ҳəм телефильмлер реклама ушын толық 45 минутлық ўақыт аралығында ең көби бир мəрте үзип қойылыўы мүмкин. Реклама бул көрсетиўлердиң (еситтириўлердиң) басланыўынан алдын ҳəм оның тамамланыўынан соң жайластырылыўы да мүмкин. 10 минуттан кем даўам ететуғын телекөрсетиўлерге (радиоеситтириўлерге) улыўма, 10 минуттан артық даўам ететуғын телекөрсетиўлерге (радиоеситтириўлерге) болса бул телекөрсетиўлердиң (радиоеситтириўлердиң) авторлық ҳуқықының ийеси менен келиспестен реклама жайластырылыўы мүмкин емес.

Мəмлекетлик əнжүманлар ҳəм мəресимлер алып көрсетилип атырған (еситтирилип атырған) ўақытта оны үзип қойып рекламаны көрсетиў (еситтириў) қадаған етиледи.

Балаларға (он төрт жасқа дейинги) арналған көрсетиўлерде (еситтириўлерде) реклама қадаған етиледи. Бул қадаған етиў социаллық рекламалы мəлимлемеге тийисли болмайды.

Бағдарламалардың реклама бөлимлери сестин телерадио бағдарламаның сестине қарағанда бəлентирек қойыў қадаған етиледи.

Телекөрсетиўлер берилип атырғанда реклама мақсетлеринде ҳəрекетшиң сөз қатарларынан пайдаланыў қадаған етиледи, реклама берилап атырған ўақыттағы ҳəрекет етиўши сөз қатарлары оған кирмейди.

Телекөрсетиўлердиң алып барыўшылары, дикторлары ҳəм басқа қатнасыўшылары реклама ушын ажыратылған ўақыттан тыс пайытта өнимди биле турып көргизбе ислеў яки оның тутыныў қəсийетлерин тиккелей ямаса дəлдалшылық бағытта сыпатлаў ҳуқықына ийе емес.

Телевидение ҳəм радио хызметкерлериниң мəлимлеме бəнеси менен реклама менен айланысыўына, яғный өним ислеп шығарыўшының реквизитлерин, жайласқан орнын, телефон номерин, өнимниң коммерциялық белгилерин көрсетиўине тыйым салынады.

 

18-статья. Басылма ғалаба хабар қуралларындағы реклама

Басылма ғалаба хабар қуралларындағы рекламаның көлемин, тематикасын усы ғалаба хабар қураллары өз бетинше белгилейди. Жазылыў бойынша тарқатылатуғын басылма қураллар жазылыў шəртлеринде басылымның улыўма көлеминдеги реклама муғдарын көрсетиўи шəрт.

Рекламалық бағдардағы хабарлар ҳəм материалларды берип барыўға қəнигелеспеген ўақытлы басылымда реклама ўақытлы басылымның бир саны көлеминиң 40 пайызына асып кетпеўи шəрт, қалған реклама бийпул қосымша тəризде берилиўи керек.

 

19-статья. Телефон ҳəм ҳүжжетли электр байланысынан пайдаланылатуғын реклама

Телекс ҳəм факсимиль байланыс жəрдеминде реклама ислеў, егер алыўшының арнаўлы сораўы болмаса, бир мəнзилге бир беттен артық болмаған көлемде бир мəрте жөнелтиўге жол қойылады.

Жергиликли қалааралық яки халықаралық телефон байланысынан пайдаланылатуғын рəўиште көрсетилетуғын хызметлер рекламасы реклама қуралларында тарқатылатуғын жағдайда төмендеги анық мағлыўматлардан турыўы тийис:

хызметтиң төлемли яки тегин екенлиги ҳəм оның баҳасы ҳаққында мағлыўмат;

усынылған хызметтиң мазмуны ҳаққындағы мағлыўмат;

хызмет тутыныўшыларына нызам актлеринде белгиленген ҳəм хызметтиң ислеп шығарыўшысы тəрепинен белгиленген жас бойынша, сондай-ақ басқа да шеклеўлер ҳаққындағы мағлыўмат;

телефон байланысы каналынан төлемли пайдаланыў ҳəм тийисли регионда хызметтен 1 минут пайдаланыўдың баҳасы ҳаққында мағлыўмат.

Усы статьяның екинши бөлиминде нəзерде тутылған мағлыўмат реклама хызметин усыныў ушын пайдаланылатуғын телефон номери терилген шрифт көлеминиң кеминде ярымына тең көлеми шрифт пенен басылыўы шəрт.

Милиция, тез медициналық жəрдем, өрттен сақлаў ҳəм соған уқсас хызметлердиң бийпул хызмет көрсететуғын телефон номерлеринен реклама тарқатыў ушын пайдаланыўға тыйым салынады.

 

20-статья. Сыртқы реклама

Сыртқы рекламаға айрықша арнаўлы конструкцияларда, тахта бетлеринде, экранларда, биналарда, имаратларда, жол шетлеринде, көше жақтыландырыўшыларының реклама киреди.

Сыртқы рекламаны жайластырыў тəртиби жергиликли мəмлекетлик ҳəкимият уйымлары тəрепинен өз ўəкилликлери шеклеринде белгиленеди.

Белгили бир тəреп ийелеп турған имараттың сыртқы тəрепинде, имаратқа кирер жерде усы тəреп ҳаққында жайластырылған яки усы тəрептиң өними туўралы усы имарат витринасындағы мағлыўмат-реклама деп есапланбайды ҳəм буның ушын жергиликли мəмлекетлик ҳəкимият уйымларының рухсатын алыў талап етилмейди.

Сыртқы рекламаны көше жақтыландырғышларының тиреўишлерине ҳəм көше жəне жоллардың қатнаў бөлегин бойлап жайластырыў қəўипсизлик техникасы талапларына бойсынған рəўиште ҳəм жол белгилери, светофорлар, кесиспелер, пиядалардың өтиў орынлары, улыўма пайдаланыўдағы транспорт қураллары бəндиргилерин беклеп қоймаған жағдайда, сондай-ақ, бундай реклама жол белгилери сүўретин тəкирарламайтуғын жағдайда əмелге асыралады.

Тəбиятты қорғаў объектлери шеклеринде сыртқы реклама жайластырыўға жергиликли мəмлекетлик ҳəкимият уйымлары яки тийисли мəмлекетлик басқарыў уйымларының ўəкилликлери шегинде олар менен келисилген рəўиште рухсат бериледи.

Сыртқы рекламаны материаллық мəдений мийрас объектлеринде, жол белгилеринде ҳəм светофорларда, олардың тиреклеринде яки ҳəрекетти тəртипке салып турыўшы басқа ҳəр қандай қурылмаларда, сондай-ақ, терекзарларды жоқ етиў ҳəм аймақтағы абаданластырыў ислерин бузыў жолы менен орналастырыў қадаған етиледи. (ҚР 26.12.2018-ж. 225/XXIV-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

 

21-статья. Транспорттағы ҳəм почта жөнелтпелериндеги реклама

Реклама транспорт қуралларында, тек ғана олардың ийелери яки мүлк ийелери менен келисилген рəўиште ҳəм де қəўипсизлик талаплары жəне жол ҳəрекети қəделерине муўапық жайластырылыўы мүмкин.

Рекламаны улыўма пайдаланылатуғын транспорт қуралларында, вокзалларда ҳəм аэропортларда жолаўшыларға хабар бериўши ҳаўазлы тармақлар арқалы тарқатыў қадаған етиледи, социаллық рекламалы мағлыўмат буған кирмейди.

Рекламаны почта жөнелтпелери арқалы тарқатыў белгиленген тəртипте шəртнама тийкарында əмелге асырылады. (ҚР 26.12.2007-ж. 180/III-санлы-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

 

22-статья. Дəри-дəрмақлар, косметика ҳəм турмыслық химия қураллары рекламасы (ҚР 27.06.2014-ж. 209/XV-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

Дəри-дəрмақлар рекламасында төмендегилер болыўы шəрт:

дəриниң толық аты (соның ишинде халықаралық фармакологиялық аты) ҳəм ислеп шығарыўшының аты;

дəриден пайдаланыў яки оны қолланыў ҳаққында мағлыўмат.

Төмендегилерди рекламалаў қадаған етиледи:

тек ғана шыпакердиң көрсетпеси (рецепти) бойынша берилетуғын дəрилер;

қурамында гиябентлик ҳəм психотроп затлары болған дəрилер;

Өзбекстан Республикасында медицинада қолланыўға рухсат берилмеген дəрилер.

Қарақалпақстан Республикасы Денсаўлықты сақлаў министрлигиниң рухсатысыз жас өспиримлер ушын арналған дəри-дəрмақларды реклама қылыўға жол қойылмайды. (ҚР 27.06.2014-ж. 209/XV-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

Қолланыўы ҳəм реализация етилиўи бойынша тийисли мəмлекетлик уйымлар арнаўлы рухсатнама бермей турып косметика, турмыс химиясы, азық-аўқат өнимлери, витаминли ҳəм биологиялық жақтан тəсирли азық-аўқат қосымшаларын реклама етиў қадаған етиледи.

Усы статьяның режелери медицина мəкемелери ҳəм медицина хызметкерлери ушын арналған рекламаға пайдаланылмайды. Медицина мəкемелери ҳəм медицина хызметкерлери ушын арналған дəри-дəрмақларды рекламалаў тəртиби Өзбекстан Республикасы Денсаўлықты сақлаў министрлиги тəрепинен белгиленеди. (ҚР 27.06.2014-ж. 209/XV-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

 

23-статья. Темеки, темеки өнимлери ҳəм алкоголли ишимликлер рекламасы

Темеки, темеки өнимлери ҳəм ҳəр қандай қуўатлықтағы алкоголли ишимликлер рекламасы қадаған етиледи, соның ишинде:

темеки, темеки өнимлери ҳəм алкоголли ишимликлер үлгилерин тегин тарқатыў;

темеки, темеки өнимлери ҳəм алкоголли ишимликлердиң атамасы, товар белгиси ямаса сүўретинен пайдаланылатуғын илажларға қəўендерлик етиў;

темеки, темеки өнимлери ҳəм алкоголли ишимликлердиң атамасы, товар белгиси түсирилген товарларды (футбол майкалары, бас кийимлер, ойынлар ҳəм басқаларды) тарқатыў, соның ишинде сатыў;

саўда объектлериниң алдыңғы тəрепинде, кириў (транспортта кириў) орынларында, витриналарында, тысқарыға алып шығылатуғын предметлеринде ҳəм басқада орынларында темеки, темеки өнимлери ҳəм алкоголли ишимликлердиң сүўретлерин, атамаларын ҳəм олар ҳаққындағы басқа да мəлимлемени орнатыў қадаған етиледи.

 

24-статья. Қурал-жарақ рекламасы

Қурал-жарақты реклама етиў тек ғана арнаўлы басылымларда, сондай-ақ, тиккелей аңшылық қуралларын реализациялаўшы саўда шөлкемлериниң имаратларында яки тийисли көргизбелерде (илажларда) əмелге асырылады.

 

25-статья. Баҳалы қағазлар ҳəм халықтың қаржыларын тартыў менен байланыслы хызметлер рекламасы

         Баҳалы қағазларды ҳəм халықтың қаржыларын (банклердеги қаржылары, қамсызландырыў қаржылары ҳəм т.б.) тартыў менен байланыслы хызметлерди яки усындай хызмет көрсетиўши тəреплерди рекламалаўды бундай жумыс түри менен шуғылланыў ҳуқықы барлығын тастыйықлайтуғын тийисли лицензия болған жағдайда ғана əмелге асырылыўы мүмкин. Бундай хызметлер яки усындай хызмет көрсетиўши тəреплер рекламасында күтилип атырған дəраматлар муғдарын, сондай-ақ, болажақ дəрамат ҳаққында басқа мағлыўматты хабарлаў қадаған етиледи, кеминде бир жыллық жуўмақлар бойынша ҳақыйқатында төленген дəрамат буған кирмейди.

Баҳалы қағазлар ҳəм халықтың қаржыларын тартыў менен байланыслы хызметлер рекламасына тийисли мүнəсибетлерди тəртипке салыў нызам актлеринде нəзерде тутылған тəртипте əмелге асырылады.

 

26-статья. Реклама материалларын сақлаў мүддетлери

Реклама бериўши, реклама таярлаўшы ҳəм тарқатыўшы реклама материалларын соңғы мəрте реклама жəрияланған (көрсетилген) күннен баслап бир жыл даўамында сақлаўы шəрт.

 

27-статья. Реклама мəлимлемесине байланыслы актлер ҳəм материаллар алыў

Реклама бериўши, реклама таярлаўшы ҳəм тарқатыўшы ўəкилликке ийе уйымның талабы бойынша ол белгиленген мүддетке реклама мəлимлемесине тийисли актлер ҳəм материалларды усыныўы тийис.

Реклама бериўшилер, реклама таярлаўшылар ҳəм тарқатыўшылардың рекламаға тийисли актлери менен материалларын иркинишсиз алыў ҳуқықы ўəкилликке ийе мəмлекетлик уйымның лаўазымлы тəреплерине бериледи.

Коммерциялық сыр болып есапланатуғын ҳəм усы статьяның екинши бөлиминде көрсетилген лаўазымлы тəреплер тəрепинен алынған мағлыўматлар жəрия етилмеўи тийис.

Ўəкилликке ийе мəмлекетлик уйымның лаўазымлы тəреплери коммерциялық сыр болып есапланатуғын мағлыўматларды жəрия еткен жағдайда, реклама бериўшиге, реклама таярлаўшы ҳəм тарқатыўшыға келтирилген зəлел, соның ишинде руўхый зыян нызам актлеринде белгиленген тəртипте өтеледи.

 

28-статья. Қарсы реклама

Ўəкилликли мəмлекет уйымлары реклама ҳаққындағы нызам актлери бузылғанлығы анықланған жағдайда, ҳуқық бузыўшы усы уйымлардың шешимине муўапық ҳəм олар көрсеткен мүддетке қарсы реклама бериўи тийис. Қарсы реклама бериў ықтыярлы рəўиште яки судтың шешимине муўапық əмелге асырылыўы мүмкин. Қарсы реклама бериўди əмелге асырыў менен байланыслы барлық қəрежетлер ҳуқық бузыўшы тəрепинен өтеледи.

Егер ҳуқық бузыўшы қарсы рекламаны реклама ҳаққындағы нызам актлериниң орынланыўын қадағалаўды əмелге асырыўшы уйым белгилеген мүддетте бермесе, усы уйым ҳуқық бузыўшының рекламасын ол қарсы реклама бергенге дейин толық яки бир бөлегин тоқтатып қойыў ҳаққында шешим қабыл етиўге ҳəм реклама ҳаққындағы нызам актлерин бузған тəреп пенен шəртнама дүзген тəреплерди буннан хабардар етиўге ҳақылы.

Қарсы реклама бийкарлаўға берилип атырған реклама жəрияланған сол ғалаба хабар қуралларында, сол мүддет, мəкан жай, орын ҳəм тəртиптен пайдаланып бериледи.

Қарсы рекламаның мазмуны ҳуқық бузыў жағдайын анықлаған ҳəм оны дүзетиў ҳаққында шешим қабыл еткен тийисли мəмлекетлик уйым менен келисиледи. Айырым жағдайларда бул уйымның шешимине муўапық қарсы реклама берилетуғын ғалаба хабар қуралы, мүддети, орны ҳəм тəртиби өзгертилиўине жол қойылыўы мүмкин.

 

29-статья. Реклама ҳаққындағы нызам ҳүжжетлерин бузғанлығы ушын жуўапкерлик.

Реклама ҳаққындағы нызам ҳүжжетлерин бузғанлықта айыпкер шахслар белгиленген тəртипте жуўапкер болады.

Реклама бериўши реклама ҳаққындағы нызам ҳүжжетлериниң реклама таярлаў ушын усынылатуғын мағлыўматтың мазмунына байланыслы бөлими бузылғанлығы ушын, егер усы нызам бузыўшылық реклама таярлаўшының ямаса реклама тарқатыўшының айыбы менен жүз бергенлиги дəлийлленбесе, жуўапкер болады.

Реклама таярлаўшы реклама ҳаққындағы нызам ҳүжжетлериниң реклама таярлаўға байланыслы бөлими бузылғанлығы ушын жуўапкер болады.

Реклама тарқатыўшы реклама ҳаққындағы нызам ҳүжжетлериниң рекламаны тарқатыў ўақты, орны ҳəм қуралларына байланыслы бөлими бузылғанлығы ушын жуўапкер болады.

Реклама бериўши, реклама таярлаўшы ҳəм тарқатыўшы – юридикалық шахслардың лаўазымлы шахслары, реклама бериўши, реклама таярлаўшы ҳəм тарқатыўшы – физикалық шахслар надурыс реклама бергенлиги, антиреклама бериўден бас тартқанлығы, реклама етилиўи нызам ҳүжжетлери менен қадаған етилген өнимди реклама қылғанлығы, реклама ҳаққындағы нызам ҳүжжетлериниң бузылыўын сапластырыў ҳаққындағы көрсетпени өз ўақтында орынламағанлығы, сыртқы рекламаны жайластырыў тəртибине бойсынбағанлығы, реклама мағлыўматына байланыслы ҳүжжетлер ҳəм материалларды ўəкилликли мəмлекетлик уйымға белгиленген мүддетте усынбағанлығы ямаса билқастан надурыс мағлыўматлар усынғанлығы ушын ҳəкимшилик жуўапкершиликке тартылады.

Ҳəкимшилик жаза шарасы қолланылғанлығы реклама бериўшилер, реклама таярлаўшылар ҳəм тарқатыўшыларды ўəкилликли мəмлекетлик уйымның шешимин ямаса көрсетпесин орынлаў яки реклама ҳаққындағы нызам ҳүжжетлеринде нəзерде тутылған басқада ҳəрекетлерди ислеў миннетинен азат етпейди.        (ҚР 27.06.2014-ж. 209/XV-санлы Нызамы тийкарында өзгерислер киргизилген)

 

3­0-статья. Тартысларды шешиў

Реклама таярлаў ҳəм тарқатыў процессинде келип шығатуғын тартыслар суд тəртибинде шешиледи.